III KS 45/25

III KS 45/25 POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie M. K. , oskarżonego o przestępstwo z art. 177 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k., skargi na wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 2 czerwca 2025 sygn. akt IV Ka 2010/24, zmieniający wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie z 14 sierpnia 2024 sygn. akt II K 1004/23/P, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k., p o s t a n o w i ł: 1. oddalić skargę; 2. obciążyć oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 14 sierpnia 2024 r. uchylił wyrok Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie II Wydział Karny, w sprawie o sygn. akt II K 1004/23/P, którym uniewinnił oskarżonego od zarzucanego mu czynu z art. 177 § 2 k.k. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Skargę od tego wyroku złożył obrońca oskarżonego M.K. , zarzucając orzeczeniu „naruszenie przepisu art. 437 § 2 k.p.k. poprzez jego niewłaściwe III KS 45/25 2 zastosowanie polegające na uchyleniu w całości wyroku wydanego w dniu 14 sierpnia 2024 roku przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie. II Wydział Karny, w sprawie o sygn. akt II K 1004/23/P i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na treść uzupełniającej opinii biegłego, podczas gdy: - Sąd Okręgowy zdecydował o uchyleniu orzeczenia do ponownego rozpoznania, przyjmując, że wyjaśnienia oskarżonego dot. stanu zdrowia były niespójne I miały wynikać z jego linii, obrony wobec braku zawarcia ugody w loku mediacji. Jednocześnie Sąd Okręgowy sam dokonuje dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów wyciągając własne wnioski niepoparte wiedzą specjalistyczną, ponieważ wskazuje (na s 6. uzasadnienia), że świadek M. N. , opisywał, że oskarżony był w Szoku, ale Sąd - bez wskazania podstaw swojego wniosku - ocenia, że był to szok związany ze zdarzeniem, a nie stanem zdrowia, o w zakresie różnicy pomiędzy relacją ze zdarzenia przekazaną przez oskarżonego a relacją zapisaną w wideo-rejestratorze innego pojazdu - Sąd Okręgowy dokonał własnej oceny zdarzenia, poprzez wskazanie, że nie może to potwierdzać zgłaszanych problemów oskarżonego ze zdrowiem. W związku z tym oskarżony zaznacza, że twierdzenia stanowiące podstawę do uchylenia wyroku do ponownego rozpoznania były błędne i bezzasadne; - Sąd Okręgowy przyjął, że dodatkowa opinia złożona w sprawie przez biegłego Z.P. wskazuje na inne wnioski niż te przyjęte przez Sąd Rejonowy, podczas gdy kolejna opinia biegłego w tej sprawie nie udzieliła jasnych odpowiedzi na zagadnienia pozwalające wykluczyć utratę świadomości przez oskarżonego. Sąd Okręgowy uznał, że skoro biegły zauważył, że oskarżony przekazał relację o zdarzeniu to nie mógł utracić przytomności, jednak wnioski biegłego wynikały jedynie z lektury protokołów bez zwrócenia uwagi na sposób ich powstania, a jednocześnie biegły nie wykluczył możliwości utraty przytomności, ponieważ wskazywał, że taki stan powinien trwać kilka sekund, co w przypadku tego zdarzenia także jest możliwe i nie wpłynęłoby na możliwość opisania części zdarzenia przez oskarżonego pozostając w zgodzie z innym materiałem dowodowym tj. częściową niezgodnością z relacją wideorejestratora co uzasadnia kilkusekundowy brak świadomości oskarżonego. Biegły wskazał, że: Chodzi o III KS 45/25 3 chwilową utratę przytomności kilkusekundową, a nie sekundową, a ponadto zwrócił uwagę na okoliczności, które i tak stanowią istotne wątpliwości, które powinny być rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego, ponieważ: Jeżeli oskarżony opisywał przebieg wypadku, to nie mógł pozostawać w stanie utraty przytomności, natomiast podtrzymuję wniosek, że z punktu widzenia diagnostycznego, nie mogę wykluczyć utraty przytomności, a zatem wskazał na możliwość wystąpienia takiej sytuacji; - dokonania przez Sąd Okręgowy błędnej oceny opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków w sposób naruszający zasady gwarancyjne oskarżonego, ponieważ pomimo wskazania przez biegłego, że manewr hamowania jest odruchem bezwarunkowym, a w karierze biegłego nie zdarzyło się, aby pojawiła się sytuacja w której kierujący nie podjąłby takiego manewru - pomimo tego Sąd Okręgowy stwierdził, że takie stwierdzenia nie wykluczają, że w tej sprawie nie doszło do takiej sytuacji (strona 8 uzasadnienia). Podkreślam, że oceniając dwie opinie biegłych - Sąd jest niekonsekwentny - ponieważ w zakresie rekonstrukcji zdarzenia przyjmuje możliwość wystąpienia sytuacji wyjątkowej, podczas gdy w zakresie opinii biegłego lekarza uznaje, że możliwość wystąpienia sytuacji wyjątkowej nie nastąpiła, w sytuacji gdy jest to istotna wątpliwość i powinna być rozpoznana na korzyść oskarżonego; - przyjęcie, że postawa oskarżonego po zdarzeniu oraz brak przekazania przez oskarżonego informacji o swoim stanie zdrowia jest okolicznością obciążającą wiarygodność wiadomości przekazywanych przez oskarżonego, podczas gdy po pierwsze oskarżony nie posiadał świadomości swojego stanu zdrowia w czasie wypadku, stwierdzone dolegliwości były dla niego okolicznością, której nie mógł przewidzieć. Poza tym dokonując opisu zdarzenia jako zjawisko naturalne, należy ocenić próby przekazania przez oskarżonego przebiegu zdarzenia, a sam oskarżony nie miał świadomości, że jego stan zdrowia może stanowić okoliczność ważną w toku postępowania. Poza tym charakter i sposób sporządzenia protokołu w ramach prowadzonych czynności procesowych, skupia się na samej próbie rekonstrukcji zdarzenia, nie zawierając standardowych uwag na temat stanu zdrowia lub okoliczności odnoszących się do stanu zdrowia z dnia zdarzenia osoby biorącej udział w tej czynności. Z tego względu nie można dokonać automatycznego wniosku o braku okoliczności wyłączających winę oskarżonego, III KS 45/25 4 jedynie z tej przyczyny, że protokół z dnia 7 czerwca 2023 roku nie zawiera informacji w tym zakresie lub oskarżony podał te informacje na późniejszym etapie postępowania. Zaznaczam, że oskarżony nie wiedział, że może złościć informacje na temat swojego stanu zdrowia - ponieważ początkowo przyznał się do zdarzenia, a dopiero następnie wskazał na okoliczności wyłączające jego winę, co wskazuje na brak podstaw do kwestionowania jego wiarygodności lub przyjęcia, że jest to jego linia obrony. Postawa oskarżonego wynikała z braku wiedzy prawniczej i z tego względu nie można oceniać negatywnie zarzutu dotyczącego [jego] stanu świadomości przez pryzmat momentu zgłoszenia tych okoliczności; - pominięcie, przez Sąd Okręgowy potrzeby wyjaśnienia zagadnienia związanego z utratą świadomości przez oskarżonego przez innego biegłego wobec niejasnej opinii biegłego Z.P., która w ocenie oskarżonego i tak powinna wskazywać na niedające się usunąć wątpliwości, które powinny być ocenione na korzyść oskarżonego zgodnie z treścią art. 5 § 2 k.p.k. Niezależnie od tego w sytuacji, gdy biegły nie wskazał na jednoznacznie wnioski, dopuszczając wyjątkowy przypadek epizodycznej utraty świadomości, wówczas Sąd Okręgowy, chcąc wyjaśnić to zagadnienie powinien zdecydować o przeprowadzeniu z urzędu dowodu z opinii innego biegłego lub opinii instytutu, w szczególności, że sam Sąd Okręgowy na stronie 8 swojego uzasadnienia zauważa, że art. 167 k.p.k. nakłada na sąd meriti obowiązek przeprowadzenia dowodów z urzędu, gdy jest to niezbędne dla wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy; - rozstrzygnięcie niejasności dotyczących opinii biegłego na temat charakteru schorzenia oskarżonego jest taką okolicznością i powinna być zbadana przez Sąd z urzędu, z uwagi na treść art. 201 k.p.k. nakazującego wyjaśnienie opinii, które są niejasne lub niespójne; - z tego względu Sąd Okręgowy naruszył przepisy wynikające z art. 5 § 2 k.p.k. oraz 92 k.p.k., a także art. 167 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k., ponieważ nie zachodziły okoliczności do uchylenia wyroku Sądu Rejonowego, nie zachodzi potrzeba powtórzenia postępowania dowodowego, ponieważ w sprawie pojawiły się wątpliwości, które powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego, a w przypadku stwierdzenia niejasności kolejnej opinii biegłego - Sąd Okręgowy powinien dopuścić kolejną opinię w sprawie celem rozstrzygnięcia sprzeczności, III KS 45/25 5 które w opinii Sądu II instancji pojawiły się w dotychczasowej opinii. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na skargę prokurator wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga obrońcy oskarżonego okazała się niezasadna. Przypomnieć od razu trzeba, że skarga na wyrok sądu odwoławczego może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. (art. 539a § 3 k.p.k.). Z kolei art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. zakłada, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Skoro tak, to – pomijając tu odrębną podstawę skargi przeciwkasatoryjnej w postaci naruszenia art. 439 k.p.k., gdyż w rozpatrywanej sprawie na nią się nie powołano – zadaniem obrońcy było wykazanie w skardze, że in concreto nie wystąpiła żadna ze wskazanych przyczyn do wydania orzeczenia uchylającego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Tego obrońcy w przedmiotowej sprawie nie udało się skutecznie uczynić. W żadnym razie nie doszło bowiem do wskazywanej przez niego obrazy art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. Analiza uzasadnienia orzeczenia sądu odwoławczego jednoznacznie wskazuje, iż dokonana przez sąd ad quem ocena dowodów doprowadziła go do wniosków odmiennych, aniżeli sądu I instancji. Mianowicie sąd odwoławczy, po uzupełnieniu postępowania dowodowego doszedł do przekonania, iż dokonanie prawidłowej oceny, zgodnej z art. 7 k.p.k., całego zgromadzonego i ujawnionego w toku rozprawy głównej materiału dowodowego daje podstawy do wydania wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. Skoro zatem takiemu rozstrzygnięciu stoi na przeszkodzie reguła ne peius, to w sprawie zaszły podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego. W odniesieniu do zarzutów rozpatrywanej skargi przypomnieć nadto wypada, że w postępowaniu skargowym Sąd Najwyższy nie jest uprawniony wnikać w III KS 45/25 6 meritum sprawy i oceniać, czy rzeczywiście zaistniały merytoryczne podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego. Rozpoznanie sprawy w tym zakresie należy bowiem do sądów powszechnych. Formułowane w przedmiotowej skardze zarzuty dotyczące stanowiska sądu odwoławczego w przedmiocie przeprowadzonych dowodów, pozostają więc poza zakresem badania sprawy przez Sąd Najwyższy w postępowaniu skargowym. Odmienne podejście oznaczałoby bowiem nic innego jak właśnie wnikanie w meritum sprawy przez Sąd Najwyższy, czego de facto oczekuje skarżący od Sądu Najwyższego. Jak wielokrotnie podkreślano już w orzecznictwie, zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się jedynie do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego (zob. np. uchwała siedmiu sędziów SN z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I KZP 13/17). In concreto tak właśnie było. Jak już bowiem wskazywano, zdaniem sądu odwoławczego w omawianym zakresie, uzasadnione było wydanie względem oskarżonego wyroku skazującego. Ocena słuszności tego stanowiska pozostaje zaś poza zakresem kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy w ramach niniejszego postępowania. Natomiast takie zapatrywanie sądu odwoławczego obligowało ten organ do uchylenia zaskarżonego apelacją wyroku, skoro nie wchodziło w grę wydanie wyroku skazującego w instancji odwoławczej (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.). W tej sytuacji zatem Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku nie uchybił przepisowi art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., w związku z czym wniesioną skargę należało oddalić. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie. [J.J.] [a.ł]