IV KK 366/15

Sygn. akt IV KK 366/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lutego 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon SSN Jarosław Matras (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Grabowska przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Andrzeja Wieczorka w sprawie K. K. skazanego z art. 288 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r., kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 sierpnia 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W. UZASADNIENIE K. K. został oskarżony o to, że: w dniu 23 marca 2014 r. w R. na ul. W. na parkingu samochodowym, znajdując się z stanie nietrzeźwości działając w sposób umyślny poprzez wejście i skakanie po dachu samochodu osobowego marki BMW 2 nr rej […] dokonał jego uszkodzenia powodując wgniecenie w wyniku czego powstały straty w kwocie 13.298,18 zł na szkodę A. M., tj. o czyn z art. 288 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w W. – uwzględniając wniosek prokuratora złożony w oparciu o przepis art. 335 § 1 k.p.k. – wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2014 r., uznał oskarżonego K. K. za winnego zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 288 § 1 k.k. skazał go na karę roku pozbawienia wolności, przy czym na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 2 k.k. warunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności tytułem próby na okres 3 lat. Na podstawie art. 73 § 2 k.k. oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego, zaś w pkt 4 wyroku na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego A. M. kwoty 13.298,18 zł. W wyroku znalazło się także rozstrzygnięcie o dowodach rzeczowych oraz kosztach sądowych (pkt 5 i 6 wyroku). Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w pierwszej instancji w dniu 4 września 2014 r. (k.73). Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich. Zarzucając wyrokowi rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa karnego procesowego, a to art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. polegające na uwzględnieniu przez Sąd Rejonowy w W. wniosku prokuratora o skazanie oskarżonego bez przeprowadzenia rozprawy i wydanie wyroku zgodnego z tym wnioskiem bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, mimo że niewyjaśniona została okoliczność mająca wpływ na prawidłowe orzeczenie, bowiem z jednej strony Sąd uznał zgodnie z aktem oskarżenia, że osobą pokrzywdzoną będącą właścicielem samochodu osobowego marki BMW nr rej […] jest A. M., a z drugiej strony z akt sprawy wynikało, że właścicielem tego samochodu jest A. S. Sp. z o.o., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W. Przedstawiciel Rzecznika Praw Obywatelskich w trakcie rozprawy kasacyjnej poparł wniesioną kasację i tożsame stanowisko zajął prokurator Prokuratury Generalnej. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest zasadna. Rację ma skarżący, że uwzględniając wniosek prokuratora sąd meriti dopuścił się rażącej obrazy wskazanych przepisów k.p.k. Jednym z elementów wniosku o skazanie bez rozprawy było orzeczenie środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego. Jako osoba pokrzywdzona w zarzucie aktu oskarżenia został wskazany A. M. i w kontekście treści wniosku prokuratora (k. 54) kluczowe było dokonanie przez sąd kontroli prawidłowości ustaleń przyjętych w tym zakresie przez prokuratora. To właśnie z przepisu art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. wynika przecież ciążący na właściwym sądzie obowiązek dokonania kontroli zasadności złożonego wniosku w kontekście oparcia go na prawidłowych ustaleniach faktycznych (wynikających z materiału dowodowego), jak i na jego zgodności z przepisami prawa materialnego (por. np. wyroki SN z dni: 9 lipca 2014 r., II KK 159/14, Lex nr 1483365; 4 grudnia 2014 r., III KK 381/14, Lex nr 1621350). W sytuacji gdy taka weryfikacja nie będzie pozytywna dla treści wniosku i jego poszczególnych elementów, to obowiązkiem sądu meriti jest postąpienie stosownie do treści art. 343 § 7 k.p.k., a zatem skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawę, chyba, iż jest możliwe dokonanie – za zgodą stron - takiej konwalidacji treści wniosku, przy której zostanie spełniona przesłanka wskazana w treści art. 335 § 1 k.p.k. (okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a cele kary zostaną osiągnięte). Jednym z kluczowych elementów okoliczności popełnienia przestępstwa jest prawidłowe ustalenie osoby pokrzywdzonej oraz wysokości wyrządzonej szkody (art. 332 § 1pkt 2 k.p.k. oraz art. 333 § 3 k.p.k.). W niniejszej sprawie te okoliczności były istotne tym bardziej, że prokurator i oskarżony uzgodnili obowiązek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego. Tymczasem akta sprawy w zakresie określenia pokrzywdzonego (art. 49 § 1 k.p.k.) zawierały sprzeczne dowody. Z jednej strony przesłuchany A. M. oświadczył, że to właśnie on jest właścicielem samochodu BMW nr rej. […] (k. 4v), z drugiej zaś strony z informacji odnośnie wysokości kosztów naprawy szkody w tym pojeździe wynikało, iż właścicielem tego pojazdu jest A. S. sp. z o.o. (k.18 - 22). Kalkulacja ta została ujawniona w trakcie postępowania sądowego (k. 66), ale nie została przez orzekający sąd wzięta pod uwagę. Jest bowiem jasne, że gdyby dokumenty te 4 zostały przeanalizowane, to winny one spowodować niemożność uwzględnienia wniosku prokuratora i skierowanie sprawy na rozprawę, skoro na posiedzeniu nie prowadzi się postępowania dowodowego (art. 343 § 4 k.p.k.), a przecież zachodziła konieczność wezwania A. M. celem wyjaśnienia uprawnień do tego samochodu i statusu prawnego samochodu np. poprzez dokonanie oględzin dowodu rejestracyjnego. Dostrzec należy, że z pisma ubezpieczyciela, które wpłynęło do akt sprawy już po wydaniu wyroku, wynika również, iż poszkodowanym tym czynem była A. S. sp. z o.o. (k.77), a nie A. M. Z ujawnionej w trakcie postępowania kasacyjnego informacji z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że A. M. jest jednym ze wspólników w spółce A. S. sp. z o.o. (wspólników jest dwóch - rubryka 7). Jest oczywiste, że opisane wyżej rażące naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku, skoro obligowało skazanego do świadczenia na rzecz osoby, która nie jest pokrzywdzonym w sprawie. Z tych wszystkich powodów konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W toku tego postępowania sąd skieruje sprawę na rozprawę w trybie art. 343 § 7 k.p.k. i dokona stosownych ustaleń w zakresie osoby pokrzywdzonej przestępstwem oraz tego, czy szkoda nie została już naprawiona, na co wskazuje w uzasadnieniu kasacji jej Autor. eb