IV KK 81/22

Sygn. akt IV KK 81/22 POSTANOWIENIE Dnia 29 marca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba na posiedzeniu w trybie art. 535§3 k.p.k. po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022r. sprawy J. T. skazanego za czyny z art. 288§1 k.k. i art. 284§2 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 października 2021r., sygn. akt VI Ka (…), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 31 maja 2021r., sygn. akt IV K (…) p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację uznając ją za oczywiście bezzasadną, 2. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Kasacja wniesiona w imieniu skazanego jest bezzasadna i to w stopniu oczywistym. Rozważania należałoby rozpocząć od omówienia trzeciego z zarzutów kasacji, w którym wskazano na naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k., mające polegać na dokonaniu powierzchownej i niepełnej kontroli odwoławczej, poprzez rozpatrzenie zarzutów skarżącego w sposób lakoniczny i pobieżny. Dwa pierwsze zarzuty bazują na tożsamej podstawie, przy czym mają one charakter bardziej szczegółowy i powołano się w nich na konkretne zarzuty apelacji, które miały zostać nieprawidłowo rozpoznane. 2 Odnosząc się zatem do wskazanego wyżej zarzutu należy podnieść, że lektura uzasadnienia Sądu Odwoławczego nie potwierdza zastrzeżeń autora kasacji. Sąd II instancji odniósł się do wszystkich zarzutów sformułowanych w zwyczajnym środku odwoławczym i uczynił to rzetelnie i wyczerpująco. Poczynił on stosowne rozważania świadczące o przeprowadzeniu kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu I instancji i podał przyczyny, dla których nie uznał zarzutów na zasadne. I nawet, gdyby uznać, że wywody Sądu Okręgowego są zwięzłe, należy uznać, że odnoszą się one do meritum poruszonej w apelacji problematyki. I tak, Sąd Odwoławczy, na str. 3-4 uzasadnienia, szeroko omówił zagadnienie przypadku mniejszej wagi, a także odniósł się do okoliczności eksponowanych przez obronę w treści zwyczajnego środka odwoławczego (zagadnienie poruszone w zarzucie I kasacji). Sąd ten wskazał, że za przyjęciem, że skazany dopuścił się czynu z art. 288§2 k.k. nie mogło przesądzać jego wzburzenie (inną kwestią pozostaje, czy okoliczności zdarzenia w ogóle je usprawiedliwiały – wszak sytuacja, w której doszło do niewłaściwych zachowań J. T., dotyczyła rozmowy z klientem co do reklamacji usług naprawczych). Sąd Okręgowy uznał również, że nie przemawiała za takim ustaleniem także suma wyrządzonej szkody – zarówno wysokość szkód, jak też skala zniszczeń zostały uwzględnione przez Sąd Rejonowy przy wymiarze kary. Miały one znaczenie także w sferze zmian dokonanych przez Sąd I instancji w opisie czynu z pkt 1 aktu oskarżenia i ustaleniu, że w istocie nie doszło do zniszczenia pojazdu, ale do jego uszkodzenia. Niewątpliwie więc Sądy orzekające w sprawie uwzględniały podnoszone przez obronę okoliczności. Dokonały one co najwyżej odmiennej ich oceny, niż obrona. Powyższe nie przesądza jednak z miejsca o naruszeniu art. 7 k.p.k. Autor kasacji nie wykazał błędów logicznych w rozumowaniu Sądu Odwoławczego, a jedynie dokonał odmiennej oceny określonych okoliczności w korzystnym dla skazanego świetle. Przechodząc do zarzutu z pkt II kasacji trzeba wskazać, że także tę tematykę Sąd Odwoławczy należycie omówił (str. 4-5 uzasadniania). Argumentacja autora kasacji stanowi wyłącznie polemikę z prawidłowymi zapatrywaniami tego Sądu. Obrona zdaje się tracić z pola widzenia, że to skazany dokonał „zatrzymania 3 rzeczy”, że to on w związku z powyższym winien wykazać, że poczynił nakłady i że z tego tytułu przysługuje mu roszczenie w stosunku do pokrzywdzonego – który te roszczenia kwestionował. Nie polega przy tym na prawdzie twierdzenie obrony, że skazany nie otrzymał w pełnym zakresie „umówionego wynagrodzenia” (str. 6 uzasadnienia kasacji) – tak bowiem utrzymywał wyłącznie skazany. Pokrzywdzony natomiast stał na stanowisku, że korzystał z przysługujących mu uprawnień z tytułu rękojmi. To właśnie powyższa różnica perspektyw stanowiła źródło nieporozumienia pomiędzy stronami postępowania. Uzasadnione jest zatem przekonanie Sądu Odwoławczego, że przeszło czteroletni okres, w którym skazany dysponował pojazdem pokrzywdzonego, nie czyniąc żadnych kroków w celu wykazania swoich racji, stanowi przejaw jego nastawienia, a co za tym idzie, pośrednio świadczy o towarzyszącym mu zamiarze jego przywłaszczenia. Jak słusznie też wskazał Sąd II instancji, Ł. G. nie pozostawał zupełnie bierny – jego wysiłki doprowadziły do wydania w postępowaniu karnym postanowienia o zatrzymaniu rzeczy i wydania pojazdu właścicielowi, w którą procedurę zaangażowany został następnie – bezskutecznie zresztą – komornik sądowy. Skazany trwał zatem przy swoim, mimo podjęcia przez pokrzywdzonego kroków prawnych w celu odzyskania swojej własności i zaangażowania w to działanie organów państwowych. Zasadne jest również twierdzenie Sądu, że bierność Ł. G. nie mogła w żaden sposób ekskulpować skazanego i na tę ocenę nie miały wpływu okoliczności podnoszone w treści kasacji. Niewątpliwie bowiem pokrzywdzony w sposób niezgodny z prawem został pozbawiony swojej własności i doznał na tym polu szkody. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że niezbędną przesłanką przywłaszczenia jest pod względem podmiotowym zamiar sprawcy pozbawienia właściciela mienia stanowiącego jego własność, a znajdującego się w posiadaniu sprawcy i zatrzymanie tego mienia wbrew woli właściciela. W przypadku zaniechania, zachowanie sprawcy manifestuje się brakiem woli zwrotu przedmiotu uprawnionemu, co z uwagi na fakt, że przedmiot ten znajduje się w dyspozycji sprawcy, tworzy w tym momencie stan bezprawny, polegający na włączeniu przedmiotu przestępstwa przywłaszczenia do majątku sprawcy oraz do wyeliminowania efektywnego władztwa osoby uprawnionej nad tym przedmiotem 4 (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010r., sygn. akt IV KK 374/09, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2016r., sygn. akt III KK 89/16). Wyżej opisanego postępowania skazanego nie można zatem uznać za wolę wykonywania prawa zatrzymania, określonego w art. 461 k.c., skoro skazany nie poczynił żadnych starań w celu wykazania swoich roszczeń i ich późniejszego dochodzenia. Stanowi ono natomiast przejaw bezwzględnej realizacji swoich racji, przejawiającej się samowolnym wyjęciem spod władztwa pokrzywdzonego rzeczy ruchomej bez żadnego tytułu prawnego, wyłączne nim dysponowanie i odmowę jego zwrotu, czyli definitywne oddzielenie uprawnionego od stanowiącej jego własność rzeczy. Ostatni z zarzutów kasacji (pkt IV), dotyczący niewspółmierności wymierzonej skazanemu kary, jest w świetle dyspozycji art. 523§1 k.p.k., w postępowaniu kasacyjnym, niedopuszczalny. Podsumowując, skarżący nie wykazał, by Sąd Odwoławczy dopuścił się jakiegokolwiek uchybienia, tym bardziej zaś o takim charakterze, że winno ono skutkować orzeczeniem kasatoryjnym. Powyższe skutkowało uznaniem kasacji za bezzasadną w stopniu oczywistym. Skazanego, uwzględniając jego sytuację materialną, zwolniono od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego.