III KS 22/18

Sygn. akt III KS 22/18 POSTANOWIENIE Dnia 28 sierpnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący) SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca) SSN Barbara Skoczkowska w sprawie K.K., oskarżonego z art. 178a § 1 i 4 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 sierpnia 2018 r., skargi obrońcy oskarżonego na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w R. z dnia 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt V Ka […]/18, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt II K […]/16 i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. in principio p o s t a n o w i ł 1. oddalić skargę; 2. obciążyć oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt II K […]/16, K.K. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 1 i 4 k.k. 2 Od tego orzeczenia apelację na niekorzyść oskarżonego wywiódł prokurator, podnosząc zarzut błędów w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku uniewinniającego, mający wpływ na jego treść, polegający na:  przyjęciu, że nie było dowodów przeciwnych wyjaśnieniom podejrzanego, tymczasem dowodem takim była opinia biegłego specjalisty patomorfologa (k. 27-28), wskazująca, iż K.K. zakończył spożywanie alkoholu na około godzinę przed wypadkiem;  niewłaściwej interpretacji opinii tego biegłego, złożonej w toku postępowania przed Sądem, poprzez uznanie, że brak podstaw do przyjęcia na jej podstawie, iż K.K. był w stanie nietrzeźwości w czasie kierowania samochodem i wypadku, gdy – jak wynika z treści opinii – wniosek ten oparty był na założeniach nieznajdujących oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, tj. że bezpośrednio przed badaniem zawartości alkoholu K.K. miał palić papierosa, a po zdarzeniu miał szybko pić alkohol na pusty żołądek. Na podstawie tak sformułowanego zarzutu prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy w R., wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt V Ka […]/18, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania. Skargę na ten wyrok złożył obrońca oskarżonego, który zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie art. 437 § 2 k.p.k., które miało wpływ na jego treść, polegające na uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt II K […]/16 i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, tj. Sądowi Rejonowemu w P., podczas gdy w myśl brzmienia art. 437 § 2 k.p.k. w sprawie odwoławczej oskarżonego K.K. nie jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu sądowego w całości, co też wynika z konstatacji Sądu Okręgowego w R., wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. W przekonaniu autora skargi jawiąca się w ocenie Sądu drugiej instancji potrzeba powtórzenia niektórych tylko dowodów i ponowna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie może powodować 3 przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania na zasadzie art. 437 § 2 k.p.k. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. podstawą skargi na wyrok sądu odwoławczego mogą być jedynie uchybienia określone w art. 439 § 1 k.p.k. lub naruszenie art. 437 k.p.k., a dokładnie rzecz ujmując – art. 437 § 2 zd. III k.p.k., według którego uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Wprawdzie Sąd odwoławczy, dostrzegając szereg błędów w zakresie oceny materiału dowodowego przez Sąd meriti, stwierdził w końcowej części uzasadnienia, poświęconej przedstawieniu instrukcji dla Sądu a quo, że niezbędne jest przeprowadzenie na nowo postępowania dowodowego w całości, co rzeczywiście może budzić wątpliwości w realiach faktycznych i procesowych niniejszej sprawy, które dawałyby podstawy do dokonania odmiennej oceny dowodów oraz ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego na rozprawie odwoławczej. Tyle tylko, że podstawą uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w P. przez Sąd Okręgowy w R. nie była faktycznie potrzeba przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, ale wzgląd na regułę ne peius, wyrażoną w art. 454 § 1 k.p.k., co wynika wyraźnie z początkowych rozważań merytorycznych Sądu odwoławczego, gdzie wskazuje się, że „z uwagi na treść zaskarżonego wyroku i odmienną ocenę dowodów przez Sąd Okręgowy, nie ma prawnych możliwości zmiany tego wyroku w trybie odwoławczym” (s. 1 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). Dalsze wskazanie podstawy prawnej tego stanowiska – art. 437 § 1 k.p.k., należy uznać chyba tylko za oczywistą omyłkę, skoro przepis ten nie odnosi się do zacytowanych rozważań, a jedyną normą odpowiadającą zaprezentowanemu stanowisku jest właśnie ta wynikająca z treści art. 454 § 1 k.p.k. W judykaturze podkreśla się, że wypadku reguły ne peius z art. 454 § 1 k.p.k., kontrola skargowa obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania tego przepisu pod kątem spełnienia warunku, że sąd odwoławczy „nie może skazać 4 oskarżonego". Wymaga to wykazania przez ten sąd, że gdyby nie stwierdzone uchybienie, to mógłby zapaść wyrok skazujący, ale jego wydanie nie jest dopuszczalne w instancji odwoławczej z uwagi na zakaz takiego orzekania (zob. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, OSNKW 2018/3/23). Podzielając niniejsze stanowisko i przenosząc je na grunt realiów niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że lektura uzasadnienia Sądu drugiej instancji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Sąd Okręgowy w R. zaprezentował całkowicie odmienną ocenę dowodów od tej, wyrażonej w zaskarżonym apelacją prokuratora wyroku Sądu Rejonowego w P., omawiając i oceniając drobiazgowo szereg dowodów, które w szczególności podważały wiarygodność wyjaśnień oskarżonego (a tej oceny, dokonanej przez Sąd pierwszej instancji Sąd odwoławczy – jak sam wskazał – „nie mógł zaakceptować”). W rezultacie tej szczegółowej weryfikacji materiału dowodowego Sąd ad quem doszedł do wniosku, że zachodzi potrzeba rozważenia wydania wyroku skazującego. Z uwagi jednak na zakaz wynikający z art. 454 § 1 k.p.k. jedynym możliwym rozstrzygnięciem było wydanie orzeczenia kasatoryjnego, co – jak już wskazano – zostało zasygnalizowane przez Sąd odwoławczy na początku rozważań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Z tych względów skarga wniesiona przez obrońcę oskarżonego nie mogła zostać uwzględniona, skoro kwestionuje ona jedynie przesłankę wydania wyroku kasatoryjnego w postaci potrzeby przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, która w istocie nie była podstawą wydania przedmiotowego orzeczenia przez Sąd odwoławczy. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. ał