IV KK 13/23

Sygn. akt IV KK 13/23 POSTANOWIENIE Dnia 22 lutego 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk w sprawie S. Z. uniewinnionej z art. 286 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 lutego 2023 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji, wniesionych przez prokuratora oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt VII Ka 95/22 zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt IX K 377/21, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasacje jako oczywiście bezzasadne; 2. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania kasacyjnego w części odnoszącej się do kasacji prokuratora i obciążyć oskarżyciela posiłkowego P. P. tymi kosztami w części na niego przypadającej. UZASADNIENIE Wyrokiem z 25 listopada 2021 roku, sygn. akt IX K 377/21 Sąd Rejonowy w Bielsku- Białej, IX Wydział Kamy uznał oskarżoną S. Z. za winną tego, że w okresie od 15 grudnia 2014 r. do 21 czerwca 2016 r. w B., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem P. P. w łącznej kwocie 150.000 zł w wyniku zawarcia 2 przedwstępnej umowy sprzedaży mieszkania w C. przy ul. […], poprzez wprowadzenie P. P. w błąd co do zamiaru wywiązania się z umowy sprzedaży wymienionego mieszkania i za to na mocy art. 286 § 1 kk skazał ją na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres 2 lat tytułem próby. Sąd zobowiązał oskarżoną do naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 150.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od 21.06.2016 r. na rzecz pokrzywdzonego P. P., a także orzekł o kosztach zastępstwa procesowego oraz zasądził od oskarżonej koszty sądowe w postaci wydatków w kwocie 70 złotych i opłatę w kwocie 120 złotych. Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonej wyrokiem z 6 października 2022 roku, sygn. akt VII Ka 95/22, Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej, zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, że uniewinnił oskarżoną S. Z. od zarzucanego jej aktem oskarżenia czynu, a kosztami procesu za obie instancje obciążył Skarb Państwa. Kasacje od tego orzeczenia wnieśli pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego oraz Prokurator Rejonowy w Bielsku – Białej. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zarzucił wyrokowi Sądu ad quem rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego procesowego art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. , art. 410 k.p.k. w zw. z art. 457 §3 k.p.k. oraz art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. polegające na przeprowadzeniu wadliwej kontroli odwoławczej poprzez dowolną, nierzetelną i wybiórczą ocenę dowodów, zwłaszcza błędną ocenę materiału dowodowego w postaci zeznań P. P. i L. P. z pominięciem istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygniecie, a wynikających z wyciągów bankowych, innych dokumentów bankowych, aktów notarialnych, wezwania do zapłaty P. P., wyjaśnień oskarżonej, a także braku odniesienia się w uzasadnieniu w sposób szczegółowy do całokształtu materiału dowodowego w związku z całkowitą zmianą ustaleń faktycznych, w tym także ustalonych faktów przez Sąd I in. i dokonanej przez ten Sąd oceny materiału dowodowego przez pryzmat art. 7 k.p.k., co w konsekwencji doprowadziło do zmiany wyroku Sądu pierwszej instancji i uniewinnienia oskarżonej od popełnienia zarzucanego jej czynu. 3 W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o uwzględnienie kasacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego. Prokurator powołując się na przepis art. 523 § 1 i 3 k.p.k. wyrokowi Sądu odwoławczego zarzucił rażącą i mającą istotny wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów postępowania, a to art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegające na tym, że Sąd orzekając odmiennie co do istoty sporządził uzasadnienia wyroku w sposób nieodpowiadający wymogom określonym w tych przepisach na skutek poddania ocenie jedynie wybranych dowodów oraz odstąpienia od odniesienia się do wszystkich faktów i dowodów przeprowadzonych w sprawie, a mających znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia, poprzez zaniechanie szczegółowej analizy całokształtu materiału dowodowego oraz wszechstronnej jego oceny, zaniechanie szczegółowego wskazania i omówienia w treści uzasadnienia wyroku faktów, które Sąd uznał za udowodnione, a które za nieudowodnione, dowodów na jakich w tej mierze się oparł się oraz powodów dla których nie uznał dowodów przeciwnych, a skoncentrował się na wskazaniu okoliczności mających świadczyć o tym, że oskarżona nie popełniła zarzucanego jej przestępstwa, a w szczególności czym się kierował orzekając diametralnie odmiennie co do winy oskarżonej, którą uniewinniono pomimo wcześniejszego skazania. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacje wniesione przez prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego okazały się bezzasadne i to w stopniu oczywistym uzasadniającym ich oddalenie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Zgodnie z wolą ustawodawcy, kasacja jest nadzwyczajnym środkiem 4 zaskarżenia, skierowanym przeciwko orzeczeniu wydanemu przez sąd odwoławczy na skutek rozpoznania środka odwoławczego. Celem postępowania kasacyjnego jest wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych poważnymi wadami w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń prawa, ale o charakterze rażącym, a jednocześnie takich, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia (art. 523 § 1 zd. pierwsze k.p.k.). Możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest zatem istotnie ograniczona. Postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością postępowaniem, które ponawiać ma zwykłą kontrolę odwoławczą. W jego toku kontrola poprawności oceny poszczególnych dowodów czy weryfikowanie zasadności ustaleń faktycznych może następować tylko wyjątkowo, gdy w nadzwyczajnym środku zaskarżenia podnoszone są zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Analiza wniesionych kasacji w zakresie wyartykułowanych w nich zarzutów rażącego naruszenia przepisów postępowania, tj. uchybienia przez Sąd odwoławczy przepisom art. 7, art. 410, art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. prowadzi do wniosku, iż zarzuty te nie potwierdzily się w żadnym zakresie. Sąd odwoławczy prawidłowo, rzetelnie i wnikliwie ocenił zebrany materiał dowodowy. Czyniąc to wszystko Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej wskazał w uzasadnieniu okoliczności, na podstawie których odniósł się do zarzutu podniesionego w apelacji, a także stwierdzonych przyczyn uniewinnienia oskarżonej od popełnienia zarzucanego jej czynu. Sąd ad quem wskazał, że w błędem jest wywodzenie winy i sprawstwa oskarżonej jedynie z faktu zeznań L. i P. P.. Jak bowiem podkreślono, zeznania złożone w toku postępowania przygotowawczego przez P. P. i L. P. pozostają w sprzeczności, co do istotnych okoliczności związanych z zawarciem ustnej umowy kupna mieszkania, która miała mieć miejsce w grudniu 2014 r. W tym kontekście, Sąd Najwyższy przypomina także skarżącym, że obowiązujący proces karny znamionuje między innymi odejście od średniowiecznej zasady confesio est regina ad probationum na rzecz uczynienia „przyznania się” oskarżonego (oskarżonej) takim dowodem jak każdy inny, podlegający krytycznemu sprawdzeniu – analizie przez sąd, w kontekście całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz istoty jurydycznej, zwłaszcza zastosowanych 5 przepisów prawa materialnego, skoro przepisy prawa procesowego mają służyć ich realizacji. Wbrew stanowisku skarżących, ocena dowodów przeprowadzona przez Sąd Okręgowy była trafna, a wyprowadzone na jej podstawie wnioski zasadne. Sąd odwoławczy uzasadnił swoje stanowisko na stronie 3-4 pisemnego uzasadnienia. Wbrew twierdzeniom autorów kasacji, Sąd II instancji odniósł się do wszystkich ujawnionych i mających znaczenie w sprawie okoliczności. Nie można zgodzić się nadto z argumentacją autorów kasacji, którzy zmierzają do wykazania, że Sąd odwoławczy odstąpił od oceny dowodów - we wzajemnym powiązaniu - opierając się jedynie na ich fragmentach i nie przedstawił szczegółowej analizy całości materiału dowodowego. Procedowanie w sprawie było, zdaniem Sądu Najwyższego zgodne z przepisami prawa dotyczącymi rozpoznania zwykłego środka zaskarżenia. Wszystkie podniesione powyżej okoliczności implikowały ocenę o oczywistej bezzasadności kasacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, jak i prokuratora. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia, a w oparciu o treść przepisu art. 637 a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. obciążył kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego Skarb Państwa w zakresie kasacji prokuratora i obciążył oskarżyciela posiłkowego kosztami w części na niego przypadającej.