IV KKN 303/97

Sygn. akt IV KKN 303/97 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2001 r. Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie następującym: Przewodniczący: SSN – Feliks Tarnowski Sędziowie: SN – Jacek Sobczak SSO del. do SN – Marek Pietruszyński (spr.) Protokolant – Jolanta Grabowska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2001 r. sprawy R. G. oskarżonego z art. 178 § 1 d.kk – dwukrotnie z powodu kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 21 lutego 1997 r., sygn. II Ka […] zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 11 grudnia 1996 r., sygn. II K […] 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w K. – Ośrodek Zamiejscowy w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, 2 2. zarządza zwrot na rzecz oskarżyciela prywatnego Z. B. uiszczonej opłaty od kasacji w kwocie 300 złotych. U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem Sadu Rejonowego w J. z 11 grudnia 1996 r., sygn. akt II K […] R. G. został uznany za winnego popełnienia czynów polegających na tym, że: 1) w dniu 20 sierpnia 1996 r. w L. w woj. […] na ulicy pod budynkiem Banku […] pomawiał oskarżyciela prywatnego Z. B. o taki zachowanie, które mogło poniżyć go w opinii publicznej, to jest głośno krzyczał, że złapał go na gorącym uczynku ze swoja żoną, iż uprawiał seks, oraz wyzywał go od k... i ch... to jest przestępstwa z art. 178 § 1 d.k.k., 2) w dniu 21 sierpnia 1996r. w L. w woj. […] pomawiał oskarżyciela prywatnego Z. B. o takie postępowanie, które mogło poniżyć go w opinii publicznej i wołał „że złapał go na gorącym uczynku” i wyzywał go obelżywymi słowami, to jest przestępstw z art. 178 § 1 d.k.k. i za te przestępstwa skazany został na kary po 550 złotych grzywny i karę łączną 600 złotych grzywny. Od tego wyroku apelację złożył obrońca oskarżonego zarzucając obrazę prawa materialnego art. 178 § 1 d.k.k. i art. 179 § 1 i 2 d.k.k. oraz obrazę przepisów prawa procesowego: art. 157 § 3, art. 3, art. 4, art. 357, art. 372 d.k.p.k. poprzez uwzględnienia w orzeczeniu sądu pierwszej instancji jedynie okoliczności dla oskarżonego niekorzystnych i naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Zarzucił nadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia wyrażający się w ustaleniu, że oskarżony pomawiał oskarżyciela prywatnego o zachowanie mogące poniżyć go w opinii publicznej. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. 3 Sąd Wojewódzki w P. wyrokiem z dnia 21 lutego 1997 r., sygn. akt II Ka […] zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego i uniewinnił oskarżonego od popełnienia czynów przypisanych mu w tym wyroku. Od tego orzeczenia kasację wniósł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego zarzucając odnośnie czynu z 20 sierpnia 1996 r. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego przez niedokonanie szczegółowej analizy całokształtu okoliczności faktycznych ujawnionych na rozprawie przed sądem pierwszej instancji oraz nierozważenie ustaleń zawartych w wyroku tego sądu. W kasacji zarzucono również wewnętrzną sprzeczność wyroku – znajdującą odzwierciedlenie w uzasadnieniu tego orzeczenia – co do ustaleń faktycznych w zakresie zdarzenia z 20 sierpnia 1996 r. Odnośnie czynu zaistniałego w dniu 21 sierpnia 1996r. zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego art. 179 § 1 d.k.k. W konkluzji wniesiono o uchylenie wyroku sądu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi w postępowaniu odwoławczym. Kasacja jest zasadna. Trafny jest zarzut kasacji, że sąd odwoławczy wbrew nakazom wynikającym z treści przepisów: art. 386 § 2, art. 357, art. 406 § 2 .k.p.k. z 1969 r. oparł swoje rozstrzygnięcie li tylko na fragmencie a nie całokształcie materiału dowodowego ujawnionego w toku rozprawy przed sądem pierwszej instancji i nie uzasadnił dokonanego wyboru w sposób wyczerpujący zgodny z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego myślenia. Trafnie zarzucono również w kasacji wewnętrzną sprzeczność ustaleń faktycznych sądu odwoławczego w kontekście zdarzenia zaistniałego w dniu 20 sierpnia 1996 r. Na wstępie rozważań sąd odwoławczy uznając trafność ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji co do zdarzenia z 20 sierpnia 1996 r., wskazał na konieczność dokonania tylko innej oceny dowodów zgromadzonych w toku rozprawy przed tym sądem. Wbrew jednak tym stwierdzeniom sąd drugiej instancji dokonał własnych ustaleń faktycznych. 4 Te nowe ustalenia faktyczne znalazły podstawę w wyselekcjonowanych przez sąd odwoławczy dowodach (wyjaśnieniach oskarżonego, zeznaniach świadków-policjantów: M. N. i M. S.). Wskazać przy tym należy, że tylko wyjaśnienia oskarżonego dotyczyły bezpośrednio zdarzenia, które miał on zaobserwować w banku. Ustalając w taki sposób podstawę faktyczną swojego orzeczenia sąd drugiej instancji pominął, podstawowe dla omawianej kwestii dowody zgromadzone przez sąd pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie (zeznania: oskarżyciela prywatnego, Z. G.). Konfrontacja zaś dowodów uwzględnionych przez sąd odwoławczy z dowodami odrzuconymi przez ten sąd miałaby relewantne znaczenie dla ustaleń faktycznych co do wskazanego na wstępie czynu. Co więcej, mimo nie uwzględnienia w podstawie faktycznej orzeczenia całości materiału dowodowego, sąd drugiej instancji orzekając odmiennie co do istoty sprawy nie przedstawił wyczerpującej i logicznej argumentacji wskazującej na rodzaj uchybienia, którego dopuścił się Sąd Rejonowy choćby w zakresie oceny dowodów jak i pozwalającej ocenić zasadność decyzji Sądu Wojewódzkiego o uznaniu wiarygodności jednych a niewiarygodności innych dowodów. Powyższe okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że sąd odwoławczy orzekając odmiennie co do istoty sprawy naruszył nakaz przeprowadzenia szczegółowej analizy zebranego materiału dowodowego i dopiero na tej podstawie przekonywującego wykazania, na czym polegało uchybienie, którego dopuścił się sad pierwszej instancji (zobacz wyrok Sądu Najwyższego z 30 maja 1974 r. III KRN 22/74 opublikowany w OSNKW 1974 r., z.9, poz. 172). Wskazane powyżej ustalenia faktyczne sądu odwoławczego co do zdarzenia z 20 sierpnia 1996 r. nie były jedynymi ustaleniami co do faktów poczynionymi przez ten sąd. W dalszym fragmencie rozważań dotyczących czynu wyżej wskazanego, sąd drugiej instancji ponownie zaakceptował ustalenia co do faktów poczynione przez sąd pierwszej instancji. Na podstawie tych alternatywnych ustaleń faktycznych sąd odwoławczy 5 dopuścił możliwość uznania wypowiedzi oskarżonego o postępowaniu oskarżyciela prywatnego za prawdziwą jak i fałszywą, nie wskazując przy tym w uzasadnieniu orzeczenia, w sposób nie budzący wątpliwości, którą z tych wypowiedzi uczynił przedmiotem rozstrzygnięcia. Tego rodzaju ustaleniom alternatywnym sprzeciwiała się treść art. 360 § 1 k.p.k. z 1969 r. wobec czego nie mogły zyskać aprobaty sądu kasacyjnego. Na marginesie tych rozważań stwierdzić należało, że stanowisko sądu odwoławczego o możliwości zastosowania do tego czynu – przy uznaniu trafności ustaleń sądu pierwszej instancji co do stanu faktycznego – dyspozycji art. 179 § 1 d.k.k. nie zostało uargumentowane w sposób wyczerpujący. Odnośnie czynu zaistniałego w dniu 21 sierpnia 1996r. trafny jest zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego to jest dyspozycji art. 178 § 1 d.k.k. Rozważania prawne sądu odwoławczego w zakresie tego czynu nie zostały poczynione w sposób wszechstronny. Zabrakło w nich analizy dotyczącej miejsca działania oskarżonego w kontekście pozycji zawodowej oskarżyciela prywatnego. Reasumując należało stwierdzić, że orzeczenie sądu drugiej instancji dotknięte takimi uchybieniami nie mogło się ostać. Uchylając orzeczenie sądu odwoławczego zgodnie z wnioskiem kasacji przekazano sprawę sądowi drugiej instancji to jest zgodnie z treścią § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 maja 2001 r. w sprawie utworzenia sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 64, poz. 654) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2001 r.(Dz. U. Nr 89, poz. 981) zmieniającym rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 maja 2001r. – Sądowi Okręgowemu w K. Ośrodek Zamiejscowy w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd odwoławczy powinien dokonać wszechstronnej analizy całokształtu dowodów ujawnionych w toku procesu przed sądem pierwszej instancji i na tej 6 podstawie poczynić nie budzące wątpliwości ustalenia faktyczne i prawne, a całość wywodów wszechstronnie uargumentować w uzasadnieniu wyroku. Zwrot wniesionej opłaty od kasacji nastąpił na podstawie art. 527 § 4 k.p.k. Z tych względów orzeczono jak na wstępie. Przewodniczący: SSN (Feliks Tarnowski) Sędziowie: SN (Jacek Sobczak) SO del. do SN (Marek Pietruszyński) aw f/es