IV KK 289/12

Sygn. akt IV KK 289/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Sobczak (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca) Protokolant Dorota Szczerbiak po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu bez udziału stron, w dniu 21 listopada 2012 r., w sprawie P. B. w przedmiocie wydania wyroku łącznego, kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 10 listopada 2011 r., zmieniającego wyrok łączny Sądu Rejonowego w K. z dnia 5 maja 2011 r. uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok łączny Sądu Rejonowego w K. i sprawę przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE 2 Sąd Rejonowy w K., na wniosek wielokrotnie karanego P.B., wydał w dniu 5 maja 2011 r., w sprawie o sygn. II K 96/11/N wyrok łączny. Przyjmując, że był on skazany prawomocnymi wyrokami: 1. Sądu Rejonowego z dnia 25 czerwca 2001 r., sygn. akt II K 79/01, za występki: a) z art. 282 k.k. popełniony w dniu 27 lutego 2001 r., na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, b) z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. popełniony w dniu 3 marca 2001 r., na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, c) z art. 157 § 1 k.k. popełniony w dniu 4 grudnia 2000 r. na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, -z orzeczeniem w miejsce tych kar jednostkowych kary łącznej 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności; 2. Sądu Rejonowego z dnia 4 lipca 2005 roku, sygn. akt II K 224/05/N, za: a) ciąg dwóch występków z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnionych w dniu 7 listopada 2004 r., na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, b) występek z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony w dniu 7 listopada 2004 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, -z orzeczeniem w miejsce tych kar jednostkowych kary łącznej roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; 3. Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt VIII K 709/10/N, za występek z art. 158 § 1 k.k. i art.157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony w dniu 21 lutego 2010 r., na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności; 4. Sądu Rejonowego z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt VIII K 117/10/N, za występek z art. 288 § 1 k.k. popełniony w dniu 24 stycznia 2009 r., na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący lat 3 z oddaniem pod dozór kuratora sądowego oraz obowiązkiem naprawienia szkody, 5. Sądu z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt VIII K 176/10/N, za występek z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. popełniony w dniu 30 maja 2009 r. na 3 karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z orzeczeniem nawiązki na rzecz pokrzywdzonego; orzekł: I. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył skazanemu P. B. jednostkowe kary pozbawienia wolności wymierzone wyrokami: a/ Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt VIII K 709/10/N (opisanym w pkt 3); b/ Sądu Rejonowego z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt VIII K 117/10/N (opisanym w pkt 4); c/ Sądu Rejonowego z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt VIII K 176/10/N (opisanym w pkt 5); - i wymierzył mu karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności; II. na podstawie art. 63 § 1 k.k. w zw. z art. 577 k.p.k. na poczet kary łącznej 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności zaliczył skazanemu P. B. okres odbytej dotychczas kary pozbawienia wolności w sprawie VIII K 709/10/N od 13 października 2010 r. do 5 maja 2011 r.; III. na podstawie art. 576 § 1 k.p.k. stwierdził, że w zakresie wszystkich innych zawartych w nich rozstrzygnięć, nie objętych orzeczoną wobec skazanego w pkt I wyroku karą łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, łączone wyroki podlegają, każdy z nich z osobna, odrębnemu wykonaniu; IV. na podstawie art. 572 k.p.k. w zakresie obejmującym wyrok Sądu Rejonowego z dnia 25 czerwca 2001 r., sygn. akt II K 79/01 (opisany w pkt 1) oraz Sądu Rejonowego z dnia 4 lipca 2005 r., sygn. akt II K 224/05/N (opisany w pkt 2), postępowanie o wydanie wyroku łącznego umorzył; V. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skazanemu oraz zwolnił skazanego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa wydatków związanych z wydaniem wyroku łącznego. Wskutek zaskarżenia przez skazanego P. B. apelacją tego wyroku łącznego, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. IV Ka 992/11, zmienił zaskarżony wyrok w pkt I w ten sposób, że wprowadził do podstawy wymiaru kary art. 4 § 1 k.k. oraz w jego punkcie II w ten sposób, że na poczet kary łącznej 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności zaliczył skazanemu okres odbytej w całości kary pozbawienia wolności w sprawie sygn. VIII K 709/10/N w okresie od 13 4 października 2010 r. do 13 sierpnia 2011 r.; w pozostałym zakresie przedmiotowy wyrok utrzymał w mocy, zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze oraz zasądził na rzecz obrońcy koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu w postępowaniu przed Sądem II instancji. Kasację od wyroku sądu odwoławczego, na korzyść skazanego P. B., wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżył powyższy wyrok w całości. Zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego i materialnego - art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 89 § 1 k.k. - polegające na przeprowadzeniu wadliwej kontroli odwoławczej i uznaniu, że wyrok łączny Sądu pierwszej instancji w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt I jego części dyspozytywnej, dotyczącego połączenia kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania jak i bez warunkowego zawieszenia, orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w sprawach o sygnaturach: VIII K 709/1 O/N, VIII K 117/10/N i VIII K 176/10/N pozwala na wymierzenie kary łącznej pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, pomimo że czyny, za które orzeczono kary jednostkowe, zostały popełnione przed dniem 8 czerwca 2010 r.”, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego oraz zmienionego nim wyroku łącznego Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna, gdyż rację ma skarżący, że wskazane orzeczenie Sądu Okręgowego w K. wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, wymienionych w zarzutach kasacji. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że przed wejściem w życie w dniu 8 czerwca 2010 r. ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 206, poz. 1589). wprowadzającej art. 89 § la k.k., możliwość orzekania kary łącznej w wyroku łącznym w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym ich zawieszeniem i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania, przewidywał art. 89 § 1 k.k. ale jedynie poprzez orzeczenie kary łącznej 5 z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Dyspozycja przepisu art. 89 § 1 k.k. przed dniem 8 czerwca 2010 r. nie przewidywała możliwości wymierzenia w wyroku łącznym kary bezwzględnego pozbawienia wolności, powstałej z połączenia kar orzeczonych również z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Możliwość taką przewiduje natomiast obowiązujący obecnie art. 89 § la k.k. niemniej jednak, z uwagi na dyspozycję art. 4 § 1 k.k.. dotyczy ona jedynie skazań za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania oraz bez warunkowego ich zawieszenia, gdy przestępstwa te popełnione zostały po dniu 7 czerwca 2010 r. (por. m. in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. V KK 74/11, OSNKW 2011, z. 6, poz. 54; z dnia 9 maja 2011 r., sygn. V KK 108/11, Lex nr 817560; 15 czerwca 2011 r., sygn. II KK 108/11, Lex nr 847137). W przedmiotowej sprawie sąd I instancji objął w punkcie I wyroku węzłem kary łącznej skazania za przestępstwa popełnione przed dniem 8 czerwca 2010 r. Dokonał tego jednakże z rażącym naruszeniem przepisu art. 4 § 1 k.k., stosując de facto wprowadzony z dniem 8 czerwca 2010 r. przepis art. 89 § 1 a k.k., połączył karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 29 kwietnia 2010 roku, sygn. akt VIII K 117/10/N z karami pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia orzeczonymi wyrokami Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt VIII K 709/10/N i Sądu Rejonowego z dnia 28 września 2010 roku, sygn. akt VIII K 176/10/N. Analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, iż Sąd Okręgowy w K. dokonał wadliwej kontroli odwoławcze uznając, że wyrok łączny Sądu pierwszej instancji w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt I jego części dyspozytywnej, dotyczącego połączenia kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania jak i bez warunkowego zawieszenia, pozwala na wymierzenie kary łącznej pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, pomimo że czyny, za które orzeczono kary jednostkowe, zostały popełnione przed dniem 8 czerwca 2010 r. Wskutek tego doszło obiektywnie do rażącego i mającego wpływ na treść wyroku naruszenia prawa karnego procesowego i materialnego, skutkującego zarazem, wbrew stanowisku tegoż Sądu Okręgowego ujemnymi konsekwencjami w stosunku do skazanego, któremu orzeczono karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy. 6 Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek skarżącego i uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego oraz zmieniony nim wyrok łączny Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Należy podnieść, że jeżeli wady wyroku sądu odwoławczego nie tylko są wynikiem niedostatecznej kontroli instancyjnej, ale w przeważającej mierze następstwem zaakceptowania wadliwych założeń, poglądów i ocen przyjętych przez sąd I instancji, które przeniknęły do II instancji, to tym samym prawidłowe rozważenie zarzutów apelacyjnych powinno doprowadzić do uchylenia również wyroku sądu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III KK 33/08, Lex nr 438469). Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.