IV KK 443/25

IV KK 443/25 POSTANOWIENIE Dnia 11 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie P.E. skazanego z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zw. z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 4 czerwca 2025 r. sygn. akt II AKa 34/25 utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Ostrołęce z 22 listopada 2024 r. sygn. akt II K 70/23, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego. [WB] UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z 4 czerwca 2025 r. sygn. akt II AKa 34/25 na skutek apelacji prokuratora i obrońcy utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Ostrołęce z 22 listopada 2024 r. sygn. akt II K 70/23, którym to oskarżony P. E. został uznany za winnego następujących przestępstw: IV KK 443/25 2 1. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. i art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., za które skazał go na podstawie art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. i art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., i wymierzył mu z mocy art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. karę 4 (czterech) lat i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności; 2. z art. 245 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to skazał go na podstawie art. 245 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i wymierzył mu z mocy art. 245 k.k. karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności. Sąd I instancji orzekł wobec oskarżonego na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 4 (czterech) lat i 4 (czterech) miesięcy. (pkt III wyroku). Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego wywiódł obrońca skazanego, który zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił następujące naruszenia przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia: a) art. 433 § 2 k.p.k., w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 7 k.p.k., poprzez niewłaściwe, schematyczne, a przez to nierzetelne odniesienie się do zarzutów z pkt 1 i 2 apelacji i zaakceptowanie dowolnej i fragmentarycznej oceny zebranego materiału dowodowego, poczynionej z naruszeniem zasad logicznego wnioskowania oraz doświadczenia życiowego i staranności, b) art. 433 § 2 k.p.k., w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. oraz art. 201 k.p.k., poprzez niewłaściwe, wybiórcze, a zatem nierzetelne odniesienie się do zarzutu 3 apelacji i zaakceptowanie decyzji o oddalenie wniosku o wywołanie kolejnej opinii biegłych z zakresu psychologii, z przyczyn rażąco naruszających dyspozycję art. 201 k.p.k. oraz zasady rzetelności procesowej, ale także logicznego wnioskowania i doświadczenia życiowego, c) art. 7 k.p.k., w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów, w sytuacji dopuszczenia dowodu z map internetowych IV KK 443/25 3 i odniesienie się do tegoż dowodu w sposób nierzetelny, wadliwy proceduralnie i faktograficznie (zarzut 3 apelacji). Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku. Skarżący zawarł w kasacji również wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku wobec skazanego. W odpowiedzi prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Podniesione w kasacji obrońcy zarzuty okazały się oczywiście bezzasadne, co skutkowało rozpoznaniem tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia przez Sąd Najwyższy w trybie wskazanym w przepisie art. 535 § 3 k.p.k. Oczywiście bezzasadna jest bowiem kasacja kwestionująca jedynie ustalenia faktyczne, jednak nie pod zarzutem błędu w ich ustaleniu, a pod pozornym zarzutem rażącego naruszenia prawa procesowego bądź materialnego, sprowadzającym się do polemiki z zebranym i prawidłowo ocenionym przez sądy obu instancji materiałem dowodowym, a w sprawie nie wystąpiły uchybienia wymienione w art. 439 k.p.k. Dopuszczalność dokonywania w postępowaniu kasacyjnym przez Sąd Najwyższy własnych ustaleń faktycznych i własnej oceny dowodów, wykluczają ograniczenia przewidziane w art. 519 k.p.k. i art. 523 § 1 k.p.k., które sprowadzają zadania sądu kasacyjnego jedynie do sprawdzenia sposobu ich dokonania, w szczególności, czy sądy orzekające w obu instancjach nie dopuściły się rażącego naruszenia reguł postępowania, co mogłoby mieć wpływ na ustalenia faktyczne, a w konsekwencji więc i na treść wyroku [zob. postanowienie Sądu Najwyższego (dalej SN) z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II KK 598/22 i cyt. tam orzecznictwo]. Kontrola ta realizowana jest co do zasady tylko przez pryzmat zarzutów kasacji. Z tym jednak oczywistym zastrzeżeniem, iż chodzi o zarzuty mające rzeczywiście kasacyjny charakter (art. 523 k.p.k.), a nie tylko określone tak przez autora kasacji, a będące, w istocie zarzutami apelacyjnymi (postanowienie SN z 27 lutego 2007 r. sygn. akt II KK 310/06). IV KK 443/25 4 O tym, iż zarzuty mają charakter pozorny, a faktycznie zmierzają do podważenia dokonanych ustaleń faktycznych, świadczy to, iż z zarzutem z art. 438 pkt 3 k.p.k. mamy do czynienia zawsze, gdy skarżący uważa, że brak jest dowodów wystarczających na przypisanie skazanemu sprawstwa i winy, a stwierdzenie ich jest wynikiem nieprawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie (por. postanowienie SN z 27 maja 2002 r. sygn. akt V KKN 314/01). In concreto tak właśnie jest. Wszystkie zarzuty z kasacji obrońcy jednoznacznie zmierzają do zakwestionowania ustaleń w zakresie sprawstwa i winy skazanego. Zdaniem skarżącego błędy w tym zakresie wynikają z jednej strony z wadliwości i niekompletności materiału dowodowego z drugiej zaś z dowolności w jego ocenie, co w wyniku rzekomej nieprawidłowości w kontroli odwoławczej miało doprowadzić do rażących uchybień wymagających uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi II instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca nie ma jednak racji. Co więcej, obrońca w tym nadzwyczajnym środku powiela twierdzenia podnoszone już uprzednio w apelacji, w odniesieniu do których sąd II instancji wypowiedział się w uzasadnieniu swojego orzeczenia. Przyjęta przez obrońcę formuła, polegająca na jedynie powierzchownym zakwestionowaniu kontroli odwoławczej, a następnie powielenie treści zarzutów apelacji, uwydatnia polemiczność twierdzeń zawartych w kasacji, co również nie mogło wywołać oczekiwanego rezultatu w postaci wydania przez Sąd Najwyższy orzeczenia kasatoryjnego. Wobec tego rodzaju konstrukcji kasacji przypomnieć i podkreślić należy, iż nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że sąd odwoławczy określonego zarzutu nie rozpoznał, naruszając art. 433 § 2 k.p.k. lub nie rozważył go należycie, bądź jak to wskazano w przedmiotowym środku odwoławczym, dokonał tego w sposób „niewłaściwe”. Konieczne jest natomiast wykazanie, iż przy dokonywaniu kontroli odwoławczej uchybienie w rzeczywistości zaistniało, a przy tym także opisanie, na czym ono polegało oraz wskazanie, dlaczego stanowi tak rażące naruszenie, że można w swych skutkach przyrównywać je do uchybienia wagi bezwzględnej podstawy odwoławczej. Jedynie literalne przywołanie w formułowanych zarzutach norm art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., sugerujące, iż kasacja dotyczy błędów popełnionych przez sąd odwoławczy, podczas gdy w istocie kwestionowane jest rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu IV KK 443/25 5 sądu I instancji, nie może zostać potraktowane jako skutecznie podniesiony zarzut kasacyjny. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w toku postępowania odwoławczego doszło do tzw. efektu przeniesienia, czyli zaabsorbowania do orzeczenia sądu ad quem uchybień popełnionych przez sąd pierwszej instancji, w wyniku nierozpoznania lub nienależytego rozpoznania środka odwoławczego. W kasacji winny wówczas zostać podniesione i opatrzone pogłębioną argumentacją zarzuty wskazujące na wadliwe procedowanie tego sądu, w następstwie czego doszło do przeniknięcia uchybienia, którego dopuścił się sąd a quo do orzeczenia sądu drugiej instancji (postanowienie SN z 18 lipca 2024 r. sygn. akt V KK 119/24) Tymczasem lektura uzasadnienia wyroku sądu II instancji w przedmiotowej sprawie, wykazuje iż kontrola apelacyjna w zakresie twierdzeń skarżącego zawartych w zwyczajnym środku odwoławczym (zarzut z pkt 1 ppkt a kasacji) wyczerpująco traktuje o kwestiach kontestowanych przez skarżącego w pkt 1 i 2 apelacji obrońcy. Nie sposób bowiem jako nierzetelne ocenić rozważania, w których sąd odwoławczy odniósł się do kwestii pominięcia dowodu z dokumentacji medycznej (s. 10 formularza uzasadnienia wyroku), a także gdzie wyraził stanowisko w zakresie prawidłowości oceny opinii biegłych z Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie przez sąd I instancji (s. 11-14 formularza uzasadnienia wyroku) (zarzuty z pkt 1 apelacji). Szczegółowe, a przede wszystkim wyczerpujące są również wywody sądu odwoławczego z zakresu twierdzeń skarżącego co do rzekomo sprzecznej ze standardami procesowymi oceny opinii sądowej seksuologicznej (s. 15 formularza uzasadnienia wyroku). Sąd ad quem dokonał także analizy prawidłowości oceny zeznań świadków wskazanych przez obrońcę (pkt 2 ppkt b apelacji), (s. 12 formularza uzasadnienia wyroku), a także zeznań małoletniego (s. 13 formularza uzasadnienia wyroku), wobec całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym również kwestii podnoszonych przez biegłą M.R. (s. 13 formularza uzasadnienia wyroku). Sąd II instancji wykazał także, dlaczego twierdzenia obrońcy o wybiórczym odniesieniu się do zeznań A. Ł. , a także o jej wpływie na pokrzywdzonego, nie zasługiwały na aprobatę (s. 13-14 formularza uzasadnienia wyroku). Z należytą uwagą odniósł się do twierdzeń o selektywnym wnioskowaniu co do niewiarygodności wyjaśnień oskarżonego (s. 14 formularza uzasadnienia wyroku). IV KK 443/25 6 Analiza treści uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego nie potwierdza zaistnienia w sprawie naruszeń związanych z obrazą art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. tj. naruszenia standardów prowadzenia kontroli instancyjnej i sporządzania uzasadnienia. Wobec przyjętej przez sąd formuły wywodów związanych rozważeniem zarzutów i wniosków apelacji obrońcy przypomnieć należy, iż sposób realizacji tego rodzaju obowiązku jest pochodną jakości i kompletności wywodu zawartego w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji, z drugiej zaś treści zarzutów apelacji oraz argumentacji, która ma wspierać te zarzuty. Jeżeli bowiem sąd pierwszej instancji w swoim uzasadnieniu dokonał wszechstronnej i kompleksowej oceny wszystkich istotnych okoliczności, tak w zakresie ustaleń faktycznych, będących konsekwencją szczegółowo wykazanej oceny materiału dowodowego, jak i w sposób pełny przedstawił argumentację prawną, to oparcie zarzutów apelacji na tych elementach, które były już wszechstronnie i kompleksowo rozważone przez sąd I instancji, uprawnia sąd odwoławczy do ograniczenia swojego uzasadnienia w znacznym zakresie oraz odesłania do argumentacji przedstawionej przez sąd a quo, a która dotyczyła kwestii stanowiącej podstawę zarzutu apelacji (postanowienie SN z 11 października 2022 r. sygn. akt V KK 332/22). Zestawiając więc uzasadnienia sporządzone przez sądy obu instancji - traktowanych w zaistniałej sytuacji procesowej jako integralną całość - z zarzutami odwoławczymi w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy nie dopatrzył się braku rzetelności w przeprowadzonej kontroli apelacyjnej. Konkluzję tę wzmacnia i to, iż cały ten obszar rozważań de facto dotyczy nie zarzutu naruszenia prawa, ale wyłącznie sfery ocen, co przekracza kognicję kasacyjną, pozostając w sprzeczności z wymaganiami określonymi w art. 523 § 1 k.p.k. Samo nazwanie kontestacji sądowych ocen poszczególnych środków dowodowych rażącym naruszeniem prawa, jak przedstawił to autor kasacji, nie czyni z nich rzeczywistego merytorycznego zarzutu, predestynowanego dla tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia. W kontekście zarzutu z pkt 3 kasacji, w świetle przebiegu postępowania odwoławczego, jawi się on jako niedopuszczalny już tylko z racji samej jego konstrukcji. Sąd odwoławczy nie może dopuścić się naruszenia art. 7 k.p.k., IV KK 443/25 7 tj. przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, do której odwołuje się autor kasacji w zaistniałej w przedmiotowej sprawie sytuacji procesowej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie bowiem podkreślano, iż sąd odwoławczy nie może naruszyć art. 7 k.p.k. (ani art. 410 k.p.k.), gdy tylko kontroluje zastosowanie tych przepisów, ale sam ich nie stosuje. Art. 7 k.p.k. (oraz art. 410 k.p.k.) mogą zostać naruszone przez sąd odwoławczy w sytuacji, gdy sąd ten poczynił własne ustalenia faktyczne, odmienne od tych, które stanowiły podstawę orzeczenia pierwszoinstancyjnego i w konsekwencji, wydał orzeczenie reformatoryjne. Może to mieć miejsce, gdy sąd odwoławczy ocenia odmiennie zgromadzone w sprawie dowody albo gdy uzupełnia przewód sądowy i przeprowadza dowody. Wtedy dokonuje on własnej oceny dowodów na podstawie art. 7 k.p.k., zaś gdy przeprowadza dowody, to zobowiązany jest do ujawnienia wszystkich istotnych okoliczności na rozprawie apelacyjnej - art. 410 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. (postanowienie SN z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV KK 340/21). Tymczasem taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała, albowiem sąd odwoławczy nie przeprowadzał własnych dowodów, jak również nie dokonywał zmian w ustaleniach faktycznych (s. 10 formularza uzasadnienia), co też przełożyło się na ostateczny kształt powziętego przezeń rozstrzygnięcia, w postaci utrzymania w mocy zaskarżonego apelacją wyroku. Z tych też względów, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, co czyniło bezprzedmiotowym rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku, a nadto kosztami postępowania kasacyjnego obciążył skazanego, zgodnie z art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. [J.J.] [a.ł] IV KK 443/25 8