IV KK 229/24

WyrokIzba Karna2024-06-27

Skład orzekający: Marek Pietruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie prawa krajowego przy powołaniu sędziego, które miało dostatecznie poważny charakter, może zostać naprawione na szczeblu sądów krajowych, a tym samym nie stanowi bezwzględnej podstawy uchylenia wyroku z powodu nienależytej obsady sądu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale trzech izb SN z 23 stycznia 2020 r. (BSA I – 4110/20) oraz uchwale składu siedmiu sędziów z 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22), stwierdził, że naruszenie prawa krajowego przy powołaniu sędziego, nawet jeśli miało poważny charakter, nie zawsze prowadzi do uznania nienależytej obsady sądu. Kluczowe jest zastosowanie trzypunktowego testu wypracowanego w orzecznictwie ETPCz, który pozwala ocenić, czy naruszenie zostało ustalone i naprawione na szczeblu krajowym, a także czy sędzia zachował bezstronność w konkretnej sprawie.
Stan faktyczny
Obrońca skazanego K. K. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, który utrzymał w mocy wyrok skazujący za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu (art. 178a § 1 k.k.). Zarzut kasacji dotyczył nienależytej obsady sądu odwoławczego, wskazując na udział sędziego powołanego z wniosku KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy rozpoznał kasację na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

IV KK 229/24 POSTANOWIENIE Dnia 27 czerwca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w sprawie K. K. skazanego z art. 178a § 1 k.k. w związku z kasacją wniesioną przez jego obrońcę od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. VII Ka 729/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Cieszynie z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. II K 505/23, na podstawie art. 535 § 3 k.p.k. p o s t a n o w i ł: oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, obciążając skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w Cieszynie z dnia 20 czerwca 2023 r, sygn. II K 505/23 K. K. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a §1 k.k. i za to został skazany na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym oraz orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, jak też świadczenie pieniężne w kwocie 5000 zł na Fundusz P.. IV KK 229/24 2 Wyrokiem Sądu Okręgowego w Bielsku – Białej z 15 grudnia 2023 r., sygn. VII Ka 729/23 po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. Od tego wyroku kasację wniósł obrońca skazanego i zarzucił wyrokowi sądu odwoławczego naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. przez orzekanie przez ten sąd w składzie, w którym uczestniczył sędzia W. S., powołany na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Bielsku -Białej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., co doprowadziło do naruszenia prawa oskarżonego do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły, bezstronny sąd ustanowiony ustawą i wniósł o uchylenie wyroku Sądu odwoławczego i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania. Prokurator wniósł w odpowiedzi na kasację o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 27 czerwca 2024 r., IV KK 229/24 oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Rozstrzygniecie Sądu Najwyższego wskazuje jednoznacznie, że w żadnym zakresie nie potwierdził się zarzut kasacji o zaistnieniu bezwzględnego powodu odwoławczego w postaci nienależytej obsady składu sądu odwoławczego w osobie sędziego W. S.. Wyrażając taki pogląd Sąd Najwyższy odwołał się do treści uchwały 3 Izb Sądu Najwyższego 23 stycznia 2020 r., BSA I – 4110/20, którą jest związany oraz do poglądu prawnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Sadu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r. I KZP 2/22, który w pełni podziela. W tej ostatniej uchwale wskazano, że dokonując oceny wymogów rzetelnego procesu w kontekście instytucjonalnej bezstronności sędziego należało odwołać się do treści wyroku ETPCz (Wielka Izba) z dnia 1 grudnia 2020 r. – Guðmundur Andri Ástráðsson przeciwko Islandii (wniosek nr 26374/18). W wyroku tym sformułowano IV KK 229/24 3 trzypunktowy test, w oparciu o który, można by dokonywać oceny wagi uchybień mających miejsce przy powołaniu sędziego. Zbadać należy zatem, czy: 1. w procesie powoływania sędziego doszło do naruszenia prawa krajowego, 2. naruszenie to miało dostatecznie poważny charakter, 3. zostało ono ustalone i naprawione na szczeblu sądów krajowych. Dostrzegając te uwagi, a także uwarunkowania ustrojowe w postaci roli w procesie nominacji sędziowskich wadliwie powołanej i obsadzonej KRS, w istocie, a priori, wskazać należało, że dwa pierwsze kryteria testu zawsze wypadać będą dla nominanta negatywnie. Doszło bowiem do naruszenia prawa krajowego – Konstytucji RP - przez złożenia wniosku o powołanie sędziego przez organ ukształtowany odmiennie niż to wynika z jej art. 187 i który przez „ zbliżenie” do władz politycznych nie spełnienia swej ustrojowej roli „stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów” ( art. 186 ust. 1). Naruszenie prawa krajowego tej rangi zawsze oceniać należy jako dostatecznie poważne. Tylko zatem sięgnięcie po trzeci punkt testu pozwała na ustalenie czy konkretny sędzia, który uzyskała nominację w opisanych warunkach, nie jest stronniczy, gdy obalone zostało domniemanie jego bezstronności. Z pewnością dla oceny w ramach trzeciego etapu testu znaczenie będą miały: równoczesność uruchomienia drogi awansowej z objęciem ważnego stanowiska w administracji sadowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości, utajnienie obrad KRS, jednoznacznie negatywna ocena zgromadzenia ogólnego sędziów, porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem zawodowym i poparciem środowiska dla kontrkandydatów, czy kandydat miał kontrkandydata do awansu. Oceniając okoliczności powołana sędziego W.S. na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Bielsku- Białej w kontekście trzeciego etapu wskazanego testu, podnieść należało, że ten etap testu wypadł dla sędziego pozytywnie. Z uchwały KRS nr […], mocą której przedstawiono Pana Sędziego do awansu wynika, że kandydował on wspólnie z innym Sędzią na jedno stanowisko sędziowskie w IV KK 229/24 4 Sądzie Okręgowym w Bielsku – Białej. Z dokonanych przez wizytatorów ocen obu kandydatów w zakresie ich osiągnięć zawodowych wynika jednoznacznie, że sędzia W. S. uzyskał znacznie lepszą ocenę dotychczasowej pracy sędziowskiej w istotnych aspektach tej pracy (m.in. stabilności orzecznictwa, terminowości sporządzania uzasadnień, organizacji pracy) niż jego kontrkandydat. Te okoliczności, przy długim okresie pracy sędziego (powołanie na urząd sędziego sądu rejonowego miało miejsce w 2009 r.), a więc znacznym doświadczeniu zawodowym, zadecydowało o wyborze przez KRS tego kandydata do powołania na urząd sędziego w sądzie wyższej instancji. Przeprowadzając - w ramach rozważań zarzutu kasacji - test bezstronności sędziego wskazać należało, że kariera sędziowska sędziego W.S. nie nosiła znamienia kariery przyspieszonej. W tych okolicznościach, jak też uwzględniając fakt nie odnalezienia w domenie publicznej jakichkolwiek informacji uzasadniających stwierdzenie o bliskich związkach sędziego z władzą polityczną, stwierdzić należało, że zastrzeżenia co do możliwości zachowania przez tego Sędziego bezstronności i niezawisłości w orzekaniu są pozbawione uzasadnionych racji. Fakt poddania swojej kandydatury analizie KRS ukształtowanej z naruszeniem Konstytucji RP, może budzić zastrzeżenia natury moralne, ale zastrzeżenia te, przy niewykazaniu istnienie poważnych ułomności w procesie nominacyjnym sędziego, a to było przedmiotem testu, nie mogły zdecydować o uznaniu braku jego bezstronności w orzekaniu. Z tych względów należało oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną. [SOP] [ms] IV KK 229/24 5

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 535 § 3 KPKart. 178a § 1 KKart. 178a §1 KKart. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 187art. 186 ust. 1§ 3§ 1§1§ 1 pkt 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy