IV KK 148/20

Sygn. akt IV KK 148/20 POSTANOWIENIE Dnia 3 czerwca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 3 czerwca 2020 r., sprawy B. S. skazanej z art. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanej od wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt VII Ka (…), zmieniający wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 19 lipca 2019 r., sygn. akt XVI K (…), p o s t a n o w i ł 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2) obciążyć skazaną B. S. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 lipca 2019 r., sygn. akt XVI K (…) Sąd Rejonowy w C. uznał B. S. za winną tego, że w okresie od 1 czerwca 2015r. do 24 czerwca 2016 r. w miejscowości W. woj. (…), działając wspólnie i w porozumieniu z M. C. znęcała się nad zwierzętami w postaci psów rasy Buldog Francuski i Buldog Angielski poprzez utrzymanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymanie ich w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa oraz bez opieki weterynaryjnej, co powodowało ból i cierpienie zwierząt, to jest przestępstwa z art. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia b1997 r. o ochronie zwierząt i za to na podstawie art. 35 ust. 1a w zw. z art. 35 ust. 1 tej ustawy wymierzył oskarżonej karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 k.k. wykonanie tej kary warunkowo zawiesił na okres dwóch lat tytułem próby. Na 2 podstawie art. 71 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył oskarżonej karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych ustalając wysokość stawki dziennej na kwotę 10 zł. Na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. orzekł wobec oskarżonej obowiązek informowania sądu na piśmie o przebiegu okresu próby co 6 miesięcy , począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego od uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie art. 35 ust. 3a i art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 212 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt orzekł wobec oskarżonej tytułem środka karnego zakaz posiadania zwierząt na okres trzech lat oraz przepadek na rzecz Skarbu Państwa psów opisanych w wykazie dowodów rzeczowych. Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonej w której podniósł zarzuty: obrazy takich przepisów postępowania jak: art. 7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 kpk; art. 5 § 1 k.p.k., a także błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku. Apelację obrońcy oskarżonej rozpoznał Sąd Okręgowy w C. , który wyrokiem z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt VII Ka (…) zmienił zaskarżony wyrok w zakresie opisu czynu przypisanego oskarżonej w jego pkt I w ten sposób, że przyjął, iż czyn ten został popełniony w okresie od bliżej nieustalonej daty, nie wcześniej jednak niż od czerwca 2015 r. do 24 czerwca 2016 r., w pozostałej części wyrok ten utrzymał w mocy. Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył w całości kasacją obrońca skazanej, który zarzucił temu orzeczeniu. 1. rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, polegające na wydaniu zaskarżonego orzeczenia przez Sąd, który był nienależycie obsadzony, a mianowicie przez Sędziego Sądu Rejonowego w C. delegowanego do Sądu Okręgowego w C. , podczas gdy sama delegacja nie była prawidłowa; 2. rażące i mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 366 §1 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym związanych z datą popełnienia czynu przez skazaną, pomimo, że doszło do zmiany wyroku przez Sąd II instancji w tym zakresie poprzez przyjęcie , że czyn został popełniony w okresie od bliżej nieustalonej daty, nie wcześniej jednak niż od czerwca 2015r. do 24 czerwca 2016 r. przy jednocześnie lakonicznym wyjaśnieniu motywów takiej właśnie zmiany opisu czynu i nie odniesienie się do zarzutów apelacji co do powyższego ( …); 3. rażące i mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 170 § 3 1 pkt 1 – 5 k.p.k. i polegające na nie odniesieniu się w sposób rzetelny i wyczerpujący do zarzutów apelacji, niewyjaśnieniu w sposób dostateczny motywów rozstrzygnięcia o oddaleniu zgłoszonych wniosków dowodowych przez obronę, w szczególności tych o istnieniu których skazana nie wiedziała na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego i na skutek braku szczegółowego odniesienia się do sprawy – uznaniu przez Sąd II instancji za okoliczność całkowicie nieprzydatną dla wyjaśnienia sprawy dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza weterynarii oraz przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy karnej prowadzonej przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w C. , sygn. akt PR Ds. – (…) (…) i wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji oraz przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w C. do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na kasację obrońcy skazanej prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście bezzasadna, oscyluje wręcz na granicy dopuszczalności. W opisanym powyżej układzie procesowym w którym Sąd Okręgowy w C. jako sąd odwoławczy zaskarżonym kasacją wyrokiem utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 19 lipca 2019 r., sygn. akt XVI K (…) skazujący B. S. , za przypisane jej przestępstwo z art. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat dwóch, obrońca skazanej mógł wnieść kasację od wspomnianego wyroku Sądu Okręgowego tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. Stanowią o tym wprost przepisy art. 523 § 2 k.p.k. i art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. W sytuacji określonej w tych przywołanych przepisach kasacja dla swojej prawnej dopuszczalności ma być wniesiona „z powodu uchybień z art. 439 k.p.k., a nie z uwagi na inne naruszenia prawa. Zatem niedopuszczalne, a więc nieskuteczne, jest przy kasacji strony, wniesionej na korzyść skazanego od wyroku skazującego na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, wskazanie jedynie na zarzut rażącej obrazy prawa innej niż obraza art. 439 k.p.k. Jest też oczywiste, że wówczas, gdy strona – obok uchybienia kwalifikowanego z art. 439 k.p.k. – podniesie w kasacji także uchybienia nie należące do tej kategorii, to nie podlegają one w ogóle rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy. Zajęcie odmiennego stanowiska otwierałoby bowiem stronom drogę do instrumentalnego podnoszenia w kasacji zarzutu uchybienia wymienionego w art. 439 k.p.k., w celu poddania wyroku kontroli kasacyjnej także pod kątem uchybień o charakterze względnym. Niedopuszczalność takich praktyk stanowiących w istocie obejście owych ustawowych ograniczeń jest powszechnie – i to od lat – przyjmowana, tak w piśmiennictwie, jak i samym orzecznictwie Sądu Najwyższego 4 ( por. Kodeks postępowania karnego. Tom III. Komentarz do artykułów 468-682, pod redakcją prof. Piotra Hofmańskiego, 2 wydanie, s. 140; D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, Lex/el. 2020; postanowienia Sądu Najwyższego z: 25 kwietnia 2012 r., II KK 87/12,LEX nr 1620529; 24 kwietnia 2013 r., IV KZ 20/13, LEX nr 1308165; 27 września 2013 r., IV KK 248/13, LEX nr 13433612; 4 czerwca 2019 r., IV KK 91/19, LEX nr 2684840). Tymczasem obrońca skazanej – wbrew tym wskazanym ograniczeniom – obok podniesionego jako pierwszy zarzutu naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – sformułował następnie, ujęte w dwóch grupach rodzajowych, zarzuty: rażącego i mającego wpływ na treść orzeczenia naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. ( zarzut II ) oraz rażącego i mającego wpływ na treść orzeczenia naruszenia art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 1 – 5 k.p.k. oraz art. 366 § 1 k.p.k. i art. 453 § 3 k.p.k. ( zarzut III ). Zważywszy na to, iż nie odnoszą się one do uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. to te zarzuty kasacji obrońcy skazanej nie są dopuszczalne z mocy ustawy i przez to samo nie podlegają rozpoznaniu. Jedynym (formalnie dopuszczalnym) zarzutem rozpoznawanej kasacji jest zatem tylko jej zarzut pierwszy. Jest on jednak w sposób oczywisty bezzasadny. Znamienne jest, iż właściwie zarzut ten nie został w istocie przez obrońcę skazanego samodzielnie uzasadniony. Tezy bowiem, które skarżący w związku z tym zarzutem przytoczył w kasacji ( s. 7 i 8 ), jednoznacznie i wprost nie wskazują dlaczego zaskarżony kasacją wyrok został wydany – w jego profesjonalnej ocenie - przez Sąd, „który był nienależycie obsadzony”. Nie sposób też dociec w czym obrońca dopatruje się tego, że „sama delegacja ( sędziego Sądu Rejonowego w C. do orzekania w niniejszej sprawie w Sądzie Okręgowym w C. ) nie była prawidłowa”. To, że skazana „ma bardzo duże wątpliwości co do prawidłowego obsadzenia Sądu , gdyż w wydaniu orzeczenia brał udział Sędzia Sądu Rejonowego, który nie jest sędzią Sądu Okręgowego w C. , co mogło mieć zdecydowany wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, zwłaszcza, że sprawa jest wielowątkowa”, nie wystarcza do uznania, że in concreto zaistniała przywołana bezwzględna przyczyna odwoławcza. Co więcej , skarżący nie podał dlaczego „sposób delegacji ( sędziego Sądu Rejonowego do orzekania w tej sprawie w Sądzie Okręgowym ) był nieprawidłowy”. Ta przedstawiona przez skarżącego argumentacja dowodzi niezrozumienia przez niego istoty i charakteru bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Tych wszak nie kreują wątpliwości skazanej, czy sama jej subiektywna ocena co do błędności danej decyzji dotyczącej delegowania sędziego do orzekania w danym sądzie, czy też wielowątkowy charakter sprawy Z całym naciskiem należy podkreślić , iż bezwzględne przyczyny odwoławcze określone w art. 439 k.p.k., zachodzą tylko wtedy, gdy wymienione w tym przepisie uchybienia – oceniając obiektywnie – zaistniały. W realiach 5 rozpoznawanej sprawy skarżący powinien zatem wykazać, że orzekający w dniu 13 grudnia 2019 r. w sprawie skazanej Sąd Okręgowy w C. „był nienależycie obsadzony” – w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. ( skoro zdecydował się tego rodzaju zarzut w kasacji sformułować). Nie ulega wątpliwości, że należyta obsada sądu musi zawsze spełniać wszystkie ilościowe i jakościowe wymogi ustawy, stawiane składom orzekającym w konkretnych sprawach karnych, które wynikają z przepisów Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw, w tym o tzw. charakterze ustrojowym (prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawa o Sądzie Najwyższym). Sądem zatem nienależycie obsadzonym jest sąd w takim składzie, który nie jest w ogóle – w danym rodzaju spraw – przez ustawę przewidziany ani też nie jest dopuszczalny do wyznaczenia w określonej kategorii spraw na podstawie upoważnienia ustawy. Przy czym Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach przyjmował, że owa „nienależyta obsada sądu” zaktualizuje się także wówczas, gdy stanowił ją sędzia delegowany do składu orzekającego danego sądu w sposób nie respektujący wskazanych w przepisach ustawy warunków przewidzianych dla takiej delegacji (np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2002 r., I KZP 28/02, OSNKW 2002, z. 11-12, poz. 99). Tego rodzaju sytuację najpewniej skarżący chciał przywołać, jakkolwiek nie określił tych warunków delegowania sędziego, które in concreto nie miały być dochowane, co miałoby doprowadzić do zaistnienia owej bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Przytoczone przez skarżącego postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2019 r., II K 257/18 niczego w tej mierze nie wyjaśnia, skoro wskazane w nim wymogi odnoszące się do uznania skuteczności delegowania sędziego do orzekania w danym sądzie zostały w niniejszej sprawie spełnione, czego dowodzi dołączony – na żądanie Sądu Najwyższego – odpis decyzji o delegowaniu SSR M.G. do orzekania w dniu 13 grudnia 2019 r. w tej sprawie. To – jak twierdzi skarżący z powołaniem się na stanowisko skazanej – że dopuszczenie przez Sąd Okręgowy zgłaszanych w apelacji wniosków dowodowych ( czego Sąd ten przecież nie uczynił) mogłoby stworzyć sytuację w której ( też tylko ) mogło by się okazać, iż Sąd ten „nie byłby w stanie rozpoznać sprawy” ( bo sędzia miał wystawioną delegację tylko na 13 grudnia 2019 r.), nie może żadną racjonalną miarą dowodzić zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nie należytej obsady sądu. Nie ulega wszak żadnych wątpliwości, że Sąd Okręgowy rozpoznawał sprawę w dniu 13 grudnia 2019 r. i w tym też dniu ogłosił wyrok, a sędzia SR M. G. miał – spełniającą wymagane warunki – delegację do orzekania w tej sprawie w tym dniu (por. k.35 akt SN IV KK 148/20). Innych argumentów na uzasadnienie zasadności omawianego zarzutu obrońca w kasacji już nie przytoczył, a Sąd Najwyższy z urzędu też nie dostrzegł takich, które pozwalałyby uznać trafność tego zarzutu (art. 536 k.p.k.). Z tych to względów orzeczono jak wyżej. 6 Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.