IV KK 49/22

Sygn. akt IV KK 49/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 maja 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący) SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) Protokolant Olga Tyburc - Żelazek w sprawie K. H. w sprawie wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 24 maja 2022 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt IX K (…), uchyla pkt. I i II zaskarżonego wyroku łącznego i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w B. wyrokiem łącznym z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt IX K (…), w sprawie K. H., skazanego uprzednio następującymi prawomocnymi wyrokami: 1. Sądu Rejonowego w B. z dnia 29 kwietnia 2013 r., sygn. akt III K (…), 2 zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt VII Ka (…), za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. w zb. z art. 275 § 1 k.k. w zb. z art. 276 k.k. w zb. z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby w rozmiarze 5 lat oraz karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych, przyjmując wysokość stawki dziennej na kwotę 10 złotych, na mocy postanowienia wymienionego Sądu Rejonowego z dnia 27 października 2014 r., sygn. akt III 1 Ko (…) zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności; 2. Sądu Rejonowego w B. z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt IX K (…), za przestępstwo z art. 224a k.k., na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby oraz na orzeczoną obok kary pobawienia wolności karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych, przyjmując wysokość stawki dziennej na kwotę 10 złotych, na mocy postanowienia wymienionego Sądu Rejonowego z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt IX 1 Ko (…), zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności; 3. Sądu Rejonowego w B. z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt IX K (…), za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k., na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby oraz karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych, przyjmując wysokość stawki dziennej na kwotę 10 złotych, na mocy postanowienia wymienionego Sądu Rejonowego z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt IX 1 Ko (…) zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności; 4. wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w C. z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II K (…), za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby, której wykonania nie zarządzono oraz karę grzywny w wysokości 30 stawek dziennych, przyjmując wysokość stawki dziennej na kwotę 10 złotych, 3 orzekł: 1. połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi w pkt 2) 3) i 4) części wstępnej wyroku i wymierzył skazanemu karę łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności; 2. na poczet orzeczonej kary w pkt I części dyspozytywnej wyroku zaliczył skazanemu okresy odbytych kar pozbawienia wolności w sprawach Sądu Rejonowego w B.: o sygn. akt IX K (…) od dnia 9 czerwca 2019 r. do dnia 4 kwietnia 2020 r. oraz o sygn. akt IX K (…) od dnia 4 kwietnia 2020 r. do dnia 1 lipca 2020 r.; 3. połączył kary grzywny orzeczone wyrokami opisanymi w pkt 3 i 4 części wstępnej wyroku i wymierzył skazanemu karę łączną grzywny w wysokości 80 stawek dziennych przyjmując wysokość stawki dziennej na kwotę 10 złotych; 4. na poczet orzeczonej kary w pkt III części dyspozytywnej wyroku zaliczył skazanemu wykonane kary grzywny orzeczone w sprawach: Sądu Rejonowego w B. o sygn. akt IX K (…) oraz Sądu Rejonowego w C. o sygn. akt II K (…). uznając karę łączną grzywny za wykonaną w całości; 5. w pozostałymi zakresie umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego; Powyższy wyrok nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 3 marca 2021 r. Kasację od wskazanego wyżej orzeczenia wywiódł Prokurator Generalny, zaskarżając powyższy wyrok w zakresie orzeczenia o połączeniu kar pozbawienia wolności i stanowiącego jego konsekwencję orzeczenia o zaliczeniu na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okresów odbytych jednostkowych kar pozbawienia wolności, tj. rozstrzygnięć zawartych odpowiednio w pkt 1) i 2) części dyspozytywnej, na korzyść skazanego K. H.. Zarzucił w niej: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 410 k.p.k. w zw. z art. 574 k.p.k. oraz art. 569 § 1 k.p.k., polegające na zaniechaniu uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności, wynikających z 4 dokumentów ujawnionych w toku rozprawy głównej wskazujących, iż w odniesieniu do kary 3 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej na mocy prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w C. z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II K (…), z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, w dniu 11 maja 2018 r. upłynął wskazany w treści art. 75 § 4 k.k. - liczony od zakończenia okresu próby - 6-miesięczny okres, w którym mogło nastąpić zarządzenie wykonania wskazanej powyżej kary, a w konsekwencji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. oraz art. 75 § 4 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., polegające na orzeczeniu wobec skazanego K. H. kary łącznej roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, obejmującej: - karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 28 maja 2014 r„ sygn. akt IX K (…) z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby, której wykonanie następnie zarządzono postanowieniem wymienionego Sądu Rejonowego z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt IX 1 Ko (…); - karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt IX K (…) z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby, której wykonanie następnie zarządzono postanowieniem wymienionego Sądu Rejonowego z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt IX 1 Ko (…); - karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną na mocy prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w C. z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II K (…) z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby; w sytuacji upływu w dniu 11 maja 2018 r. wskazanego w treści art. 75 § 4 k.k. 6-miesięcznego okresu, w którym mogło nastąpić zarządzenie wykonania wskazanej powyżej w tiret trzecie kary pozbawienia wolności, co skutkowało brakiem możliwości wprowadzenia tej kary do wykonania i tym samym objęcia węzłem kary łącznej, w następstwie czego wymierzona na mocy zaskarżonego wyroku kara łączna roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, została ukształtowana w rozmiarze 5 powyżej górnej granicy kary łącznej, określonej w art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., wynoszącej w niniejszej sprawie rok i 1 miesiąc pozbawienia wolności. Podnosząc powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku łącznego w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy w tej części Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co pozwoliło na jej rozpoznanie na posiedzeniu bez udziału stron, w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Analiza akt sprawy wskazuje na prawidłowe ustalenie przez skarżącego, że w dniu 11 maja 2018 r. upłynęło 6-miesięcy od zakończenia w dniu 11 października 2017 r. 3-letniego okresu próby, na jaki warunkowo zawieszono wykonanie wobec skazanego orzeczonej wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w C. z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II K (…), kary 3 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonania nie zarządzono. Z upływem wskazanego okresu brak jest możliwości wprowadzenia tej kary do wykonania, co konsekwentnie wyłącza również możliwość objęcia jej węzłem kary łącznej. Wydając zatem w dniu 23 lutego 2021 r. wyrok łączny Sąd Rejonowy w B. nie był uprawniony do objęcia węzłem wyroku łącznego kary 3 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem II K (…). Nie zmienia tego faktu także brak zatarcia skazania, wynikający z zastępczego wykonania orzeczonej tym samym wyrokiem kary grzywny. Jak bowiem trafnie wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego „Granica czasowa przewidziana w art. 75 § 4 k.k. została określona na 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Termin ten jest ostateczny i nie może być przedłużony” (zob. postanowienie SN z dnia 19 listopada 2004 r., III KK 230/04). Wadliwość rozstrzygnięcia nie rozciąga się jednak na wydane w kwestionowanym wyroku Sądu Rejonowego w B. rozstrzygnięcie o karze łącznej grzywny (obejmującej grzywnę orzeczoną w sprawie II K (…), którą z mocy tego wyroku uznano za wykonaną w całości). Nie budzi wątpliwości, że stwierdzone uchybienie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, skoro wobec wyeliminowania z węzła kary łącznej 6 pozbawienia wolności kary orzeczonej w sprawie II K (…) Sąd Rejonowy mógł objąć tym węzłem jedynie kary jednostkowe 10 miesięcy pozbawienia wolności i 3 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczone w sprawach IX K (...) oraz IX K (…), których suma wynosi 13 miesięcy, podczas gdy orzeczono karę łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Rozpoznając ponownie sprawę w zakresie wynikającym z niniejszego wyroku Sąd Rejonowy, mając na względzie treść przepisu art. 92 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., a więc w stanie prawnym, który przyjęto w niniejszej sprawie, ukształtuje na nowo karę łączną pozbawienia wolności, której wymiar będzie uwzględniał wskazaną wyżej sumę obu kar łączonych, a także zaliczy na jej poczet okresy kar już odbytych w sprawach w sprawach IX K (…) oraz IX K (...). Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w wyroku.