IV KK 529/19

Sygn. akt IV KK 529/19 POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 21 listopada 2019 r., sprawy W.K. skazanego z art. 258 § 1 k.k. i in. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającego częściowo wyrok Sądu Okręgowego w C. z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 27 października 2016 r. Sąd Okręgowy w C. uznał W.K. za winnego popełnienia m.in. czynów z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., opisanych w punktach XXII i XXVI części wstępnej wyroku, i przyjmując, że stanowią one ciąg przestępstw z art. 91 § 1 k.k., skazał go na karę 3 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 300 stawek dziennych, ustalając wysokość stawki na kwotę 200 zł (pkt 24). Apelację od tej części powyższego wyroku złożył obrońca oskarżonego i zarzucił „obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 4 § 1 k.k., 2 poprzez niezastosowanie ustawy obowiązującej do dnia 30.06.2015 r., tj. art. 58 § 2 k.k. mimo, iż ustawa obowiązująca w brzmieniu do dnia 30.06.2015 r. jest dla oskarżonego względniejsza, a z ustaleń sądu I instancji wynika, iż dochody sprawcy, jego stosunki majątkowe lub możliwości zarobkowe uzasadniają przekonanie, że sprawca grzywny nie uiści i nie będzie jej można ściągnąć w drodze egzekucji”. Na wypadek nieuwzględnienia tego zarzutu, zarzucił „rażącą niewspółmierność orzeczonej kary grzywny w wysokości 300 stawek dziennych po 200 zł każda, przy której wymiarze Sąd I instancji nie nadał odpowiedniego znaczenia sytuacji majątkowej oskarżonego, w tym dochodu, którego oskarżony nie uzyskuje, jego warunkom osobistym oraz rodzinnym, a także stosunkom majątkowym i możliwościom zarobkowym, co w efekcie doprowadziło do orzeczenia zbyt surowej kary, która nie spełnia dyrektyw wymiaru kary określonych w art. 53 k.k. i 33 § 3 k.k.” Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części, poprzez „orzeczenie za czyny wskazane w pkt 24 części dyspozytywnej wyroku kary pozbawienia wolności, ewentualnie wymierzenie oskarżonemu za czyn opisany w pkt 24 części dyspozytywnej wyroku kary grzywny w mniejszym wymiarze, poprzez obniżenie wysokości stawki dziennej grzywny i poprzez zmniejszenie ilości stawek dziennych”. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) zmienił wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że złagodził orzeczoną w punkcie 24 karę grzywny, poprzez obniżenie wysokości jednej stawki dziennej grzywny do kwoty 50 zł, a w pozostałym zakresie utrzymał go w mocy. Od powyższego wyroku kasację wniósł obrońca skazanego. Zaskarżył go w części dotyczącej orzeczenia o karze. Zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy rażąco niesprawiedliwego orzeczenia w części dotyczącej orzeczonej grzywny obok kary pozbawienia wolności, wydanego z naruszeniem przepisów prawa karnego materialnego, tj. art. 4 § 1 k.k. polegające na niezastosowaniu ustawy obowiązującej do dnia 30.06.2015 r., tj. art. 58 § 2 k.k., mimo że ustawa 3 obowiązująca w brzmieniu do dnia 30.06.2015 r. była dla skazanego względniejsza, a z ustaleń sądu I instancji wynika, iż dochody sprawcy, jego stosunki majątkowe lub możliwości zarobkowe uzasadniały przekonanie, że sprawca grzywny nie uiści i nie będzie można jej ściągnąć w drodze egzekucji”. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji w części dotyczącej kary grzywny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w O. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja obrońcy skazanego W.K. podlegała oddaleniu jako oczywiście bezzasadna. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że Sąd odwoławczy z rażącym naruszeniem art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. nie przeprowadził w sprawie należytej kontroli odwoławczej, co skutkowało utrzymaniem w mocy rażąco niesprawiedliwego, gdyż wydanego z naruszeniem art. 4 § 1 k.k., orzeczenia sądu pierwszej instancji w części dotyczącej kary grzywny. I to nie dlatego, że przedmiotem zaskarżenia kasacją w niniejszej sprawie jest orzeczenie o charakterze reformatoryjnym (wszak Sąd odwoławczy nie utrzymał w mocy zaskarżonego apelacją obrońcy orzeczenia w zakresie kary grzywny, co dopiero otwierałoby możliwość rozważań, czy pozostawiony w obrocie prawnym wyrok Sądu pierwszej instancji w takim kształcie nie jest orzeczeniem rażąco niesprawiedliwym w rozumieniu art. 440 k.p.k.), lecz dlatego, że Sąd Apelacyjny w K. ze swoich obowiązków kontrolnych określonych w tym pierwszym przepisie wywiązał się należycie. Świadczy o tym treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Zaprezentowana tam argumentacja nie pozostawia żadnej wątpliwości co do tego, że Sąd ten rozpoznał sprawę w granicach zaskarżenia i podniesionych w apelacji obrońcy W.K. zarzutów. Wszystkie te zarzuty, w tym analogiczny zarzut obrazy art. 4 § 1 k.k., należycie, a więc merytorycznie prawidłowo rozważył oraz poprawnie pod względem logicznym, bez sprzeczności i niekonsekwencji przedstawił swój tok rozumowania. Na stronach 11-12 uzasadnienia Sąd odwoławczy odniósł się do kwestii dotyczących kary grzywny, mianowicie jej wysokości, możliwości uiszczenia 4 przez sprawcę oraz braku podstaw do odstąpienia od jej wymierzenia. Przekonująco uargumentował powody, dla których podzielił ustalenia sądu merytorycznego i jego konkluzję, że w sprawie brak było wystarczających podstaw do odstąpienia od wymierzenia oskarżonemu kary grzywny obok kary pozbawienia wolności. Sam również – jak wskazał – „nie dopatrzył się ani szczególnych względów, ani też okoliczności określonych w art. 58 § 2 k.k.” Nie powielając przytoczonych w uzasadnieniu argumentów, wskazać można jedynie, że skazany jeszcze niedawno był właścicielem 3 stacji benzynowych, samochodów ciężarowych zabezpieczonych w postępowaniu przygotowawczym, zatrudniał kilku - kilkunastu pracowników, a skala przypisanego mu przestępczego procederu była bardzo duża, co generowało znaczne korzyści majątkowe, nieodzyskane w toku postępowania. Co więcej, Sąd odwoławczy – uwzględniając konieczność uregulowania przez W.K. kary grzywny – zwolnił go od opłaty za obie instancje i wydatków postępowania odwoławczego. Już tylko te okoliczności pozwalały przyjąć, że przedsiębiorczość i operatywność skazanego obok okoliczności zwolnienia od kosztów sądowych, pozwoli mu na uiszczenie orzeczonej kary grzywny, zwłaszcza, że została ona w znaczący sposób obniżona przez Sąd odwoławczy (do kwoty 15 000 zł). W ich świetle nie może być też wątpliwości co do prawidłowości przyjętego ustalenia, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 58 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. W związku z tym można też przyznać rację prokuratorowi sporządzającemu w tej sprawie odpowiedź na kasację, że „w sytuacji, gdy ustalenia faktyczne wskazują, że W.K. posiada realne możliwości uiszczenia kary grzywny, nie może być mowy o tym, że względniejszy byłby dla niego stan prawny sprzed 1 lipca 2015 r., skoro uchylony przepis art. 58 § 2 k.k. nie miałby do niego zastosowania. Nie mogło zatem dojść do obrazy prawa materialnego w postaci przepisu art. 4 § 1 k.k., bowiem zasadnie stosowano ustawę nową”. Odnosząc się dodatkowo do zarzutu rażącego naruszenia art. 440 k.p.k. należy wskazać, że przepis ten w aktualnym brzmieniu obliguje instancję ad quem do zmiany orzeczenia na korzyść oskarżonego, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, jeżeli utrzymanie w mocy orzeczenia (zaskarżonego zwykłym środkiem odwoławczym) byłoby rażąco niesprawiedliwe. Przepis ten 5 znajduje zastosowanie wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie lub zawarte w nim rozstrzygnięcie jest rażąco niesprawiedliwe, a zatem gdy dotknięte jest - niepodniesionymi w zwykłym środku odwoławczym - uchybieniami mieszczącymi się w każdej z tak zwanych względnych przyczyn odwoławczych, o ile ich waga i charakter jest taki, że czyni to orzeczenie niesprawiedliwym i to w stopniu rażącym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2013 r., V KK 129/13, LEX nr 1402694). W tej sprawie z taką sytuacją, co oczywiste, nie mamy do czynienia, jako że obrońca oskarżonego to uchybienie, które jego zdaniem powinien uwzględnić z urzędu Sąd odwoławczy i zmienić zaskarżony wyrok tak, aby w obrocie prawnym nie pozostało rażąco niesprawiedliwe orzeczenie, podniósł w apelacji, stawiając zarzut obrazy prawa materialnego. Wobec tego w postępowaniu kasacyjnym rzecz cała sprowadzała się wyłącznie do oceny prawidłowości rozpoznania zarzutu apelacji (art. 433 k.p.k.). Nie było zaś miejsca na rozważania o ewentualnym naruszeniu przez ten Sąd przepisu art. 440 k.p.k. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 535 § 3 k.p.k. orzekł, jak w postanowieniu. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. as