III KZ 14/22

Sygn. akt III KZ 14/22 POSTANOWIENIE Dnia 30 marca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala na posiedzeniu w trybie art. 531 § 1 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 marca 2022 r. w sprawie P. G. skazanego za czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. i in. zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt IV Ka (…) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt IV Ka (…) na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV K (…), P. G. został skazany za przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności (k. 482). Od powyższego wyroku oskarżony wywiódł osobistą apelację, która została przyjęta. Termin rozprawy odwoławczej w tej sprawie, toczącej się przed Sądem Okręgowym w S. pod sygnaturą IV Ka (…), został wyznaczony na 11 maja 2021 r. O terminie tym oskarżony P. G. został osobiście zawiadomiony (k. 512). 2 Na rozprawie odwoławczej przeprowadzonej w dniu 11 maja 2021 r., na której P. G. się nie stawił, Sąd Okręgowy wydał wyrok, w sprawie IV Ka (…), na mocy którego utrzymał zaskarżony wyrok w mocy i orzekł o kosztach procesu (k. 518). Pismem z dnia 20 sierpnia 2021 r. (data nadania pisma w Areszcie Śledczym w S.) P. G. zwrócił się z prośbą do Sądu Okręgowego w S. o przesłanie mu sentencji wyroku wskazując, że nie zgadza się z wyrokiem i chce się zwrócić do Strasburga. W odpowiedzi na to pismo przesłano P. G. odpis ww. wyroku, który ten odebrał w dniu 09.09.2021 r. (k. 617). Pismem zatytułowanym „prośba” z dnia 13 września 2021 r. (data nadania pisma w Areszcie Śledczym w S.) skierowanym do Sądu Apelacyjnego w (…) skazany poinformował, że nie zgadza się „co do wyroku z pierwszej i drugiej instancji w sprawie IV K (…)” (k.625). Pismem z dnia 15 września 2021 r. P. G. został wezwany do wskazania, czy powyższe pismo dotyczy wznowienia postępowania czy kasacji od wyroku w sprawie IV K (…), pod rygorem nieuwzględnienia wniosku (k. 624) Pismem z dnia 22 września 2021 r. (data nadania w Areszcie Śledczym w S.) P. G. zwrócił się z prośbą „o wznowienie mu kasacji” w sprawie IV K (…) (k. 622). Pismo to zostało potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji. Pismem z dnia 4 listopada 2021 r. P. G. został wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji poprzez sporządzenie i podpisanie kasacji przez obrońcę będącego adwokatem lub radcą prawnym, pod rygorem uznania wniosku za bezskuteczny (k.635). Pismem z dnia 15 listopada 2011 r. (data nadania w Zakładzie Karnym w G.) skazany zwrócił się z wnioskiem o przyznanie mu obrońcy z urzędu (k. 637). 3 Zarządzeniem z dnia 27 grudnia 2017 r., sygn. akt IV Ka (…), Zastępca Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w S. wyznaczył P. G. obrońcę z urzędu w osobie adwokata M. M., celem podjęcia ewentualnych czynności w postępowaniu okołokasacyjnym (k. 644). W dniu 17 stycznia 2022 r. (data nadania pisma) obrońca skazanego skierował do Sądu Okręgowego w S. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt IV K (…) wraz z wnioskiem o sporządzenie tego uzasadnienia (k. 651 – 656). Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2022 r., IV Ka (…) Sąd Okręgowy w S. odmówił skazanemu P. G. przywrócenia terminu zawitego do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt IV Ka (…) (k.657 – 658). Od powyższego postanowienia obrońca P. G. wywiódł zażalenie, podnosząc zarzut obrazy art. 126 § 1 k.p.k. w zw. z art. 16 § 2 k.p.k., polegającej na uznaniu, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące możliwością uznania, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, bez uwzględnienia zaniedbań ze strony sądu w zakresie obowiązku informowania uczestników postępowania o przysługujących im uprawnieniach, w szczególności w zakresie środków zaskarżenia po uprawomocnieniu się orzeczenia, czym pozbawiono uczestnika procesu karnego możliwości wyczerpania wszystkich środków odwoławczych. Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy, poprzez przywrócenie P. G. terminu zawitego do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 11 maja 2021 r., IV Ka (..). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne. W przedmiotowej sprawie, co słusznie zauważył sąd odwoławczy, nie wykazano bowiem, by niedotrzymanie terminu zawitego do 4 złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 11 maja 2021 r., IV Ka (…), nastąpiło z przyczyn od skazanego niezależnych. Skazany, mimo prawidłowego zawiadomienia go o terminie rozprawy apelacyjnej, nie stawił się na nią i bezpośrednio po jej zakończeniu nie zainteresował się jej przebiegiem. Pierwsze pismo wyrażające zainteresowanie zapadłym w tej sprawie wyrokiem odwoławczym skarżący skierował do sądu dopiero w dniu 20 sierpnia 2021 r., a zatem po upływie ponad 3 miesięcy od daty ogłoszenia tego orzeczenia. W tej sytuacji uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego było konsekwencją jego własnych zaniedbań, a nie przyczyn nieleżących po jego stronie. Odnosząc się do argumentów skarżącego należy podkreślić, że sąd odwoławczy nie był zobowiązany pouczyć skazanego o terminie i sposobie zaskarżenia wyroku tego sądu jeszcze przed terminem rozprawy apelacyjnej. Przepis art. 100 § 8 k.p.k. jednoznacznie wskazuje wszak, w którym momencie należy pouczyć uprawnionych o prawie do zaskarżenia decyzji procesowej, stanowiąc, że przy ogłoszeniu lub przy doręczeniu orzeczenia i zarządzenia należy pouczyć uczestników postępowania o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie lub zarządzenie nie podlega zaskarżeniu. W analizowanej sprawie nie zachodziła przy tym konieczność doręczenia oskarżonemu wyroku sądu odwoławczego z urzędu. Oskarżony nie był bowiem pozbawiony wolności, a tym samym nie aktualizował się w jego przypadku obowiązek doręczenia wyroku, o którym mowa w art. 422 § 2a k.p.k. Nadmienić należy, że na rozprawie apelacyjnej przewodnicząca udzieliła obecnym tam uczestnikom pouczenia zarówno o terminie i sposobie wniesienia kasacji oraz o terminie i sposobie złożenia wniosku o uzasadnienie orzeczenia (k. 517 – 517 v.). Całkowicie chybione było przy tym odwoływanie się przez skarżącego do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt III KZ 56/17. W judykacie tym, Sąd Najwyższy wskazał, że przy zawiadomieniu o terminie rozprawy odwoławczej należało pouczyć strony o treści art. 100 § 3 k.p.k. 5 regulującym kwestie związane z doręczaniem wyroku, a nie o sposobie i terminie zaskarżenia wyroku, który może na tej rozprawie zapaść. Uwaga ta została przy tym osadzona w specyficznych realiach tamtej sprawy związanych ze zmianą treści art. 100 § 3 k.p.k. i błędnym pouczeniem oskarżonego, że ma prawo do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku w nieprzekraczalnym (zawitym) terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu wyroku. W przedmiotowej sprawie takie okoliczności nie zachodzą, a ponadto, co wynika z protokołu rozprawy głównej z dnia 27 stycznia 2020 r., oskarżonego pouczono o treści art. 100 § 3 k.p.k. bezpośrednio przed odebraniem od niego wyjaśnień, choć nie było to już obowiązkowe (k. 458). Od dnia 5 października 2019 r. o treści tej regulacji należy pouczać oskarżonego przy doręczeniu wezwania na rozprawę albo zawiadomienia o jej terminie (art. 353 § 4 k.p.k.). W przedmiotowej sprawie akt oskarżenia wpłynął do sądu w dniu 28 października 2019 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się na k. 456 akt sprawy wynika, że oskarżonemu doręczono zawiadomienie o terminie rozprawy głównej oraz odpis aktu oskarżenia wraz z pouczeniem. W związku z faktem, że wszystkie z pism skazanego, które w ocenie obrońcy winny być traktowane jako wnioski o uzasadnienie wyroku lub wnioski o przywrócenie terminie do jego złożenia, wpłynęły po upływie ustawowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego (art. 524 § 1 k.p.k.), a którego skazany nie dochował z przyczyn, które nie były od niego niezależne, rozważania na wskazany przez obrońcę temat pozostawały bez jakiegokolwiek wpływu na trafność zaskarżonej decyzji procesowej. Kierując się powyższą argumentacją, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.