IV KR 153/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski. Sędziowie: J. Pustelnik, S. Sokół (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: F. Pasturczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Piotra T., oskarżonego z art. 201 k.k. w zw. z art. 70 k.k. z 1932 r., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 16 marca 1983 r.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Uzasadnienie faktycznePiotr T. został postawiony w stan oskarżenia pod zarzutem popełnienia czynu przewidzianego w art. 201 k.k., 11 § 1 k.k. w zw. z art. 208 k.k. i w zw. z art. 58 k.k., polegającego na tym, że w okresie od kwietnia 1980 r. do dnia 28 listopada 1981 r. w B. - działając z rozeznaniem - wspólnie z innymi osobami "czynem" o charakterze ciągłym dokonał 17 włamań do obiektów uspołecznionych i mieszkań prywatnych, przez co spowodował szkodę w mieniu społecznym w wysokości 884.074 zł i w mieniu prywatnym w wysokości 35.000 zł.Sąd Wojewódzki w B. wyrokiem z dnia 16 marca 1983 r. uznał m.in. oskarżonego Piotra T. za winnego popełnienia w okresie od stycznia 1981 r. do dnia 28 listopada 1981 r. z rozeznaniem czynu zarzuconego mu aktem oskarżenia opisanego w jego pkt V, przy czym ustalił, że spowodował szkodę w mieniu społecznym w łącznej wysokości 555.101 zł i w mieniu prywatnym w łącznej wysokości 28.300 zł, wyczerpując swym działaniem znamiona przestępstwa określonego w art. 201, 208, 11 § 1 k.k. w zw. z art. 208, art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 58 i 10 § 2 k.k. i na podstawie art. 201 k.k. w zw. z art. 70 k.k. z 1972 r. skazał go na umieszczenie w zakładzie poprawczym, a ponadto na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. zasądził solidarnie odszkodowanie od oskarżonych na rzecz pokrzywdzonych jednostek gospodarki uspołecznionej (...).Wyrok ten został zaskarżony rewizją obrońcy (...).Uzasadnienie prawne(...) Rozpoznając sprawę, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Dokonana przez obrońcę oskarżonego modyfikacja rewizji zwalnia Sąd Najwyższy od obowiązku ustosunkowywania się do wszystkich zarzutów zawartych w rewizji i ogranicza rozważania do dwóch kwestii:1) zbadania zasadności zarzutu obrazy przez Sąd Wojewódzki art. 363 § 1 k.p.k. w zw. z art. 1 § 1 pkt 3 i art. 48 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 35, poz. 228), polegającej na zasądzeniu od Piotra T. z urzędu odszkodowania na rzecz pokrzywdzonych jednostek gospodarki uspołecznionej, oraz2) zbadania zasadności zarzutu co do zastosowania środka poprawczego i wniosku o zawieszenie wykonania umieszczenia oskarżonego w zakładzie poprawczym.Problem zasygnalizowany przez autora rewizji w zakresie tego zarzutu zrodził się na tle wejścia w życie z dniem 13 maja 1983 r. ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 35, poz. 228). Chodzi mianowicie o to, że - z jednej strony - zgodnie z przepisami tej ustawy: a) ma ona zastosowanie do osób, które dopuściły się czynu karalnego po ukończeniu lat 13, ale nie ukończyły lat 17 (art. 1 § 1 ust. 2 tej ustawy), b) w sprawach takich nieletnich niedopuszczalne jest powództwo cywilne i zasądzenie odszkodowania z urzędu (art. 48 ust. 4 i 6 tej ustawy), c) w sprawach o czyny popełnione przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy stosuje się ją m.in., jeżeli wszczęte postępowanie nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem (art. 96 § 1 ust. 2 wymienionej ustawy), co zdarzyło się w sprawie niniejszej, a - z drugiej strony - w art. 96 § 2 wspomnianej ustawy stwierdza się, że: "Czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są skuteczne, jeżeli zostały dokonane z zastosowaniem przepisów dotychczasowych".Sąd Wojewódzki, rozpoznając sprawę Piotra T., słusznie zastosował do przypisanego mu czynu przepisy rozdziału XI dotyczące postępowania z nieletnimi, zawarte w kodeksie karnym z 1932 r., jak również odpowiednie przepisy kodeksu postępowania karnego z 1928 r., gdyż w momencie ogłoszenia wyroku w tej sprawie, tj. w dniu 16 marca 1983 r., nowa ustawa jeszcze nie obowiązywała.Słusznie też sąd pierwszej instancji zasądził od oskarżonego w trybie art. 363 § 1 k.p.k. na rzecz pokrzywdzonych jednostek gospodarki uspołecznionej odszkodowanie z urzędu, gdyż w odróżnieniu od obecnie obowiązującej ustawy pod rządami dawnych przepisów decydował o niedopuszczalności zasądzenia takiego odszkodowania nie moment popełnienia przez nieletniego czynu karalnego (po ukończeniu przez niego lat 13, ale przed ukończeniem lat 17 - art. 1 § ust. 2 powołanej ustawy z dnia 26 paździenrika 1982 r.), lecz moment wszczęcia rozprawy głównej (w stosunku do nieletniego, który ukończył lat 17 - art. 474 k.p.k. z 1928 r.).Skoro zaś w stosunku do Piotra T. rozpoczęcie rozprawy głównej nastąpiło po ukończeniu przez niego lat 17 - to zgodnie z art. 474 § 1 k.p.k. z 1928 r. miały do niego zastosowanie ogólne przepisy dotyczące postępowania jak dla dorosłych, a przepis art. 475 § 1 k.p.k. z 1928 r. nie miał do niego zastosowania, co uzasadniało konieczność zasądzenia od niego również odszkodowania z urzędu (patrz też wyrok SN z dnia 20 lutego 1979 r. - II KR 25/79, OSNKW 1979, z. 7-8, poz. 86).Zważywszy jednak na fakt, że postępowanie wobec Piotra T. nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 26 października 1982 r., rodzi się pytanie, czy w postępowaniu odwoławczym nie należy dokonać korekty zaskarżonego wyroku przez uchylenie orzeczenia w części zasądzającej od oskażonego w trybie art. 363 § 1 k.p.k. odszkodowania z urzędu?Odpowiedzi na to pytanie udziela art. 96 § 2 powołanej ustawy, który stanowi, że: "Czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są skuteczne, jeżeli zostały dokonane z zachowaniem przepisów dotychczasowych."Ogłoszenie wyroku, którego integralną część stanowi orzeczenie o zasądzeniu odszkodowania z urzędu, jest czynnością procesową - na co wskazuje m. in. systematyka kodeksu postępowania karnego.W dziale IV zatytułowanym "Czynności procesowe" na samym wstępie w rozdziale 11 wymienia się jako te czynności: orzeczenia i zarządzenia.Za poglądem, że orzeczenia (a więc i wyroki) stanowią czynności procesowe, opowiada się również nauka.Skoro zaś realia w sprawie Piotra T. wskazują na zachowanie przepisów dotychczasowych, które nie zawierały zakazu zasądzenia od takiego nieletniego odszkodowania z urzędu, przeto brak podstaw do korekty zaskarżonego wyroku, a podniesiony w tym zakresie zarzut rewizji należy uznać za pozbawiony racji.Rozważania zatem na ten temat można zamknąć następującą konkluzją:Przez czynność procesową w rozumieniu art. 96 § 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 35, poz. 228) należy rozumieć również wydanie wyroku.Jeżeli wydanie wyroku - przed dniem wejścia w życie cytowanej ustawy - zostało dokonane z zachowaniem dotychczas obowiązujących przepisów, to czynność taka jest skuteczna.