IV KO 82/21

Izba Karna2021-07-27

Skład orzekający: Włodzimierz Wróbel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o oznaczenie sądu właściwego w sprawie odszkodowania za represje, złożony przez osobę niemającą miejsca zamieszkania w Polsce, powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania, jeśli ustawa lutowa nie reguluje tej kwestii, a sąd wnioskujący stosuje przepisy k.p.c. zamiast k.p.k.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy pozostawił wniosek bez rozpoznania, uznając go za bezprzedmiotowy. Wskazał, że w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie ustawy lutowej, w zakresie nieuregulowanym przez tę ustawę, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego. W przypadku braku miejsca zamieszkania wnioskodawcy w Polsce, właściwość sądu należy ustalić na podstawie art. 554 § 1 k.p.k., który odnosi się do miejsca zwolnienia tymczasowo aresztowanego lub zatrzymanego, co w analogii obejmuje internowanie.
Stan faktyczny
Sąd Okręgowy w T. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o oznaczenie sądu właściwego w sprawie wniosku Z. D. o zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia za represjonowanie. Wnioskodawca nie mieszka na terenie Polski, a sąd okręgowy uznał, że ustawa lutowa nie reguluje właściwości miejscowej w takim przypadku i zastosował art. 45 § 1 i 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił pozostawić wniosek Sądu Okręgowego w T. bez rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV KO 82/21 POSTANOWIENIE Dnia 27 lipca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel po rozpoznaniu wniosku Sądu Okręgowego w T. z dnia 1 lipca 2021 r., (sygn. akt II Ko (…)) o oznaczenie sądu właściwego w trybie art. 45 § 1 i 2 k.p.c. postanowił: pozostawić wniosek bez rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem Sądu Okręgowego w T. z dnia 1 lipca 2021 r. (sygn. akt II Ko (…)) zwrócono się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o oznaczenie sądu właściwego w sprawie wniosku Z. D. o zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia za represjonowanie na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Uzasadnieniem wniosku jest okoliczność, że wnioskodawca nie mieszka na terenie Polski, a przepisy ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (dalej: ustawa lutowa) nie przewidują rozstrzygnięcia o właściwości miejscowej sądu w takim przypadku. Przepis art. 8 ust. 2c wskazuje, że wniosek należy zgłosić w sądzie okręgowym, w którego okręgu zamieszkuje osoba składająca żądanie. Sąd wnioskujący uznał zatem, że właściwe w sprawie niniejsze będą przepisy procedury cywilnej, tj. art. 45 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek jest bezprzedmiotowy. 2 Ustawa lutowa w art. 8 ust. 3 wskazuje wyraźnie, że w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie mają odpowiednie zastosowanie przepisy rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego (naturalnie w zakresie nieuregulowanym ustawą lutową). Jeżeli zatem wnioskodawca nie ma miejsca zamieszkania w Polsce należy wobec braku stosownej regulacji ustawy lutowej sięgnąć do procedury karnej i na podstawie 554 § 1 k.p.k. ustalić właściwość. Przepis ten stanowi, że żądanie odszkodowania należy zgłosić w wypadku określonym w art. 552 § 4 - w sądzie okręgowym właściwym ze względu na miejsce, w którym nastąpiło zwolnienie tymczasowo aresztowanego lub zwolnienie zatrzymanego. Uznać należy, że internowanie traktować należy analogicznie do tymczasowego aresztowania, co przesądza wówczas o właściwości miejscowej odpowiedniego sądu okręgowego (por. także postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 października 2008 r. II AKo 216/08, LEX nr 477920). Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 45 § 1art. 8 ust. 2art. 8 ust. 3art. 552 § 4§ 1§ 4

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy