III KZ 40/20

Sygn. akt III KZ 40/20 POSTANOWIENIE Dnia 11 sierpnia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie P.G. w sprawie o wyrok łączny po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 sierpnia 2020 r. zażalenia obrońcy skazanego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału V Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w G. z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt V Ka (…) w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt V Ka (…) na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 528 § 1 a contrario k.p.k. i art. 518 k.p.k. p o s t a n o w i ł: uchylić zaskarżone zarządzenie. UZASADNIENIE Zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2020 r. Przewodniczący Wydziału V Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w G. odmówił przyjęcia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt V Ka (…), wobec wniesienia go po upływie terminu zawitego. 2 Na powyższe postanowienie zażalenie złożył obrońca skazanego zarzucając orzeczeniu: „1. art. 15 zzs ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 marca 2020 r, o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (dalej jako ustawa o COV1D-19) w zw. z art. 422 § 1 k.p.k., i 123 § 1 k.p.k., poprzez brak jego zastosowania i uznanie, że wniosek obrońcy z dnia 20 maja 2020 r. o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r. został wniesiony po terminie, a co ma uzasadniać odmowę jego przyjęcia, podczas gdy jak wynika z ww. przepisów od dnia 31 marca 2020 r. bieg terminów procesowych i sądowych w sprawach karnych, w tym na wniesienie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, został wstrzymany do dnia 23 maja 2020 r., w związku z czym obrońca nie przekroczył terminu, o którym mowa w art. 422 § 1 k.p.k.; 2. art. 47 pkt 20 w zw. z art. 68 ust. 6 w zw. z art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 roku o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 w zw. z art. 422 § 1 k.p.k., i 123 § 1 k.p.k., poprzez brak jego zastosowania i uznanie, że wniosek obrońcy z dnia 20 maja 2020 r. o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r. został wniesiony po terminie, a co ma uzasadniać odmowę jego przyjęcia, podczas gdy jak wynika z ww. przepisów od dnia 23 maja 2020 r. wznowiono bieg terminów procesowych i sadowych w sprawach karnych, w tym na wniesienie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, w związku z czym obrońca nie przekroczył terminu, o którym mowa w art. 422 § 1 k.p.k.; 3. naruszenie art. 16 § 2 k.p.k., poprzez brak poinformowania (pouczenia) oskarżonego i jego obrońcy o tym, że jego sprawa uzyskała status pilnej, skutkujące uniemożliwieniem złożenia pisma procesowego (wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku), a co stanowi ujemne skutki w sferze jego praw i obowiązków procesowych, jak również narusza prawo oskarżonego do rzetelnego procesu”. 3 Podnosząc powyższe, obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego zarządzenia w całości poprzez przyjęcie wniosku obrońcy o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r. do rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie jest oczywiście zasadne, przy czym o jego trafności decydują dwa pierwsze zarzuty środka odwoławczego. Trzeci zarzut nie ma natomiast żadnego znaczenia w kontekście rozpoznania zażalenia. Podkreślić również trzeba, że nie jest trafny końcowy wniosek zażalenia, albowiem procedura karna nie zna – w odniesieniu do wniosku o sporządzenie i doręczenia pisemnego uzasadnienie wyroku – formalnego wymogu wydania zarządzenia pozytywnego, tj. zarządzenie o przyjęciu takiego wniosku (tak jak np. apelacji) a jedynie negatywne, a zatem zarządzenia o odmowie przyjęcia takiego wniosku (art. 457 § 2 k.p.k. w zw. z art. 422 § 3 k.p.k.); z tego powodu sąd odwoławczy (Sąd Najwyższy w tym trybie ma taki status) nie może wydawać orzeczenia o treści, którego ustawa nie przewiduje. Natomiast zasadność zażalenia wymusza uchylenie zaskarżonego zarządzenia, co jest równoznaczne z usunięciem procesowej decyzji blokującej możliwość sporządzenie uzasadnienia na piśmie a w konsekwencji skorzystania z nadzwyczajnego środka zaskarżenia, tj. kasacji. Odnosząc się do pierwszego zarzutu zażalenia trzeba stwierdzić, że rację ma obrońca, iż zaskarżone zarządzenie wydane zostało z rażącą obrazą art. 15zzs ust. 1 pkt 3 – przy czym jednak nie ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 568), ale ustawy z dnia 2 marca 2020 r. szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374), albowiem przepis art. 15 zzs ust. 1 został – w art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. ( Dz.U. poz. 568) – dodany przecież do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Przepis ten, obowiązujący od dnia 31 marca 2020 r., stwierdza, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach karnych, nie 4 rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Z dyspozycji tej normy prawnej wyłączono li tylko - w ustępie 2 tego przepisu - bieg terminów procesowych oraz sądowych w rozpoznawanych przez sądy sprawach wskazanych w art. 14a ust. 4 i 5 tej ustawy, a także terminów w sprawach wyboru lub powołania organów, których kadencje są określone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, terminów wyborów do organów jednostek samorządu terytorialnego oraz terminów w sprawach wniosków i pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego. Przepisy art. 14a ust. 4 i 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. określały zaś precyzyjnie te sprawy, które miały charakter spraw pilnych. Żadna z kategorii tak wymienionych spraw nie miała charakteru uznaniowego (wszystkie precyzyjnie określały charakter spraw, nawet w odniesieniu do wniosków o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności). Natomiast prezes właściwego sądu mógł określić także inne sprawy, które status spraw pilnych mogły uzyskać, przy czym podstawą wydania takiego zarządzenia (uzupełniającego katalog spraw ustawowo określonych jako pilne) był przepis art. 14a ust. 9 ustawy. Jest zrozumiałe zatem, że te inne sprawy, wskazane przez właściwego prezesa sądu jako pilne, nie mogły być sprawami z tych kategorii, które już ustawa określała jako sprawy pilne w ust. 4 i 5 art. 14a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. W tym zakresie zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego w G. Nr (…) z dnia 24 kwietnia 2020 r. (k. 192 i nast.) określające w pkt 17 i 23 sprawy apelacyjne oraz sprawy o wydanie wyroku łącznego, jako sprawy pilne, miało oparcie właśnie na podstawie wskazanej w art. 14a ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (a nie jak przywołano w zarządzeniu Prezesa ustawy z dnia 31 marca 2020 r.). W konsekwencji skoro wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach karnych, na podstawie art. 15 zzs ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), dotyczy tylko spraw wymienionych w art. 14a ust. 4 i 5 tej ustawy, to w sprawach, które zostały określone przez właściwego prezesa jako pilne na podstawie art. 14a ust. 9 ustawy, bieg terminów procesowych i sądowych został wstrzymany lub zawieszony z dniem 31 marca 2020 r. Określenie przez prezesa właściwego sądu, w oparciu o przepis art. 14a ust. 9 ustawy z dnia 2 5 marca 2020 r., wskazanej kategorii spraw sądowych jako pilnych, o ile wskazany rodzaj spraw nie jest powtórzeniem rodzaju spraw wymienionych w art. 14a ust. 4 i 5 ustawy, skutkuje koniecznością zastosowania normy art. 15 zzs ust. 1 pkt 3, a zatem powoduje wstrzymanie lub zawieszenie biegu terminów procesowych oraz sądowych z dniem 31 marca 2020 r. ( ma zastosowanie art. 15 zzs ust. 2). Wyraźny zapis ustawowy, tj. art. 15 zzs ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 wskazywał więc, że w sprawie rozpoznawanej w tym postępowaniu (apelacyjne postępowanie w przedmiocie wyroku łącznego) z dniem 31 marca bieg terminów procesowych nie rozpoczyna się i bez żadnego znaczenia było to, iż zarządzeniem prezesa sądu sprawy tego rodzaju określono jako pilne, skoro wskazane w art. 15 zzs ust. 2 sprawy (poprzez odesłanie do art. 14a ust. 4 i 5) nie obejmowały spraw o wyrok łączny. Reasumując, termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nie zaczął biec z dniem ogłoszenia wyroku sądu odwoławczego, ale dopiero z dniem 23 maja 2020 r. na podstawie art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 15 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Trafnie tę okoliczność podniósł skarżący w zarzucie drugim zażalenia. W konsekwencji, złożony wniosek o sporządzenie uzasadnienia na piśmie (k. 178 akt sprawy) nie był wniesiony po zawitym terminie wskazanym w art. 422 § 1 k.p.k. Z tego powodu żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia zażalenia nie ma zarzut trzeci. Odnoszenie się do niego byłoby wymagane tylko w sytuacji, gdyby dwa podstawowe zarzuty okazały się chybione. Mając powyższe na uwadze zaskarżane zarządzenie musiało zostać uchylone. W toku dalszego postępowania konieczne stanie się sporządzenie uzasadnienia na piśmie i jego doręczenie uprawnionemu podmiotowi.