IV KK 81/16

Sygn. akt IV KK 81/16 POSTANOWIENIE Dnia 21 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dorota Rysińska na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 21 kwietnia 2016 r., sprawy R. W., wobec którego umorzono postępowanie o czyn z art. 190 § 1 kk z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych A. S. i R.S. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt IX Ka […] uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II K […] i umarzającego postępowanie p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasacje jako oczywiście bezzasadne; 2. obciążyć oskarżycieli posiłkowych kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego w częściach równych. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia 3 grudnia 2014 r. R. W. został uznany za winnego czynu z art. 190 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę trzech miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem na okres 2 lat próby. W wyniku apelacji obrońcy, domagającej się uniewinnienia oskarżonego, Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2015 r. uchylił zaskarżone 2 orzeczenie i postępowanie karne wobec R. W. o ten czyn umorzył na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. Od powyższego prawomocnego orzeczenia kasację wniósł pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych, zarzucając przedmiotowemu rozstrzygnięciu: „1. rażące naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na treść orzeczenia a mianowicie art.1 § 2 k.k. i art.115 § 2 k.k. przez uznanie, że o stopniu społecznej szkodliwości czynu spośród okoliczności wymienionych w ustawie decyduje wyłącznie rodzaj zamiaru, motywacja i rozmiar wyrządzonej szkody a także takie okoliczności nie wymienione w art.115§2 k.k., jak brak szczególnej obawy pokrzywdzonych przed oskarżonym przed datą czynu oraz brak zawiadomienia Policji o popełnionym na szkodę pokrzywdzonych przestępstwie w dniu zdarzenia; 2. rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść orzeczenia a mianowicie art. 7 k.p.k. poprzez dowolne przyjęcie, że społeczna szkodliwość czynu popełnionego przez oskarżonego była znikoma albowiem : a) rozmiar wyrządzonej szkody nie był szczególnie rozległy - pomimo braku uzasadnienia takiej oceny i pominięcia okoliczności wskazanych w tym zakresie przez Sąd Rejonowy, b) motywacja sprawcy związana była z zadawnionym konfliktem pomiędzy stronami, pomimo iż ustalenia Sądu Rejonowego w zakresie motywu działania oskarżonego były odmienne a Sąd Okręgowy formalnie je zaakceptował, c) oskarżony działał z zamiarem nagłym, pomimo że motywem jego działania miał być zadawniony konflikt pomiędzy stronami a nie powstały w dacie czynu, d) pokrzywdzeni w dniu zdarzenia nie zawiadomili Policji o przestępstwie i nie czuli szczególnej obawy przed oskarżonym przed datą zdarzenia objętego osądem, pomimo odmiennej w tym zakresie oceny Sądu Rejonowego i braku wpływu tych okoliczności na stopień społecznej szkodliwości czynu.” Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na tę kasację Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. wniósł o jej oddalenie, jako oczywiście bezzasadnej. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Na wstępie przypomnieć wypada o funkcji, jaką w prawie karnym materialnym pełni norma z art. 1 § 2 k.k. Z uznaniem czynu za przestępstwo wiąże się swoiste domniemanie, że należy dane zachowanie ocenić nie inaczej, jak negatywnie z punktu widzenia wartości wyznawanych przez społeczeństwo i chronionych przez prawo. Karygodność tego zachowania, czyli stopień społecznej szkodliwości może różnić się w zależności od realiów konkretnej sprawy. Faktory oceny tego stanu, wyrażone w zamkniętym katalogu art. 115 § 2 k.k. i brane pod uwagę przez sąd, prowadzą do wypadkowej oceny wpływu poszczególnych czynników na finalną ocenę owej karygodności czynu przypisanego sprawcy. Stwierdzenie, że nie jest możliwe ściganie i ukaranie każdego zachowania, które realizuje znamiona typu czynu zabronionego, jest oczywiste. Określenie w ustawie typów czynów zabronionych z uwzględnieniem potrzeby unikania nadmiernej kazuistyki powoduje, że w sposób formalny typy te obejmują potencjalne zachowania o bardzo zróżnicowanym charakterze. Karanie zatem nie może obejmować tych najbardziej błahych zachowań, odnośnie do których okoliczności sprawy w sposób jasny przemawiają za brakiem potrzeby uruchomienia całego mechanizmu reakcji państwowej w postaci kary kryminalnej. Polski ustawodawca nie przyjął jako zasady oportunizmu ścigania, lecz uznał, że to ocena materialnoprawna konkretnego zachowania będzie determinantą ewentualnej decyzji o niepociągnięciu sprawcy do odpowiedzialności. Nie ulega przy tym wątpliwości, że decyzja sądu w tym względzie musi zawierać przekonujące argumenty, znajdujące uzasadnienie w treści przywołanego przepisu art. 115 § 2 k.k. Na tym tle należało stwierdzić, że wywody Sądu odwoławczego zawarte na s. 4-5 uzasadnienia zaskarżonego kasacją wyroku w sposób wystarczający i adekwatny do ustalonych w sprawie okoliczności wykazują znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu R.W.. Zwalczające to stanowisko argumenty autora kasacji – równolegle ulokowane w obszarze naruszenia art. 115 § 2 k.k. oraz art. 7 k.p.k. – nie mogą zostać uznane za skuteczne. Ich istota sprowadza się w gruncie 4 rzeczy do zanegowania konkluzji płynącej z ocenianych w sprawie okoliczności, z których kolejne, także i te, które skarżący uznaje za irrelewantne, miały znaczenie dla rozstrzygnięcia z perspektywy dyspozycji art. 115 § 2 k.k. O ile bowiem skarżący zarzuca niezasadne wzięcie przez Sąd pod uwagę „braku szczególnej obawy pokrzywdzonych przed oskarżonym (…)”, to nie sposób nie zauważyć, że okoliczności te wcale nie wykraczają poza zakres przesłanek określonych tym przepisem, skoro według jego treści sąd obowiązany jest uwzględniać w ocenie sposób i okoliczności popełnienia czynu oraz jego następstwa (rozmiar wyrządzonej szkody). Skarżący nie ma również racji, kwestionując nadanie przez Sąd szczególnej wagi ocenie rodzaju zamiaru i motywacji oskarżonego, jak również okolicznościom przekazania pokrzywdzonym groźby gestem – jako bez wątpienia mieszczącej się w granicach sędziowskiej oceny co do stwierdzonej in concreto trywialności rozważanego zachowania. Powyższe oczywiście nie oznacza, że każdy czyn oskarżonego mający postać groźby, skierowany przeciwko oskarżycielom posiłkowym, powinien być oceniony identycznie. Z kolei, wywody kasacji równolegle kontestujące prawidłowość ustalenia poszczególnych okoliczności leżących u podstaw wnioskowania na płaszczyźnie art. 115 § 2 k.k., sprowadzają się jedynie do kwestionowania ustaleń i ocen faktycznych w sposób, który nie jest dopuszczalny na etapie postepowania kasacyjnego. Stwierdzając więc, że żaden z podniesionych w kasacji zarzutów i argumentów nie uzasadnia dopuszczenia się przez sąd ad quem rażącego naruszenia prawa, które dodatkowo miałoby istotny wpływ na treść wyroku, Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.