III KZ 28/23
PostanowienieIzba Karna2023-09-12
Skład orzekający: Jarosław Matras, Kazimierz Klugiewicz, Paweł Wiliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, wydane na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., może stanowić podstawę do wznowienia postępowania karnego na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. w sytuacji, gdy nie zostało ono poprzedzone prawomocnym wyrokiem skazującym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, wydane na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania karnego na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. Przepis ten wymaga bowiem wykazania faktu popełnienia przestępstwa, co powinno być ustalone prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie nie może zapaść z przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k. Postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa nie mieści się w tym katalogu.Stan faktyczny
Skazany P.R. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, twierdząc, że funkcjonariusze Policji wymusili na nim obciążające wyjaśnienia. Wskazał na toczące się postępowanie prokuratorskie w tej sprawie. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności, wskazując, że kwestia wymuszenia wyjaśnień była już rozważana i nie podano nowych argumentów. Podkreślono, że postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie rzekomego przestępstwa funkcjonariuszy nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania.Pełny tekst orzeczenia
III KZ 28/23 POSTANOWIENIE Dnia 12 września 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSN Paweł Wiliński po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 września 2022 r. zażalenia skazanego P.R. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt III KO 87/22 o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt II AKa 33/18, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt II K 54/17, wobec jego oczywistej bezzasadności na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. p o s t a n o w i ł utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE W osobiście złożonym wniosku zatytułowanym „Skarga nadzwyczajna” skazany wniósł o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w związku z prowadzonym w jego sprawie
III KZ 28/23 2 postępowaniem doszło do popełnienia przestępstwa, którego mieli dopuścić się funkcjonariusze Policji z K. wymuszając na nim przemocą złożenie obciążających go wyjaśnień. Wskazał też, że w tej sprawie w Prokuraturze Rejonowej w D. toczyło się postępowanie o sygn. akt PR 1 Ds. […], zaś obecnie toczy się kolejne. Skazany opisał także okoliczności tego zdarzenia jak również przedstawił swoje zastrzeżenia co do prawidłowości procedowania przez sąd pierwszej instancji oraz poczynionych przez ten Sąd ustaleń faktycznych w sprawie o zarzucane mu przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. W kolejnych pismach skazany powielał swoje argumenty, jak również podnosił m.in., że przyznaje się do przestępstwa nieumyślnego spowodowania śmierci, nie zaś do zabójstwa (pismo z dnia 22 sierpnia 2022 r.), jak również wskazał, że dysponuje wiedzą o okolicznościach popełnienia przez innego osadzonego przestępstwa z art. 200 § 1 k.k., o czym zawiadomił z własnej inicjatywy prokuraturę i jest informatorem organów ścigania w tej sprawie (pisma z: 20 października 2022 r., 16 marca 2023 r.). Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 r. Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt III KO 87/22 w oparciu o przepis art. 545 § 3 k.p.k. odmówił przyjęcia wniosku skazanego wobec jego oczywistej bezzasadności. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że kwestia rzekomego wymuszenia na P.R.– przez prowadzących z nim czynności policjantów – obciążających go wyjaśnień była uprzednio rozważana przez Sąd Najwyższy w postępowaniu, które prawomocnie zakończyło się odmową przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie (wobec oczywistej bezzasadności - postanowienie SN z dnia 31 marca 2022 r., III KO 13/22, utrzymane w mocy postanowieniem SN z dnia 11 maja 2022 r., III KZ 23/22). Dostrzeżono przy tym, że w aktualnym postępowaniu skazany nie podał żadnych nowych argumentów w tym zakresie poza wskazaniem, iż w wyniku jego zawiadomienia o tym przestępstwie organów ścigania prokurator wydał postanowienie. Podkreślono również, że podawane we wniosku o wznowienie okoliczności, wbrew temu o czym przekonuje skazany, dowodzą, iż nie doszło do popełnienia przestępstwa w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym. Z dołączonego do akt postanowienia prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. z dnia 21 listopada 2022 r., sygn. akt […] jednoznacznie wynika, że odmówiono wszczęcia śledztwa m.in. w sprawie– wobec jednoznacznego, należycie umotywowanego stwierdzenia, iż
III KZ 28/23 3 czynu, którego zaistnienie stara się wykazać P.R. nie popełniono. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 6 marca 2023 r., sygn. II Kp 1071/22 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa. W zaskarżonym postanowieniu stwierdzono także, że podstawy do wznowienia postepowania nie mogły również stanowić pozostałe argumenty skazanego dotyczące oceny materiału dowodowego, poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych czy wreszcie związane z jego aktualną postawą. Z uwagi na te okoliczności zdaniem Sądu Najwyższego osobisty wniosek skazanego o wznowienie postępowania należało uznać za oczywiście bezzasadny. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skazany. W piśmie tym zwrócił wyłącznie uwagę na fakt „odwołania się od decyzji w spawie sygn. […]” o czym jak przekonuje, Sąd Najwyższy rozpoznający wniosek o wznowienie postępowania miał nie być poinformowany. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie skazanego nie jest zasadne. Podważając trafność rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2023 r. o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności, skarżący nie wykazał powodów, dla których decyzję w tym przedmiocie trzeba by uznać za wadliwą. Z zażalenia skazanego wynika jedynie to, że nie zgadza się on z decyzją prokuratora odmawiającego wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo popełnione na szkodę skazanego, czego dowodem ma być złożone przez niego zażalenie. Rzecz w tym, że kwestia ta choć znana Sądowi Najwyższemu, o czym przekonuje przecież treść postanowienia wydanego w sprawie III KO 87/22, nie ma żadnego znaczenia dla oceny skuteczności powołania się przez skazanego na podstawę wznowieniową z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. Przepis ten wymaga bowiem wykazania faktu popełnienia przestępstwa i możliwości jego wpływu na wydany wyrok. Tymczasem wniosek skazanego nie spełniał już pierwszego ze wskazanych warunków. Sąd Najwyższy w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo dostrzegł, że podstawą wniosku o wznowienie postępowania nie mogą być sugestie skarżącego, iż w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa. Zgodnie z treścią art. 541 § 1 k.p.k. czyn, którym mowa w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., musi być ustalony
III KZ 28/23 4 prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie nie może zapaść z przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3 - 11 lub w art. 22 k.p.k. Postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa (aktualnie prawomocne po decyzji Sądu Rejonowego w K. z dnia 6 marca 2023 r., sygn. akt II Kp 1071/22) wydane na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. nie mieści się w katalogu decyzji odmownych, który został zawarty w art. 541 § 1 in fine k.p.k., ani nie zawiera „ustalenia przestępstwa", o którym mowa w tym przepisie. Zgodzić się też należy ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w zaskarżonym postanowieniu, odnoszącym się do oczekiwanej przez skazanego kontroli sposobu prowadzenia postępowania przez sąd orzekający w sprawie i ustalonych w nim faktów. Z uwagi na brak zarzutów skarżącego dotyczących zagadnień omawianych w tym fragmencie skarżonego orzeczenia, rozważania należało ograniczyć jedynie do wyrażonego wcześniej stwierdzenia. W konsekwencji tych okoliczności, skarżona decyzja o odmowie przyjęcia wniosku jest w tej sprawie w pełni zasadna. Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [ms]
Powiązane orzeczenia
- III KO 58/18 2018-06-14Czy postanowienie uchylające decyzję o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie popełnienia przestępstwa przez prokuratora lub sędziego, które nie zakończyło się prawomocnym wyrokiem skazującym, może stanowić podstawę do wzn…
- II KO 254/25 2026-02-11Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego, oparty na twierdzeniu o popełnieniu przestępstwa w postępowaniu przygotowawczym (brak ekspertyzy daktyloskopijnej) i dołączonym postanowieniu o odmowie wszczęcia śledztwa, s…
- V KO 73/17 2018-01-16Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego, oparty na zarzutach popełnienia przestępstwa przez funkcjonariuszy organów ścigania i zastraszania świadków, może zostać przyjęty do rozpoznania, jeśli nie towarzyszy mu pra…
- III KO 48/21 2021-07-15Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego, oparty na twierdzeniu o popełnieniu przestępstwa w związku z tym postępowaniem, może zostać uwzględniony, jeśli nie przedstawiono prawomocnego wyroku skazującego potwierdzaj…
- I KO 29/20 2020-12-22Czy wniosek o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, oparty na podstawie z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. (przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem), spełnia wymogi formalne, jeśli wsk…
Powołane przepisy
art. 545 § 3 KPKart. 148 § 1 KKart. 200 § 1 KKart. 540 § 1 pkt 1 KPKart. 541 § 1 KPKart. 17 § 1 pkt 3art. 22 KPKart. 17 § 1 pkt 1 KPKart. 541 § 1§ 3§ 1§ 1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026. · PDF źródłowy