IV K 214/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia L. Chmielewski.Sędziowie: M. Paluch, J. Majewski (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: C. Marysz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka R., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku łącznego Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 30 kwietnia 1964 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy z tą zmianą, że wymierzoną karę grzywny w razie nieuiszczenia w terminie zamienia na 2 lata więzienia zastępczego (...).Henryk R. prawomocnymi wyrokami został skazany:1. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 1962 r., uchylonym częściowo przez wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1963 r., na łączną karę 5 lat i 6 miesięcy więzienia, 25.000 złotych grzywny i utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 4 z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 15 listopada 1960 r. - za jedenastokrotnie popełnione w latach 1957-1960 przestępstwa z art. 38 m.k.k. oraz z art. 264 § 1 k.k.;2. wyrokiem Sądu Powiatowego w Katowicach z dnia 19 marca 1963 r., utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z dnia 24 września 1963 r., za pięciokrotnie popełnione w latach 1959 r. i 1960 r. przestępstwa z art. 38 m.k.k., łącznie na karę 5 lat więzienia i 80.000 zł grzywny oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych przez okres lat 4 wraz z utratą prawa wykonywania zawodu adwokata przez okres lat 4.Wyrokiem łącznym z dnia 30 kwietnia 1964 r. Sąd Wojewódzki w Krakowie zamiast zbiegających się kar orzeczonych powyższymi wyrokami wymierzył oskarżonemu Henrykowi R. łączną karę 7 lat i 6 miesięcy więzienia, 80.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 800 dni więzienia zastępczego, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 4 oraz utratę prawa wykonywania zawodu adwokata przez okres lat 4.Na poczet orzeczonej łącznej kary pozbawienia wolności Sąd Wojewódzki zaliczył skazanemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 15 listopada 1960 r.Od powyższego wyroku łącznego założył rewizję obrońca oskarżonego, w której zarzucając rażącą niewspółmierność orzeczonej łącznej kary pozbawienia wolności, wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kary pozbawienia wolności w ten sposób, by orzeczoną karę 7 lat i 6 miesięcy więzienia przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji obniżyć do 5 lat i 6 miesięcy więzienia.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja nie jest zasadna.Wymierzona oskarżonemu łączna kara 7 lat i 6 miesięcy więzienia nie może być uznana za rażąco surową, jeśli się przede wszystkim uwzględni, że oskarżony Henryk R., nadużywając stanowiska adwokata, dopuścił się w okresie stosunkowo krótkim aż 18 przestępstw z art. 38 m.k.k. oraz przestępstwa z art. 264 § 1 k.k., za które to przestępstwa ostatecznie wymierzono oskarżonemu karę 3 lat więzienia. Korzyści majątkowe, jakie uzyskiwał oskarżony ze swej przestępczej działalności, były znaczne. Jeśli w tym stanie rzeczy przy wymierzeniu oskarżonemu nowej łącznej kary pozbawienia wolności Sąd Wojewódzki w dużym stopniu zastosował częściowo zasadę absorpcji, to brak jest uzasadnionych podstaw do twierdzenia, iż nowo określona łączna kara pozbawienia wolności jest rażąco niewspółmierna w rozumieniu art. 384 pkt 2 k.p.k.Biorąc pod uwagę, że wszystkie przypisane oskarżonemu przestępstwa zostały popełnione przed nowelizacją przepisu § 4 art. 43 k.k. (ustawa z dnia 16 listopada 1960 r. o zmianie przepisów dotyczących kary grzywny, kosztów i opłat sądowych w sprawach karnych - Dz. U. Nr 51, poz. 299) i że w związku z tym najwyższy wymiar kary zastępczej więzienia w razie nieuiszczenia orzeczonej grzywny nie mógł przekraczać 2 lat więzienia, Sąd Najwyższy z urzędu, na podstawie przepisu art. 385 k.p.k. i art. 2 § 1 k.k., skorygował odpowiednio sentencję zaskarżonego wyroku.W piśmie skierowanym do Sądu Najwyższego oskarżony twierdzi, że w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim o wydanie wyroku łącznego naruszone zostały prawa oskarżonego do obrony, a to wskutek niedoprowadzenia oskarżonego na rozprawę, mimo że na doręczonym zawiadomieniu o terminie rozprawy wyraźnie zaznaczono o obowiązku osobistego stawiennictwa oskarżonego.Zarzut ten należy uznać za bezpodstawny, skoro o obowiązku stawiennictwa oskarżonego lub o konieczności sprowadzenia go na rozprawę w sprawie, w której stawiennictwo oskarżonego nie jest obowiązkowe, decyduje wyłącznie sąd (art. 261 § 1, 262 § 2 k.p.k.). Takiego postanowienia sądu nie ma w aktach sprawy; znajduje się jedynie zarządzenie przewodniczącego wydziału o zawiadomieniu oskarżonego o terminie rozprawy za pośrednictwem naczelnika więzienia w P., w którym został osadzony oskarżony i które położone jest w innym okręgu sądowym. Omyłkowe wysłanie przez sekretariat sądowy na niewłaściwym druku zawiadomienia o terminie rozprawy nie może zastąpić właściwej decyzji sądu. Jak to wynika z protokołu rozprawy, sąd orzekający nie wydał postanowienia o sprowadzeniu oskarżonego na rozprawę.Również bezpodstawny zgoła jest wniosek oskarżonego o obniżenie orzeczonej łącznej kary grzywny. Aczkolwiek karę łączną wymierza się, biorąc za podstawę poszczególne realne zbiegające się przestępstwa, a nie kary łączne poprzednio określone, to jednak z natury rzeczy istnieje ograniczenie, że nowo orzeczona kara łączna nie może być niższa od kary łącznej poprzednio orzeczonej. Wynika to z powagi rzeczy prawomocnie osądzonej. W przeciwnym razie mogłaby powstać paradoksalna sytuacja, że oskarżony, któremu przypisano innym prawomocnym wyrokiem dalsze przestępstwa, mógłby za popełnienie tych przestępstw otrzymać w związku z wydaniem wyroku łącznego niezasłużoną premię w postaci obniżenia kary łącznej poprzednio już orzeczonej. Skoro zatem w jednym z wyroków skazujących oskarżonego wymierzono oskarżonemu za zbiegające się przestępstwa łączną karę 80.000 zł grzywny, to nowo określona zaskarżonym wyrokiem łączna kara grzywny nie może być niższa od kary poprzednio orzeczonej. Stosownie do art. 12 pkt 2 dekretu o o.s.k. zasądzone od oskarżonego poszczególnymi wyrokami opłaty sądowe ulegną zsumowaniu przy wykonaniu wyroku.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.