IV KK 387/25

IV KK 387/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 października 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Stępka SSN Andrzej Tomczyk w sprawie J. T. w przedmiocie wyroku łącznego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 22 października 2025 r. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Grajewie z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt II K 34/24, uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu w Grajewie do ponownego rozpoznania. Andrzej Stępka Eugeniusz Wildowicz Andrzej Tomczyk UZASADNIENIE J. T. został skazany: 1. wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Grajewie z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II K 252/22, na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności z IV KK 387/25 2 obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie za czyn z art. 178a § 4 k.k. popełniony w dniu 25 czerwca 2022 r., na podstawie art. 42 § 3 k.k. wyrokiem tym orzeczono ponadto wobec niego środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, a na podstawie art. 43a § 3 k.k. świadczenie pieniężne w kwocie 10 tys. zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej; postanowieniem z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II Ko 550/23, zarządzono wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności w wymiarze 150 dni, którą J. T. odbył w okresie od dnia 30 grudnia 2023 r. do dnia 28 maja 2024 r.; 2. wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Grajewie z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 49/23, na karę 3 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie za czyn z art. 278 § 1 k.k., popełniony w dniu 3 lutego 2023 r.; na podstawie art. 43b k.k. wyrokiem tym orzeczono ponadto środek karny w postaci podania treści wyroku do publicznej wiadomości na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Sądu Rejonowego w Grajewie przez okres miesiąca; postanowieniem z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II Ko 765/23, zarządzono wykonanie zastępczej kary 45 dni pozbawienia wolności, którą J. T. odbył w okresie od dnia 28 maja 2024 r. do dnia 12 lipca 2024 r.; 3. wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Grajewie z dnia 18 września 2023 r., sygn. akt II K 135/23, na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie za czyny art. 278 § 1 k.k., popełnione w okresie od 12 do 13 marca 2023 r. i w dniu 2 kwietnia 2023 r.; na poczet orzeczonej kary ograniczenia wolności zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia oskarżonego wolności w sprawie w dniu 27.04.2023 r.; na podstawie art. 46 § 1 k.k. Sąd zobowiązał oskarżonego do naprawienia wyrządzonej szkody; postanowieniem z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II Ko 1046/23, zarządzono wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności w wymiarze 149 dni, która była wykonywana od dnia 12 lipca 2024 r. IV KK 387/25 3 Sąd Rejonowy w Grajewie, wyrokiem z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt II K 34/24: I. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył skazanemu J. T. i kary ograniczenia wolności orzeczone wyrokami Sądu Rejonowego w Grajewie w sprawach o sygn. akt II K 49/23 i II K 135/23, wymierzając w ich miejsce karę łączną roku i miesiąca ograniczenia wolności; II. na podstawie art. 576 § 1 k.p.k. orzekł, że pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w tych wyrokach podlegają odrębnemu wykonaniu; III. na podstawie art. 577 k.p.k. i art. 63 § 1 k.k., na poczet orzeczonej kary łącznej ograniczenia wolności zaliczył skazanemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawach Sądu Rejonowego w Grajewie sygn. akt II K 49/23 i II K 135/23; IV. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie w przedmiocie połączenia kary ograniczenia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Grajewie w sprawie sygn. akt II K 252/22 z karami ograniczenia wolności orzeczonymi w wyrokach Sądu Rejonowego w Grajewie w sprawach sygn. akt II K 49/23 i II K 135/23. W dniu 25 sierpnia 2025 r., Prokurator Generalny wniósł na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. kasację od tego wyroku. Zaskarżył ten wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej, na niekorzyść J. T. i zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 568a § 1 pkt 2 k.p.k., polegające na wymierzeniu skazanemu J. T. i w wyroku łącznym kary łącznej roku i miesiąca ograniczenia wolności - w miejsce dwóch jednostkowych kar ograniczenia wolności, orzeczonych wobec tego skazanego wyrokami Sądu Rejonowego w Grajewie: z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. akt II K 49/23, w rozmiarze 3 miesięcy ograniczenia wolności, oraz z dnia 18 września 2023 r. w sprawie o sygn. akt II K 135/23, w rozmiarze 10 miesięcy ograniczenia wolności, bez jednoczesnego określenia na nowo wobec skazanego sposobu (formy) wykonania tej kary i niezbędnych elementów jej wymiaru, tj. wskazania obowiązku oraz wymiaru czasu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, o którym mowa w art. 34 § 1a pkt 1 k.k., względnie określenia obowiązku oraz wysokości potrącenia z wynagrodzenia za pracę, określonego w art. 34 § 1a pkt 4 k.k., w następstwie czego doszło do rażącej IV KK 387/25 4 obrazy przepisu prawa karnego materialnego, tj. art. 86 § 3 k.k., skutkującej niemożliwością prawidłowego wykonania wyroku łącznego”. Podnosząc powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku łącznego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Grajewie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, co pozwala na jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Przepis art. 86 § 3 k.k. nakłada na sąd orzekający karę łączną ograniczenia wolności obowiązek określenia jej wymiaru oraz sprecyzowania formy, w jakiej kara ta będzie wykonywana, dając sądowi ponadto możliwość nałożenia na skazanego obowiązków wymienionych w art. 72 § 1 pkt 2 – 7a k.k. i orzeczenia świadczenia pieniężnego wymienionego w art. 39 pkt 7 k.k. Orzeczenie, które nie zawiera wyżej wskazanych, obligatoryjnych elementów kary łącznej ograniczenia wolności, w tym nie określa obowiązków wymienionych w art. 34 § 1a k.k., jest wadliwe, jako że w istocie nie nadaje się do wykonania. Takie uchybienie zaistniało w zaskarżonym kasacją wyroku łącznym Sądu Rejonowego w Grajewie, który orzekając karę łączną ograniczenia wolności, po połączeniu jednostkowych kar ograniczenia wolności wymierzonych wyrokami Sądu Rejonowego w Grajewie w sprawach sygn. akt II K 49/23 i II K 135/23, wbrew treści art. 86 § 3 k.k. nie określił sposobu wykonania tej kary, gdyż nie wskazał obowiązków, o których mowa w art. 34 § 1a pkt 1 k.k. lub wymiaru potrącenia (art. 34 § 1a pkt 4 k.k.). Uchybienie to stanowiło rażące naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w podstawie prawnej zarzutu kasacji i miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Z uwagi na powyższe, należało, uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego, uchylić zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze i przekazać sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Grajewie do ponownego rozpoznania, celem zrealizowania obowiązków wynikających z treści art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 86 § 3 k.k. w zw. z art. 34 § 1a k.k. IV KK 387/25 5 Wymierzając ponownie karę łączną ograniczenia wolności Sąd meriti będzie miał na względzie powyższe uwagi i wskazania. Dlatego Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku. [J.J.] [r.g.] Andrzej Stępka Eugeniusz Wildowicz Andrzej Tomczyk