IV KO 138/21

Sygn. akt IV KO 138/21 POSTANOWIENIE Dnia 6 grudnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński SSN Barbara Skoczkowska w sprawie P. B. skazanego z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 6 grudnia 2021 r. wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 grudnia 2015 r., sygn. akt II AKa (…), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt V K 103/13, postanowił: 1. oddalić wniosek; 2. stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu; 3. obciążyć skazanego P.B. kosztami postępowania o wznowienie postępowania, w tym jego wydatkami w kwocie 20,00 (dwadzieścia) złotych. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2015 r., sygn. akt II AKa (…), Sąd Apelacyjny w (…) – po rozpoznaniu apelacji obrońcy – utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt V K (…), którym to 2 wyrokiem P. B. uznany został za winnego tego, że „w dniu 23 lipca 2013 r. w R., przemocą polegającą na popychaniu, przyciskaniu i przytrzymywaniu za ręce doprowadził małoletnią S. W. ur. […] 1998 r. do obcowania płciowego i powstania u pokrzywdzonej obrażeń ciała w postaci otarcia nabłonka pochwy o wymiarach 2x3 cm i świeżej defloracji błony dziewiczej, co spowodowało naruszenie czynności narządów ciała i rozstrój zdrowia pokrzywdzonej na okres poniżej 7 dni, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia m.in. w okresie od 24.07.2007 r. do 25.09.2007 r., od 28.09.2007 r. do 25.02.2009 r. i od 27.10.2012 r. do 20.12.2012 r. kary łącznej 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w S. z dnia 30 marca 2007 r., sygn. akt II K (…), obejmującym m.in. skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt II K (…), za umyślne przestępstwo podobne z art. 190 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, a następnie od odbycia w okresie od 26.11.2009 r. do 22.06.2011 r., od 1.09.2011 r. do 27.10.2012 r., od 4.04.2012 r. do 30.04.2012 r. i od 13.10.2012 r. do 27.10.2012 r. kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt III K (…), zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia 30 maja 2011 r., sygn. akt V K (…), obejmującej m.in. skazanie za przestępstwo podobne przeciwko życiu i zdrowiu z art. 191 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 1 k.k. na karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności”, tj. popełnienia zbrodni z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 2 k.k. i za to skazany na karę 7 lat pozbawienia wolności. W dniu 25 października 2021 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. Autor wniosku nie wskazał jego podstawy prawnej. Jak wynika z pisemnych motywów wniosku, zadaniem obrońcy, po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie ujawniły się nowe fakty i dowody, które w jego ocenia sprowadzają się do wadliwości wydanych w toku postępowania wyroków opartych na błędnej ocenie materiału dowodowego w postaci zeznań M. W., H. C., P. S., opinii z zakresu badań genetycznych oraz zeznań pokrzywdzonej S. W., z naruszeniem takich przepisów jak art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 433 § 1 3 k.p.k. Nadto, zdaniem skarżącego o błędności skazania P. B. świadczy złożenie przez S. W. fałszywych zeznań, co potwierdzone zostało przez jej matkę M. W. w trakcie wizyty tej ostatniej u skazanego w zakładzie karnym oraz fakt złożenia w tym przedmiocie zawiadomienia o popełnieniu przez pokrzywdzoną przestępstwa z art. 233 § 1 k.k.. Wreszcie autor wniosku sformułował również tezę o niewłaściwej kwalifikacji prawnej przypisanego skazanemu czynu obejmującej przestępstwo z art. 157 § 2 k.k., a więc ścigane z oskarżenia prywatnego, w sytuacji, gdy jego zdaniem konieczne było w tym wypadku wydanie przez prokuratora decyzji o objęciu przez niego tego czynu ściganiem z urzędu na podstawie art. 60 § 1 k.p.k. W konkluzji obrońca wniósł o wznowienie postępowania prawomocnie zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 grudnia 2015 r., sygn. akt II AKa (…), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt V K (…). W pisemnym stanowisku prokurator Prokuratury Krajowej wniosła o oddalenie wniosku o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek złożony w tej sprawie na uwzględnienie nie zasługuje. Należy w całej rozciągłości podzielić argumentację zawartą w pisemnym stanowisku prokurator Prokuratury Krajowej, że wniosek obrońcy skazanego P. B. nie wskazuje w rzeczywistości na żadną z podstaw wznowieniowych ustawowo określonych w art. 540 k.p.k., art. 540 a k.p.k. i art. 540b k.p.k. Ponieważ pismo zawierające powyższe stanowisko zostało doręczone skazanemu i jego obrońcy za zbędne uznać należy powielanie jego motywacji, która jest jasna i przekonywująca. Jedynie gwoli przypomnienia zwrócić należy uwagę skarżącemu, że postępowanie o wznowienie postępowania nie ma charakteru kontroli instancyjnej zapadłych w sprawie prawomocnych orzeczeń, a tym samym nie może zmierzać do 4 ponownej oceny dowodów już przeprowadzonych (zob. postanowienia Sadu Najwyższego: z dnia 18 stycznia 2018 r., III KO 53/16; z dnia 19 lutego 2020 r., V KO 78/19; z dnia 1 lipca 2020 r., IV KO 122/19; z dnia V KZ 46/21). Nie polega ono także na weryfikacji procedowania sądów w kontekście ewentualnego naruszenia przepisów procedury karnej. Jego celem jest wyłącznie sprawdzenie, czy w sprawie ujawniły się nowe fakty lub dowody, taka natomiast sytuacja w tym wypadku nie ma miejsca. Jedyną „nową” okolicznością podniesioną przez obrońcę jest fakt spotkania matki pokrzywdzonej z P. B. w toku widzenia (zresztą nieudokumentowanego) w zakładzie karnym, i złożenie wówczas przeprosin „za to co zostało powiedziane podczas składania zeznań przez pokrzywdzoną, a nadto, że pokrzywdzona przyznała się do tego, że czyn nie został popełniony, że nie doszło do zgwałcenia”. Rzecz w tym – na co trafie zwróciła uwagę prokurator – że tożsame zeznania M. W. złożyła już w toku postępowania przez Sądem pierwszej instancji, a depozycje matki pokrzywdzonej o tej treści były przedmiotem oceny tak sądu meriti, jak i Sądu odwoławczego w związku ze sformułowanym w oparciu o tę okoliczność przez obrońcę ówczesnego oskarżonego zarzutem apelacyjnym. To, że oba Sądy zeznaniom wyżej wymienionej w tym zakresie, tożsamym z obecnym oświadczeniem, wiary nie dały nie mieści się w podstawie wznowieniowej określanej jako propter nova. Nie może umknąć uwadze, że argumentacja zawarta we wniosku obrońcy stanowi de facto powielanie informacji z pisma osobiście sporządzonego przez P.B., bez dokonania konfrontacji zawartych tam treści z prawnymi wymogami stawianymi wnioskowi o wznowienie, a przewidzianymi w rozdziale 56 Kodeksu postępowania karnego, do czego adwokat – jako podmiot profesjonalny – jest zobligowany, skoro ustawodawca w przepisie art. 545 § 2 k.p.k. przewidział przymus adwokacko - radcowski. O tym, że tak (profesjonalnie) w tej sprawie nie postąpiono przekonują nie tylko wskazane wyżej okoliczności, lecz również sama redakcja „wniosku”, na dodatek bez wskazania podstawy prawnej oraz rodzaju orzeczenia następczego 5 jakie miałoby zapaść po postulowanym wznowieniu postępowania, a także inne powoływane za skazanym okoliczności. I tak, wskazując na fakt składania fałszywych zeznań przez pokrzywdzoną S.W., co ma wynikać ze złożonego rzekomo zawiadomienia do organów ścigania, a więc powołując się na podstawę wznowieniową propter falsa, autor wniosku powielając pogląd swojego mocodawcy całkowicie pominął, że przecież czyn, o którym mowa w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. musi być ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3 – 11 k.p.k. lub w art. 22 k.p.k. (art. 541 § 1 k.p.k.). W takim wypadku wniosek o wznowienie postępowania powinien wskazywać wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające niemożność wydania wyroku skazującego (art. 541 § 2 k.p.k.), czego wnioskodawca nie uczynił, co zresztą jest oczywiste, skoro dopiero złożono zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Podobnie ocenić należy również i tę, także powtórzoną za skazanym okoliczność, jaką miałoby być pominięcie przez Sądy przy konstruowaniu podstawy prawnej wyroku faktu, że czyn z art. 157 § 2 k.k., jest przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego. Zadaniem skazanego, co powielił jego obrońca, brak w toku postępowania oświadczenia prokuratora opartego o przepis art. 60 § 1 k.p.k. uniemożliwiał przypisanie tego czynu, co jak należy domniemywać, gdyż autor wniosku wprost tego nie wyraził, skutkowało wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. Rzecz w tym, że jest to pogląd z gruntu błędny. Złożenie przez prokuratora oświadczenia o jakim mowa w art. 60 § 1 k.p.k. uaktualnia się w sytuacji, gdy w toku postępowania okaże się, że dotychczas zarzucany czyn ścigany z oskarżenia publicznego, z uwagi na ujawnione w toku procesu okoliczności, stanowić może przestępstwo prywatnoskargowe. Niewątpliwie w takiej sytuacji, brak reakcji w toku rozprawy prokuratora i niezłożenie oświadczenie o objęciu ściganiem – z uwagi na interes społeczny – tego rodzaju czynu uniemożliwia skazanie za przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego i uwzględnienie tego przestępstwa w kwalifikacji prawnej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia10 czerwca 2020 r., V KK 13/20). 6 Inaczej wszelako wygląda sytuacja, gdy czyn ścigany z oskarżenia prywatnego został objęty treścią zarzutu sformułowanego przez oskarżyciela publicznego w akcie oskarżenia i określoną w tym dokumencie procesowym kwalifikacją prawną. Jak trafnie podniesiono bowiem w orzecznictwie „w sytuacji, gdy czyn przypisany skazanemu naruszał kilka przepisów ustawy, w tym również taki, który dotyczył przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego, prokurator przez fakt wniesienia do sądu aktu oskarżenia, wyraził nie tylko swoją wolę realizacji uprawnienia wynikającego z art. 60 § 1 k.p.k., ale także dokonał wszczęcia postępowania w trybie powołanego przepisu. Fakt powołania przez oskarżyciela publicznego w kwalifikacji prawnej czynu ściganego z oskarżenia prywatnego jest równoznaczne ze ściganiem przez niego czynu w całej jego postaci, a więc i w zakresie prywatnoskargowym. Jakkolwiek właściwe byłoby, aby prokurator taką decyzję poprzedził wydaniem stosownego postanowienia, nie jest to warunek konieczny” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2007 r., IV KK 251/07). Reasumując, żadna z omówionych wyżej, a wskazanych we wniosku okoliczności, nie tylko nie uzasadnia wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, lecz nawet, z uwagi na powołane wyżej zaszłości, wręcz lokuje ten – wyłącznie formalnie sporządzony przez obrońcę, a de facto będący odzwierciedleniem stanowiska samego skazanego – wniosek na granicy dopuszczalności. Uwzględniając powyższe orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia, obciążając skazanego – art. 639 k.p.k. – kosztami postępowania o wznowienie postępowania.