IV KO 4/22

Izba Karna2022-10-20

Skład orzekający: Małgorzata Gierszon, Andrzej Siuchniński, Włodzimierz Wróbel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nowe fakty lub dowody, w tym dokumenty z Instytutu Pamięci Narodowej, mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania karnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, jeśli nie wskazują jednoznacznie na pomyłkę sądową lub polityczny charakter represji?
Ratio decidendi
Wniosek o wznowienie postępowania karnego nie może zostać uwzględniony, jeśli przedstawione nowe fakty lub dowody, w tym dokumenty z IPN, nie wskazują z wysokim prawdopodobieństwem na zaistnienie pomyłki sądowej lub polityczny charakter represji. Ciężar wykazania, że prawomocne orzeczenie jest obarczone konkretnymi błędami w zakresie ustaleń faktycznych lub wadami prawnymi, spoczywa na wnioskodawcy. Samo twierdzenie o istnieniu podstaw do wznowienia postępowania w świetle nowych dokumentów nie jest wystarczające.
Stan faktyczny
Pełnomocnik E. J. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 1998 r., które oddaliło wniosek o unieważnienie wyroku skazującego ojca wnioskodawczyni, B. M., z 1948 r. Uzasadnieniem wniosku były rzekome nowe informacje z akt IPN, wskazujące na polityczny charakter postępowania i represje za działalność opozycyjną. Sąd Najwyższy uzyskał akta IPN, ale ich analiza nie potwierdziła politycznego charakteru skazania B. M. za nielegalne posiadanie broni.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wznowienie postępowania i obciążył wnioskodawczynię kosztami sądowymi.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV KO 4/22 POSTANOWIENIE Dnia 20 października 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący) SSN Andrzej Siuchniński SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) w sprawie E. J. po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 20 października 2022 r., wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 kwietnia 1998 r., sygn. akt II AKz 108/98, p o s t a n o w i ł: 1) oddalić wnosek; 2) obciążyć E.J. kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. UZASADNIENIE Pełnomocnik wnioskodawczyni E. J. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 kwietnia 1998 r. (II AKz 108/98) oddalającym wniosek o unieważnienie wyroku skazującego jej ojca B. M. z dnia 31 sierpnia 1948 r. Uzasadnieniem wniosku były rzekome nowe informacje zawarte w aktach IPN potwierdzające, że postępowanie przeciwko B. M. było prowadzone wyłącznie z powodów politycznych i stanowiło represję za jego działalność opozycyjną. Pełnomocnik wnioskodawczyni zwrócił się o uzyskanie akt oddziału IPN w Białymstoku dotyczących skazanego - IPN […]. 2 Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek okazał się niezasadny. W przepisie art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. chodzi tylko o takie nowe fakty lub dowody, które wskazują na zaistnienie określonej pomyłki sądowej. Nowe fakty lub dowody powinny więc wskazywać na wysokie prawdopodobieństwo uznania za nieważne orzeczenia w stosunku do osoby, której działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przyniosła represje w postaci niezasadnego skazania. Sam fakt zgłoszenia nowego dowodu nie obliguje sądu do wznowienia postępowania, skoro każdy prawomocne orzeczenie sądu korzysta z domniemania prawidłowości zawartych w nim rozstrzygnięć, dopóki wnioskodawca nie wykaże, że jest ono obarczone konkretnymi błędami w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych lub wadami prawnymi. Pełnomocnik wnioskodawczyni nie precyzuje w żadnym miejscu swojego wniosku, jakie konkretnie nowe dokumenty zawarte w aktach IPN, a nieznane na etapie procedowania przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku w 1998 r. miałyby mieć takie znaczenie dla sprawy, by prawomocne orzeczenie miałoby zostać uchylone. Sąd Najwyższy uzyskał z IPN wskazywane przez pełnomocnika wnioskodawczyni akta. Ich uważna lektura nie pozwala na powzięcie wniosku, że skazanie B.M. za nielegalne posiadanie broni miało charakter polityczny i było represją za jego rzekomą działalność wspierającą antykomunistyczną opozycję w tamtych czasach. Można racjonalnie założyć, że pełnomocnik wnioskodawczyni, skoro wskazał na te konkretne akta IPN zapoznał się z nimi i na podstawie tej lektury wywiódł wniosek, że są one wystarczające do wzruszenia postanowienia Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Nie zasygnalizował jednak w żadnym miejscu, który ich fragment nieznany wcześniej temu sądowi miałby przemawiać za wznowieniem postępowania. Przypomnieć wypada, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia ziszczenia się przesłanki do wznowienia postępowania. Samo twierdzenie, że w obecnym stanie wiedzy uzupełnionym nowymi dokumentami istnieje podstawa do wznowienia postępowania nie jest wystarczające. 3 Wobec tego należało wniosek uznać za niezasadny. [as]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 540 § 1 pkt 2§ 1 pkt 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy