III KS 4/24

III KS 4/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący) SSN Adam Roch (sprawozdawca) SSN Ryszard Witkowski w sprawie D. D. oskarżonej o czyn z art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 marca 2024 r., skargi wniesionej przez prokuratora od wyroku kasatoryjnego Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt IX Ka 1150/23, uchylającego w części wyrok Sądu Rejonowego w Sandomierzu z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 592/22 na podstawie art. 539e § 1 i 2 k.p.k. uchyla wyrok w zaskarżonej części i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Adam Roch Zbigniew Kapiński Ryszard Witkowski III KS 4/24 2 [PGW] UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 592/22, Sąd Rejonowy w Sandomierzu: 1. uznał oskarżoną D. D. za winną popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, za który wymierzył jej karę grzywny w rozmiarze 200 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych; 2. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonej środek kompensacyjny w postaci obowiązku częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz: 1. pokrzywdzonego L. kwoty 1.343,60 złotych; 2. pokrzywdzonego L.1. kwoty 178,20 złotych; 3. pokrzywdzonego L.2 SA w kwocie 5.474 złotych; 4. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonej środek kompensacyjny w postaci obowiązku naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego […]3 S.A. kwoty 499,90 złotych; 5. na podstawie art. 46 § 2 k.k. – orzekł od oskarżonej nawiązki na rzecz pokrzywdzonych: - […] w kwocie 2.400 złotych; - […] w kwocie 1.000 złotych; - […] w kwocie 6.670 złotych; - […] w kwocie 700 złotych; - […] w kwocie 12.200 złotych; - […] w kwocie 400 złotych; - […] S.A. w kwocie 16.500 złotych; - […] w kwocie 1.590 złotych; - […] w kwocie 7.260 złotych; - […] w kwocie 5.321 złotych; III KS 4/24 3 - […] w kwocie 5.000 złotych; - […] w kwocie 1.000 złotych. Wyrokiem z dnia 3 października 2023 roku, sygn. akt IX Ka 1150/23, Sąd Okręgowy w Kielcach, po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę, uchylił zaskarżony wyrok w zakresie orzeczonych środków kompensacyjnych (rozstrzygnięcia opisane w punktach 2, 3, 4 wyroku sądu I instancji) i w tej części przekazał sprawę sądowi meriti do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Ze skargą na rozstrzygnięcie kasatoryjne na niekorzyść oskarżonej wystąpił prokurator, zarzucając naruszenie art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k., poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości w odniesieniu do uchylonej części orzeczenia, podczas gdy wystarczającym będzie uzupełnienie materiału dowodowego przez sąd odwoławczy w zakresie określenia rozmiaru szkody doznanej przez pokrzywdzonych i tym samym orzeczenia w tej wysokości środków kompensacyjnych. Podnosząc powyższy zarzut, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wywiedziona przez prokuratora skarga okazała się zasadna, wobec czego doprowadziła do uchylenia wyroku sądu odwoławczego w zaskarżonej części i przekazaniem mu sprawy do ponownego rozpoznania. Stosownie do dyspozycji art. 539a § 1 k.p.k., nadzwyczajny środek zaskarżenia w postaci skargi na wyrok sądu odwoławczego można wnieść, gdy wydanie na etapie postępowania odwoławczego orzeczenia o charakterze kasatoryjnym naruszyło dyrektywy zamieszczone w treści art. 437 k.p.k. lub też, gdy przy wydaniu tego orzeczenia doszło do uchybienia o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej z katalogu określonego w art. 439 § 1 k.p.k. Kontrola przeprowadzana w ramach rozpoznawania skargi na wyrok sądu odwoławczego koncentruje się zatem na sprawdzeniu zaistnienia okoliczności wymienionych w tym ostatnim przepisie, a także, w wypadku powołania przesłanki uchylenia wyroku w postaci art. 454 k.p.k., na zbadaniu czy norma wynikająca z treści tego przepisu rzeczywiście stała na przeszkodzie wydaniu orzeczenia korygującego III KS 4/24 4 rozstrzygnięcie sądu I instancji w miejsce orzeczenia kasatoryjnego, ewentualnie, czy istotnie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest przeprowadzenie przewodu sądowego w całości (art. 437 § 2 in fine k.p.k.). Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że podstawą orzeczenia kasatoryjnego było uznanie, że sąd meriti w zakresie wniosków pokrzywdzonych o orzeczenie środków kompensacyjnych nie przeprowadził postępowania w jakimkolwiek zakresie. Sąd odwoławczy uznał, że sąd I instancji nie zweryfikował w żadnym stopniu żądań wnioskodawców, jak też nie wskazał metodyki, którą kierował się ustalając istnienie szkody oraz jej wysokość. Powyższe skutkowało uznaniem, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości w zakresie dotyczącym orzeczenia o środkach kompensacyjnych. W kontekście powyższych rozważań rację należy przyznać prokuratorowi wskazującemu na naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. Użyte w zdaniu drugim tego przepisu sformułowanie „w całości” odnosi się bowiem do przewodu sądowego, nie zaś do określonej części zakresu rozpoznania sprawy (por. P. Rogoziński, Zakres postępowania dowodowego na rozprawie apelacyjnej a stwierdzenie konieczności przeprowadzenia na nowo w całości przewodu sądowego przez sąd pierwszej instancji (art. 437 § 2 k.p.k.) (w:) S. Steinborn (red.), Postępowanie odwoławcze w procesie karnym – u progu nowych wyzwań, Warszawa 2016, s. 313). W konsekwencji jeżeli uchybienie nie rzutuje na całość przewodu sądowego, a jedynie na fragment przedmiotu procesu, to nie ma podstaw do uchylenia wyroku. Przykładowo w przypadku nieujawnienia na rozprawie okoliczności dotyczących wymiaru kary (naruszenie art. 410 k.p.k.) nie ma podstaw do uchylenia wyroku w zakresie dotyczącym orzeczenia o karze i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 437). Tego rodzaju sytuacja nastąpiła w niniejszej sprawie, albowiem sąd odwoławczy dostrzegł potrzebę uzupełnienia postępowania jedynie w wąskim zakresie, odnoszącym się li tylko do rozstrzygnięcia w przedmiocie środków kompensacyjnych. Bezspornym pozostaje, że ustalenie ich ewentualnej wysokości III KS 4/24 5 stanowi immanentną część ustaleń faktycznych, ale jednak tylko ich część. Skoro bowiem sąd odwoławczy dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy w zakresie winy oskarżonej, to oczywistym pozostaje, że nie zachodzi potrzeba ponowienia przewodu sądowego w całości. Jeżeli sąd ad quem uznał, że zgromadzone w sprawie dowody są niewystarczające do orzekania o środkach kompensacyjnych, zaś ustalony przez sąd I instancji w tym zakresie stan faktyczny jest nieprawidłowy lub niepełny, to winien był w toku postępowania odwoławczego tenże materiał dowodowy uzupełnić i następnie wydać merytoryczne rozstrzygnięcie w zakresie dopuszczalnym przez kierunek apelacji. Wydanie wyroku kasatoryjnego przez sąd odwoławczy jedynie co do orzeczenia w przedmiocie środków kompensacyjnych w sposób oczywisty narusza art. 437 § 2 k.p.k., co słusznie wyeksponował skarżący. Konieczne stało się więc uchylenie zaskarżonego wyroku sądu II instancji w tym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd ten orzekając powtórnie należycie rozpozna apelację obrońcy, uzupełniając materiał dowodowy stosownie do potrzeb, a następnie wyda stosowne orzeczenie, w razie potrzeby właściwie je uzasadniając. Adam Roch Zbigniew Kapiński Ryszard Witkowski [PGW] (r.g.)