IV KK 476/23

IV KK 476/23 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk w sprawie P. T., skazanego z art. 160 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i in., po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2023 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 532 § 3 k.p.k.), wniosku obrońcy skazanego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 15 maja 2023 r., sygn. VI Ka 140/23, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Jastrzębiu – Zdroju z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. II K 1128/17, p o s t a n o w i ł: wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE W złożonej przez obrońcę skazanego P. T. kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 15 maja 2023 r., sygn. VI Ka 140/23, jej autor sformułował wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia w zakresie dotyczącym orzeczonej wobec skazanego nowej kary łącznej 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek obrońcy skazanego P. T. nie zasługiwał na uwzględnienie. Suspensywność zaskarżonego orzeczenia w postępowaniu kasacyjnym ma charakter wyjątkowy, jedynie w szczególnych przypadkach dopuszczalne jest IV KK 476/23 2 wstrzymanie zaskarżonego kasacją rozstrzygnięcia. Wyrok posiadający atrybut prawomocności podlega bezzwłocznemu wykonaniu (art. 9 § 1 i 2 k.k.w.). Regulacja ta bazuje na przyjęciu, że rozstrzygnięcie to korzysta z domniemania prawidłowości (res iudicata pro veritate habetur). Z kolei implikacją tego założenia dla postępowania zainicjowanego wniesieniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia ⎯ którego przedmiot stanowi weryfikacja prawomocnego orzeczenia sądu odwoławczego kończącego postępowanie, którym poddano kontroli wyrok sądu I-szej instancji ⎯ jest to, że wniesienie kasacji nie wstrzymuje w sposób automatyczny wykonania prawomocnego rozstrzygnięcia. Przepis art. 532 § 1 k.p.k. nie określa przesłanek skutkujących wstrzymaniem wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia (lub innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji). W judykaturze przyjmuje się jednak, że wstrzymanie wykonania orzeczenia możliwe jest w razie kumulatywnego zmaterializowania się dwóch kryteriów. Po pierwsze chodzi o to, że ocena zarzutów wyartykułowanych w nadzwyczajnym środku zaskarżenia (dokonana, co wypada podkreślić, wyłącznie na potrzeby rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia i wydania rozstrzygnięcia o charakterze incydentalnym) pozwala już prima facie na stwierdzenie wysokiego prawdopodobieństwa ich zasadności oraz postawienia - w miarę kategorycznej - prognozy co do możliwości uwzględnienia zarzutów kasacyjnych przez Sąd Najwyższy. Niezbędne jest więc ustalenie, że postawione orzeczeniu sądu odwoławczego zarzuty (i argumentacja zaprezentowana na ich poparcie) w kasacji dają asumpt do przyjęcia poglądu o ewidentnej, niejako "rzucającej się w oczy" wadliwości zaskarżonego wyroku sądu odwoławczego. Po wtóre zaś, konieczne jest wykazanie przez autora wniosku, że dalsze wykonywanie orzeczenia mogłoby wywołać wyjątkowo dolegliwe i w zasadzie nieodwracalne skutki dla skazanego. Przy analizie potrzeby wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia w związku z wniesieniem kasacji posiłkowo należy posługiwać się także rezultatem oceny, czy ewentualne wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia zarzutu bądź zarzutów sformułowanych w nadzwyczajnym środku zaskarżenia doprowadziłoby IV KK 476/23 3 do wydania przez najwyższą instancję sądową orzeczenia skutkującego potrzebą odstąpienia od dalszego wykonywania wobec skazanego orzeczonej w stosunku do niego kary (czy środka karnego). Nie w każdym bowiem przypadku stwierdzenia istnienia wysokiego prawdopodobieństwa uwzględnienia zarzutów kasacyjnych nieodzowne stanie się wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia - także z uwagi na uwarunkowania wynikające z innych zaszłości współkształtujących aktualny status prawny skazanego w płaszczyźnie wykonywania orzeczonych wobec niego (innych) kar. Nie przesądzając obecnie treści rozstrzygnięcia, które po merytorycznym rozpoznaniu kasacji zapadnie w niniejszej sprawie i finalnej oceny zaprezentowanych w niej zarzutów, należy stwierdzić, że zupełnie wstępna analiza zarzutów postawionych w kasacji obrońcy skazanego P. T. ⎯ dokonana przez Sąd Najwyższy jedynie w ograniczonym zakresie, bo tylko w płaszczyźnie niezbędnej dla rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia i wyłącznie na użytek rozpoznania tego wniosku ⎯ nie upoważnia do wyrażenia poglądu, iżby zarzuty te były zasadne w stopniu oczywistym ("rzucającym się w oczy") czy formułowania stanowczej prognozy o istnieniu szczególnie wysokiego prawdopodobieństwa uwzględnienia tych zarzutów w wyniku rozpoznania kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego. Tymczasem ⎯ jak już powiedziano wyżej – to wyłącznie stwierdzenie zaistnienia tych okoliczności otwiera drogę do rozważenia potrzeby wstrzymania wykonania orzeczenia zaskarżonego kasacją. Należy przy tym zwrócić uwagę na to, że obrońca P. T. formułując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia swoją uwagę skoncentrował wyłącznie na kryterium w postaci „zarzutów podniesionych w przedmiotowej kasacji”, wskazując, iż „zachodzi wysokiego prawdopodobieństwo [ich] uwzględnienia”. Jednak poza wyrażeniem subiektywnego zapatrywania co do charakteru zarzutów kasacyjnych szeroko uargumentowanego w uzasadnieniu wniosku, jego autor nie podjął się wykazania drugiego koniecznego kryterium, a mianowicie, że dalsze wykonywanie orzeczenia mogłoby wywołać wyjątkowo dolegliwe i w zasadzie nieodwracalne skutki dla skazanego. Przedmiotowy wniosek nie zawiera w tym zakresie żadnej wzmianki ani argumentacji wskazującej np. na IV KK 476/23 4 rodzaj tych skutków czy sposób ich oddziaływania na poszczególne sfery życia skazanego. Tymczasem – jak wskazano wyżej – wstrzymanie wykonania orzeczenia możliwe jest w razie kumulatywnego zmaterializowania się dwóch kryteriów, a nie tylko jednego. Zatem samo zajęcie kategorycznego stanowiska co do zasadności rozważanych w kasacjach zarzutów przy okazji rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia należy uznać za przedwczesne. Sumując należy zatem stwierdzić, że brak było podstaw do uwzględnienia sformułowanego w kasacji wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego przez obrońcę P. T. wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 15 maja 2023 r. AG [ał]