IV K 680/61

WyrokIzba Karna1961-11-10

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zachowanie sprawcy, polegające na sparaliżowaniu woli sprzedawczyni poprzez swoje zachowanie i wypowiedź, a także obecność drugiego sprawcy pełniącego rolę "obstawy", stanowi użycie przemocy w rozumieniu art. 3 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pojęcie przemocy należy rozumieć szeroko, obejmując nie tylko bezpośrednie oddziaływanie na nietykalność osobistą, ale także każdą czynność fizyczną oddziałującą na ciało lub psychikę pokrzywdzonego w sposób zniewalający go do poddania się woli sprawcy. W analizowanym przypadku zachowanie oskarżonego Józefa S. i obecność Tadeusza C. sparaliżowały wolę sprzedawczyni, co uzasadnia kwalifikację prawną z art. 3 § 1 ustawy.
Stan faktyczny
Dwóch oskarżonych zostało skazanych za wspólne zagarnięcie pieniędzy ze sklepu przy użyciu przemocy. Oskarżeni wnieśli rewizję, zarzucając m.in. obrazę prawa przez błędne zastosowanie art. 3 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. z powodu braku przemocy oraz błędną ocenę okoliczności faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w stosunku do obu oskarżonych.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa S. i Tadeusza C., oskarżonych z art. 3 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 7 marca 1961 r. na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 7 marca 1961 r. zostali skazani na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) oskarżeni:1. Józef S. na karę 4 lat więzienia, 3000 zł grzywny oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 5,2. Tadeusz C. na karę 3 lat więzienia, 1000 zł grzywny oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3, za to, że działając wspólnie i przy użyciu przemocy zagarnęli ze sklepu nr 4, należącego do GS "Samopomoc Chłopska" w Osieku kwotę 2953 zł.Od tego wyroku założyli rewizję oskarżeni.Rewizja oskarżonego Józefa S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzuca:1) obrazę art. 3 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. przez skazanie oskarżonego z tego przepisu, pomimo że w działaniu oskarżonego brak jest czynnika przemocy;2) błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie, że oskarżony zagarnął kwotę 2953 zł, jakkolwiek z wyjaśnień oskarżonego wynika, że zagarnął ze sklepu jedynie kwotę 780 zł.Rewizja oskarżonego Tadeusza C., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i o uniewinnienie lub o skazanie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. na karę znacznie łagodniejszą, zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie go za winnego zarzucanego mu przestępstwa, pomimo że decyzję dokonania czynu powziął nagle sam oskarżony Józef S. i między oskarżonymi nie było uprzedniego porozumienia co do dokonania przestępstwa oraz obrazę art. 3 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) z braku użycia przemocy wobec świadka Heleny G.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Wspólny zarzut obu rewizji, dotyczący obrazy przepisu art. 3 § 1 z dnia 18 czerwca 1959 r., nie jest słuszny.Z ustalonej judykatury Sądu Najwyższego; wynika, że pojęcie przemocy należy rozumieć szeroko, nie tylko jako bezpośrednie oddziaływanie na nietykalność osobistą pokrzywdzonego (np. uderzenie), lecz także jako jakąkolwiek czynność fizyczną, oddziaływującą na ciało lub psychikę pokrzywdzonego w tak dotkliwy sposób, iż to zniewala go do poddania się woli sprawcy. Sąd Wojewódzki na podstawie zeznań świadka Heleny G. prawidłowo ustalił, że oskarżony Józef S. przez swe zachowanie się w sklepie oraz wypowiedź wobec sprzedawczyni sparaliżował całkowicie jej wolę i zmusił ją do biernego przyglądania się zabieraniu pieniędzy z kasy sklepowej oraz pozbawił ją możności jakiegokolwiek przeciwdziałania zaborowi. Przerażenie świadka Heleny G. było spotęgowane jeszcze przez to, że oprócz oskarżonego Józefa S. był obecny w sklepie oskarżony Tadeusz C, który znajdując się L w pobliżu drzwi, pełnił funkcję "obstawy". Również Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, że obaj oskarżeni z góry uplanowali dokonanie rabunku, czego dowodzi ich dwukrotne chodzenie od sklepu prowadzonego przez świadka Natalię O. do sklepu Heleny G., ich wspólna ucieczka po dokonaniu przestępstwa oraz fakt ukrywania się.W tych okolicznościach kwalifikacja prawna czynu, przyjęta przez Sąd Wojewódzki w stosunku do obu oskarżonych jest prawidłowa.Dalszy zarzut rewizji oskarżonego Józefa S., dotyczący wysokości zagarniętej kwoty, jest również bezzasadny. Remanent sporządzony po kradzieży w sklepie Heleny G. wykazał brak w wysokości 2953 zł. Skoro na przewodzie sądowym nie zostało udowodnione, że brak w sklepie prowadzonym przez Helenę G. mógł powstać z innych przyczyn, niż rabunek dokonany przez oskarżonych, przeto Sąd Wojewódzki słusznie przyjął, że brak ujawniony w remanencie stanowi szkodę spowodowaną czynem oskarżonych.Wniosek rewizji oskarżonego Tadeusza C. o zmianę kwalifikacji prawnej jako czynu na art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. jest niesłuszny z przyczyn wyżej omówionych.Ustalenia Sądu Wojewódzkiego, że oskarżony Tadeusz C. działał wspólnie z oskarżonym Józefem S. oraz że obaj oskarżeni uplanowali dokonanie rabunku w sklepie są prawidłowe i należycie uzasadnione, a zarzuty rewizji oskarżonego przedstawiają się jako bezzasadne.Z tych powodów Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w stosunku do obu oskarżonych.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3 § 1art. 375 KPKart. 1 § 1§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.