IV KKN 426/98
WyrokIzba Karna2002-08-02
Skład orzekający: Lech Paprzycki, Lidia Misiurkiewicz, Jacek Sobczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dla popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 98 § 1 ustawy o kontroli skarbowej, polegającego na nie wpłaceniu pobranego podatku, konieczne jest fizyczne dysponowanie przez sprawcę środkami pieniężnymi stanowiącymi równowartość tego podatku?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że dla popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 98 § 1 uks nie jest konieczne fizyczne dysponowanie przez sprawcę środkami pieniężnymi stanowiącymi równowartość pobranego podatku. Za wystarczające uznano wypłacenie pracownikowi wynagrodzenia po odliczeniu uprzednio obliczonej zaliczki na podatek. Wykładnia przeciwna prowadziłaby do unikania odpowiedzialności przez płatników.Stan faktyczny
Prokurator wniósł kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego, który utrzymał w mocy wyrok uniewinniający M. S. od zarzutu popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 98 § 1 uks. Zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym niesłuszne przyjęcie, że oskarżony nie wyczerpał znamion czynu zabronionego, mimo pobrania kwot podatku i nie wpłacenia ich na rachunek organu podatkowego. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. oraz przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w M. do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV KKN 426/98 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 sierpnia 2002 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Lech Paprzycki (spr. przewodniczący) SSN Lidia Misiurkiewicz SSN Jacek Sobczak Protokolant Anna Błachnio – Parzych przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Aleksandra Herzoga w sprawie M. S. oskarżonego z art. 98 § 1 uks w zw. z art. 113 § 1 uks i art. 58 dkk po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2002 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Wojewódzkiego w K. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 20 marca 1998 r., sygn. akt VII Ka […] utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 17 października 1997 r., sygn. akt II K […] uchyla zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. i przekazuje sprawę temu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
2 U Z A S A D N I E N I E Sąd Wojewódzki w K., wyrokiem z dnia 20 marca 1998 r., w sprawie VII Ka […], utrzymał wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 17 października 1997 r., w sprawie II K […], którym M. S. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 98 § 1 w zw. z art. 113 § 1 uks. Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego kasację wniósł prokurator i zarzucając: 1) rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 98 § 1 uks poprzez niesłuszne przyjęcie, iż M. S. swoim zachowaniem nie wyczerpał znamion występku skarbowego określonego w tym przepisie, pomimo, że z zebranego materiału dowodowego a w szczególności z deklaracji na zaliczki miesięczne na podatek dochodowy od wypłat wynagrodzeń za pracę wynika jednoznacznie, iż wymieniony pobrał kwoty i nie wpłacił ich na rachunek organu podatkowego; 2 ) rażącą obrazę przepisów postępowania, a to: - art. 334 § 1 kpk polegająca na nieodczytaniu na rozprawie protokołów wyjaśnień złożonych poprzednio przez M. S. w postępowaniu przygotowawczym, (...), - art. 313 § 1 kpk w zw. z art. 152 kpk polegającą na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy (...) wniósł o uchylenie wyroków sądu tak I jak i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja prokuratora jest zasadna. Wbrew wywodom Sądów obu instancji, nie wpłacenie na rachunek organu podatkowego obliczonego i pobranego podatku, nie musi polegać na fizycznym przejęciu przez płatnika kwoty stanowiącej jego równowartość. Wykładnia przeciwna, zgodnie z którą dla popełnienia przestępstwa z art. 98 § 1 uks konieczne jest dysponowanie przez jego sprawcę tymi środkami, prowadziłaby wbrew intencjom ustawodawcy do unikania odpowiedzialności
3 przez osoby uchylające się od obowiązków płatnika. Zdaniem Sądu Najwyższego wykładnia znamion przestępstwa z art. 98 § 1 uks zaprezentowana m.in. w wyroku tego Sądu z dnia 19 sierpnia 1999 r., sygn. akt III KKN 434/97 ( Prok. i Pr. 2000/1/16 ) oraz w postanowieniu z dnia 25 października 1995 r., sygn. akt I KZP 30/95 ( OSP 1996/4/68 ), zgodnie z którą przez pobranie podatku należy rozumieć wypłacenie pracownikowi wynagrodzenia po odliczeniu uprzednio obliczonej zaliczki, jest trafna. W niniejszej sprawie nie zaistniały żadne szczególne okoliczności, które by uzasadniały odejście od tak ukształtowanej linii orzecznictwa. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. i przekazał sprawę temu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Na oryginale właściwe podpisy Za zgodność: Kierownik Sekretariatu Wydziału Izby Karnej S. N. aw f/es
Powiązane orzeczenia
- IV KKN 427/98 2002-05-16Czy dla odpowiedzialności karnej płatnika z art. 98 § 1 ustawy o kontroli skarbowej (u.k.s.) wystarczające jest ustalenie, że pobrał on zaliczki na podatek dochodowy i nie wpłacił ich do urzędu skarbowego, czy też koniec…
- III KK 321/19 2021-01-15Czy zarachowanie nadpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych, gdy nadpłata powstała wcześniej niż zaległość, następuje z mocy prawa z chwilą wymagalności zaległości podatkowej, a tym samym czy nie wpłacenie zalicze…
- I KR 151/71 1971-08-23Czy niedopełnienie przez księgowego podatkowego obowiązku ujawnienia przestępstwa zagarnięcia mienia społecznego przez sołtysa, w zamian za co przyjął on pieniądze, wypełnia znamiona przestępstwa poplecznictwa (art. 252…
- III KK 298/23 2023-08-23Czy czyn polegający na nie wykazaniu przychodu w kwocie stanowiącej uszczuplenie należności publicznoprawnej poniżej pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, popełniony w 2010 r., stanowi przestępstwo skarbowe…
- V KKN 394/98 2001-02-14Czy trudna sytuacja finansowa spółki może usprawiedliwiać płatnika podatku (pracodawcę) z obowiązku wpłacenia pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych?
Powołane przepisy
art. 98 § 1art. 113 § 1art. 58art. 334 § 1 kpkart. 313 § 1 kpkart. 152 kpk§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy