IV KK 364/23
WyrokIzba Karna2023-10-05
Skład orzekający: Jarosław Matras, Eugeniusz Wildowicz, Andrzej Siuchniński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd może orzec dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na podstawie art. 42 § 1a pkt 1 k.k. w związku z przestępstwem z art. 180a k.k., podczas gdy art. 43 § 1 k.k. przewiduje okres od roku do 15 lat?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że orzeczenie dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w sytuacji, gdy przepis art. 43 § 1 k.k. stanowi, iż zakaz ten orzeka się w latach, od roku do lat 15, stanowi rażące naruszenie prawa materialnego. Naruszenie to miało istotny wpływ na treść orzeczenia, ponieważ środek karny został orzeczony dożywotnio, podczas gdy maksymalny okres jego trwania wynosi 15 lat.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Z. uznał oskarżonego D. P. za winnego popełnienia występku z art. 180a k.k. i skazał go na karę roku pozbawienia wolności. Dodatkowo, na podstawie art. 42 § 1a pkt 1 k.k., orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Wyrok uprawomocnił się. Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego poprzez orzeczenie dożywotniego zakazu, podczas gdy art. 43 § 1 k.k. przewiduje okres od roku do 15 lat.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił wyrok w zaskarżonej części dotyczącej środka karnego i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
IV KK 364/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Eugeniusz Wildowicz SSN Andrzej Siuchniński Protokolant Olga Tyburc - Żelazek w sprawie D. P. skazanego za czyn z art. 180 a k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 5 października 2023 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II K […] uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj. w pkt 2 co do środka karnego i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II K 1372/21, Sąd Rejonowy w Z. uznał oskarżonego D. P. za winnego popełnienia występku z art. 180a k.k. i skazał go na karę roku pozbawienia wolności, zaś na podstawie art. 42 §1a pkt 1 k.k. orzekł
IV KK 364/23 2 wobec tego oskarżonego środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (pkt 2 wyroku). Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 16 grudnia 2021 r. W tej sprawie kasację złożył Prokurator Generalny. Zaskarżając powyższy wyrok na korzyść skazanego w części dotyczącej orzeczenia o karze, w zakresie pkt 2, dotyczącego orzeczonego przez Sąd I instancji środka karnego w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia przepisów prawa karnego materialnego, tj. art. 42 § 1a pkt 1 k.k. w zw. z art. 180a k.k. i art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 3 k.k., polegającego na orzeczeniu wobec D. P. na podstawie wskazanego art. 42 § 1a pkt 1 k.k. środka karnego w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w związku z uznaniem oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 180a k.k., podczas gdy przepis art. 43 § 1 k.k. obliguje sąd do orzeczenia wskazanego zakazu na okres od roku do 15 lat. Stawiając ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym. Trafnie w kasacji podniesiono zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 43 § 1 k.k., ujęty w art. 41 pkt 1 a k.k. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeka się w latach, od roku do lat 15. Tymczasem Sąd Rejonowy w Z. orzekł wobec skazanego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio. Postępując w ten sposób Sąd Rejonowy w Z. dopuścił się obrazy prawa materialnego wskazanego w kasacji, co miało dla oskarżonego niekorzystne następstwa, skoro środek karny został orzeczony dożywotnio, choć mógł zostać orzeczony maksymalnie na okres lat 15. Naruszenie to miało zatem istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Z tych powodów Sąd Najwyższy uznając kasację Prokuratora Generalnego za oczywiście zasadną uchylił wyrok w zaskarżonej części i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z.
IV KK 364/23 3 [M.S] [ms]
Powiązane orzeczenia
- II KK 541/25 2026-02-26Czy sąd orzekający środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na podstawie art. 42 § 2 k.k. wobec sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. może orzec ten zakaz na okres krótszy niż 3 lata?
- IV KK 60/12 2012-08-21Czy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzekany jako środek karny na podstawie art. 43 § 1 k.k., może być orzeczony na okres wyrażony w latach i miesiącach, czy wyłącznie w pełnych latach?
- V KK 190/20 2020-12-03Czy sąd odwoławczy, orzekając warunkowe umorzenie postępowania, może orzec zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres dłuższy niż dwa lata, mimo że przepis art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. przewiduje maks…
- III KK 437/18 2018-08-28Czy orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych bez wskazania okresu jego obowiązywania stanowi rażące naruszenie prawa materialnego, które może być konwalidowane w postępowaniu wykonawc…
- I KK 155/22 2022-05-30Czy orzeczenie środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres trzech lat w sytuacji warunkowego umorzenia postępowania karnego, na podstawie art. 67 § 3 k.k., stanowi rażące naruszenie prawa materialne…
Powołane przepisy
art. 180art. 535 § 5 KPKart. 180a KKart. 42 §1art. 42 § 1art. 43 § 1 KKart. 39 pkt 3 KKart. 41 pkt 1§ 5§1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy