IV KK 260/24

IV KK 260/24 POSTANOWIENIE Dnia 17 października 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 17 października 2024 r. sprawy T.B. skazanego za czyny z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 273 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przy zast. art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k. i inne z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego, od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt II AKa 212/20 zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. akt IV K 174/17 p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zwolnić skazanego T.B. z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa. WB. [SOP] UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. akt IV K 174/17, uznano T. B. za winnego czynów z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 273 IV KK 260/24 2 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k., za który wymierzono karę 5 lat pozbawienia wolności i 500 stawek dziennych grzywny po 200 złotych oraz z art. 76 § 1 k.k.s. i art. 56 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. i art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 9 § 1 i 3 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s., za który wymierzono karę 2 lat pozbawienia wolności, przy czym uznano że ww. to jeden czyn w rozumieniu art. 8 § 1 k.k.s. i przyjęto, że na mocy art. 8 § 2 k.k.s. wobec oskarżonego podlega wykonaniu tylko kara orzeczona za przestępstwo w wymiarze 5 lat pozbawienia wolności i 500 stawek dziennych grzywny po 200 złotych. Nadto, uznano oskarżonego za winnego czynu z art. 299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k., za który wymierzono karę 3 lat pozbawienia wolności oraz 1000 stawek dziennych grzywny po 200 złotych; ciągu czterech przestępstw (w rozumieniu art. 91 § 1 k.k.) wyczerpujących każdorazowo znamiona art. 258 § 1 k.k., za co skazano go na karę 3 lat pozbawienia wolności; ciąg dwóch przestępstw skarbowych (w rozumieniu art. 40 § 1 k.k.s.) wyczerpujących każdorazowo znamiona art. 60 § 2 k.k.s. w zw. z art. 9 § 1 i § 3 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., za który orzeczono karę 200 stawek dziennych grzywny w wysokości po 200 złotych. Wyżej orzeczone kary objęto węzłem kar łącznych w wymiarze 5 lat pozbawienia wolności oraz 1000 stawek dziennych grzywny po 200 złotych. Ponadto, orzeczono środek karny w postaci 10-letniego zakazu zajmowania stanowisk w zarządach i radach nadzorczych spółek prawa handlowego oraz zakazu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na obrocie z zagranicą, jak też jakiejkolwiek reprezentacji wymienionych w tym punkcie podmiotów, a także solidarny (wraz z innymi ustalonymi w odrębnych postępowaniach osobami) obowiązek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych urzędów skarbowych. Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego, wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt II AKa 212/20, na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. uchylono zaskarżony wyrok w pkt 4 i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. i art. 44 § 1 pkt 1 i § 5 k.k.s. umorzono postępowanie o czyny wyczerpujące znamiona przestępstwa skarbowego z art. 60 § 2 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. z IV KK 260/24 3 powodu przedawnienia karalności. Następnie zmieniono zaskarżony wyrok w ten sposób, że w zakresie pierwszego z czynów (art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 273 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k.) zmodyfikowano opis, uzupełniono podstawę prawną wymiaru kary o przepis z art. 11 § 3 k.k. i podwyższono karę pozbawienia wolności do 7 lat; w zakresie drugiego czynu (art. 76 § 1 k.k.s. i art. 56 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. i art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 9 § 1 i 3 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s.) orzeczoną karę pozbawienia wolności podwyższono do 5 lat, a w zakresie rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 8 § 2 k.k.s. orzeczono, że spośród kar pozbawienia wolności wykonaniu podlega kara 7 lat, natomiast w pkt 2 (dotyczącym czynu z art. 299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k.) orzeczoną karę pozbawienia wolności podwyższono do 5 lat. Nadto, w miejsce uchylonych kar łącznych wymierzono nowe, tj. karę łączną 9 lat pozbawienia wolności i grzywny 1200 stawek dziennych w wysokości po 200 zł. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy. Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, zaskarżając go w całości na korzyść skazanego i zarzucając: „1. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść wyroku, tj. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. polegające na nierozważeniu w sposób kompleksowy i rzetelny zarzutów apelacji, a w związku z tym nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli instancyjnej, co doprowadziło do przeniesienia błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności co do okoliczności stanowiących podstawę przypisania skazanemu sprawstwa oraz przeprowadzenie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, w efekcie w znaczącej mierze zmieniony na niekorzyść został niesłuszny wyrok Sądu I instancji uznający winę T.B.. Sąd odwoławczy jako sąd kontrolujący przede wszystkim prawidłowość orzekania Sądu I instancji, obligowany jest rozważyć wszystkie zarzuty oraz wnioski sformułowane środku odwoławczym i, o ile utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie, powinien wykazać, dlaczego zarzuty skarżącego ocenił IV KK 260/24 4 jako nietrafne, co jednak w niniejszej sprawie potraktowane zostało bardzo ogólnikowo, 2. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść wyroku, tj. art. 7 k.p.k., polegające na nie swobodnej, ale całkowicie dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, a zwłaszcza w zakresie oceny zeznań świadków: A.M. - w części, w której twierdziła ona, że T.B. nie pełnił jakiejkolwiek funkcji w firmie O.s.r.o., a zdarzenia gospodarcze z udziałem tej firmy były rzeczywiste; M.M. - w części, w której twierdził on, że o udziale T.B. w przestępczym procederze wiedział jedynie z relacji M. L.; S.B. - w części, w której twierdził on, że T.B. nie pełnił jakiejkolwiek funkcji w firmie O. s.r.o., a zdarzenia gospodarcze z udziałem T.B. były rzeczywiste; A.S. - w części, w której twierdził on, że wszystkie strategiczne plany działalności handlowej firmy B. odbywały się bez udziału T.B., a zdarzenia gospodarcze z udziałem tej firmy były rzeczywiste; K.I. - w części, w której twierdziła ona, że polecenia w firmie B. wydawali jej jedynie A.S. i G.W., T.B. pojawiał się w siedzibie firmy jedynie okazjonalnie i praktycznie nie pełnił tam żadnej funkcji, a zdarzenia gospodarcze z udziałem firmy B. były rzeczywiste, których zarówno Sąd I, jak i II nie obdarzył walorem wiarygodności, nie uzasadniając tego w żaden zgodny z zasadami logiki sposób, 3. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść wyroku, tj. art. 4 k.p.k., który nakazuje organom prowadzącym postępowanie karne badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, gdzie w przedmiotowej sprawie zarówno Sąd I Instancji, jak i Sąd II Instancji nie uwzględniły okoliczności przemawiających na korzyść T.B.”. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gliwicach wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna. IV KK 260/24 5 Przypomnieć należy, że kasacja nie stanowi trzeciej instancji rozpoznawania spraw karnych, lecz jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, a zarazem i środkiem kontroli prawomocnych orzeczeń sądowych. To sprawia, że postępowanie kasacyjne prowadzi tylko do oceny kasacji w aspekcie rażącego naruszenia przepisów prawa przez sąd odwoławczy, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a nie zaś do merytorycznego rozpoznania sprawy, w której kasacja została wniesiona (por. postanowienie SN z 25 lutego 2014 r., IV KK 6/14). Postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością postępowaniem, które ponawiać ma kontrolę odwoławczą. W toku postępowania z założenia nie dokonuje się zatem kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów, nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie bada współmierności orzeczonej kary (por. postanowienie SN z dnia 13 maja 2014 r. IV KK 125/14). Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu sformułowanego w petitum kasacji w punkcie 1., który zdaniem skarżącego polegać ma na rażącym naruszeniu prawa procesowego w postaci art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli instancyjnej skutkujące przeniesieniem błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, podkreślenia wymaga, że wskazany zarzut ma charakter nie tylko ogólnikowy i polemiczny, ale i w realiach przedmiotowej sprawy oczywiście bezzasadny. Sąd odwoławczy szczegółowo odniósł się bowiem do zarzutów apelacji i kwestionowanej tam sfery oceny dowodów, o czym świadczy lektura uzasadnienia zaskarżonego kasacją wyroku. Sąd Apelacyjny sam zresztą zwrócił uwagę na przepis art. 457 § 3 k.p.k. i potrzebę odniesienia się do treści apelacji, mimo że podzielił w całości ocenę Sądu I instancji (s. 12 uzasadnienia). Przechodząc do zarzutu sformułowanego w punkcie 2. analizowanego środka, mającego polegać na rażącym naruszeniu prawa procesowego w postaci art. 7 k.p.k., poprzez nie swobodną lecz całkowicie dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, wskazać należy, że również ten zarzut okazał się chybiony. Sąd odwoławczy z uwagi na potrzebę konwalidacji błędów Sądu I instancji w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, tj. naruszenia zasady bezpośredniości, dopuścił jeszcze raz dowody z zeznań świadków. Przeanalizował więc ponownie depozycje tych świadków, ale ich treść nie uległa zmianie, dlatego IV KK 260/24 6 ich ocena i ustalenia faktyczne sprawy były tożsame z tymi, które poczynił Sąd I instancji (s. 13 i nast. uzasadnienia). Sąd II instancji ponownie pochylił się szczegółowo m.in. nad zeznaniami M. L., M. M., A. M. i innymi dowodami – np. zeznaniami kierowców zatrudnionych w poszczególnych firmach, nie mając wątpliwości, że T.B. faktycznie zajmował się prowadzeniem spraw spółek objętych zarzutami. Argumentacja Sądu odwoławczego w tym zakresie nie budzi zastrzeżeń, a odmienna, subiektywna ocena dowodów dokonana przez obrońcę jest niewystarczająca do podważenia prawomocnego wyroku skazującego. Również kolejny, 3. zarzut kasacji, mający polegać na rażącym naruszeniu prawa procesowego w postaci art. 4 k.p.k., nie zasługiwał na uwzględnienie. Wskazany zarzut ma charakter ogólnikowy, blankietowy, ponieważ podnoszenie naruszenia zasady ogólnej z art. 4 k.p.k. bez wykazania naruszenia przy tym konkretnych przepisów proceduralnych jest bezprzedmiotowe. Dość więc wskazać, że o braku jednostronności Sądu odwoławczego w przedmiotowej sprawie świadczy choćby wyważenie racji prokuratora dotyczących wysokości proponowanych kar czy umorzenie postępowania dotyczącego jednego z czynów (które notabene skarżący niezasadnie objął kasacją, zaskarżając wyrok Sądu odwoławczego „w całości”). Na marginesie zwrócenia uwagi wymaga, że w uzasadnieniu kasacji wskazano na brak roszczeń urzędów skarbowych wobec oskarżonego i zakwestionowano wysokość kwot naprawienia szkody na ich rzecz (podobnie w replice na odpowiedź prokuratora), ale w istocie nie postawiono żadnego zarzutu w tym zakresie. Kwestionowanie tego, co należy do sfery ustaleń faktycznych, w dodatku poza zarzutami kasacji, bez podania przekonującej argumentacji i konkretnych wyliczeń, nie mogło być poddane rozwadze na etapie postępowania kasacyjnego. Z powyższych względów, nie dopatrując się w przedmiotowej sprawie zaistnienia którejkolwiek z wymienionych w treści art. 439 k.p.k. bezwzględnych przyczyn odwoławczych, ani innej rażącej obrazy prawa mogącej mieć istotny wpływ na treść orzeczenia Sądu II instancji, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., zdecydował o oddaleniu kasacji obrońcy skazanego, jako oczywiście bezzasadnej. IV KK 260/24 7 Dostrzegając sytuację T. B., w tym zwolnienie z kosztów sądowych w obu instancjach, długą karę pozbawienia wolności, a także wielomilionowe obciążenia finansowe nałożone wyrokiem skazującym, Sąd Najwyższy postanowił zwolnić skazanego z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [WB] r.g.