IV KR 98/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tobera (sprawozdawca).Sędziowie: J. Pustelnik, E. Strużyna (sędzia SW - deleg.)Prokurator Prokuratury Generalnej: H. KubickiSentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 23 maja 1989 r. sprawy Józefa W., oskarżonego o czyn określony w art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 148 k.k. i w art. 60 § 1, art. 171 § 1 i art. 168 § 1 k.k., z powodu rewizji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego, od wyroku Sądu Wojewódzkiego w C. z dnia 22 grudnia 1988 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a) uchylił orzeczenie o karze łącznej,b) na podstawie art. 389 k.p.k. uznał, że czyn oskarżonego opisany w pkt I aktu oskarżenia stanowi przestępstwo określone w art. 160 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k., polegające na tym, że w nocy na dzień 9 kwietnia 1988 r. w L., działając w warunkach recydywy, naraził na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia dziesięcioletnią Ewę P. przez to, że dusił ją za szyję rękami i metalową linką, w wyniku czego doznała ona otarcia naskórka i podbiegnięć krwawych na przedniej ścianie szyi, licznych drobnych wybroczyn na obu spojówkach i powiekach oraz innych otarć naskórka, i za to na podstawie wyżej wymienionych przepisów skazał na 4 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności, uchylając orzeczenie o karach dodatkowych;c) na podstawie art. 66 i art. 67 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę łączną 7 lat pozbawienia wolności;2) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w pozostałych częściach (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w C. wyrokiem z dnia 22 grudnia 1988 r. Józefa W. uznał za winnego tego, że:1) w nocy na dzień 9 kwietnia 1988 r. w L. w zamiarze pozbawienia życia dziewięcioletniej Ewy P. dusił ją rękami i metalową linką za szyję, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął, gdyż będąc przekonany o śmierci dziewczynki zaprzestał dalszego duszenia, przy czym przestępstwa tego dopuścił się przed upływem 5 lat od odbycia kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 5 lutego 1985 r. za przestępstwo określone w art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 156 § 1 i art. 60 § 1 k.k.;2) w nocy na dzień 9 kwietnia 1988 r. w L. wdarł się do mieszkania Haliny P.;3) w nocy na dzień 2 stycznia 1988 r. w L. zmusił, dusząc rękami za szyję, Stanisławę S. do oddania się czynowi nierządnemu -i skazał go za czyn opisany wyżej w pkt 1 na podstawie art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 i art. 60 § 1 i 3, art. 40 § 1 i art. 41 k.k. na 10 lat pozbawienia wolności, pozbawienie praw publicznych na okres 5 lat i pozbawienie praw rodzicielskich na okres 5 lat; na podstawie art. 62 § 1 i art. 63 § 1 k.k. orzekł nadzór ochronny na okres 5 lat z poleceniem w okresie nadzoru wykonywania stałej pracy zarobkowej i powstrzymywanie się od nadużywania alkoholu, na podstawie art. 59a pkt 1 i 2 k.k. orzekł nawiązki po 50.000 zł; za czyn opisany wyżej w pkt 2 skazał na podstawie art. 171 § 1 k.k. na 1 rok pozbawienia wolności; a za czyn opisany wyżej w pkt 3 skazał na podstawie art. 168 § 1 k.k. na 3 lata pozbawienia wolności.Na podstawie art. 66 i art. 67 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu łączną karę 13 lat pozbawienia wolności.Wyrok w części dotyczącej skazania za czyn opisany wyżej w pkt 3 (art. 168 § 1 k.k.) i kary łącznej zaskarżył obrońca oskarżonego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Pozostaje do rozważenia problem, czy w sytuacji, kiedy oskarżony skazany został jednym wyrokiem za kilka czynów i orzeczono karę łączną, a wyrok ten zaskarżył obrońca tylko co do jednego czynu, sąd rewizyjny może na podstawie art. 389 k.p.k. uznając wyrok w części nie zaskarżonej za oczywiście niesprawiedliwy zmienić lub uchylić wyrok w tej części na korzyść oskarżonego.Nie ulega wątpliwości fakt, że sąd rewizyjny jest związany w zakresie orzekania granicami środka odwoławczego, i tylko wówczas może wyjść poza granice tego środka, jeśli zezwala mu na to ustawa.Artykuł 389 k.p.k., realizując zasadę prawny materialnej, stanowi wyjątek od zasady rozpoznawania przez sąd rewizyjny spraw w granicach środka odwoławczego.W wyroku składu siedmiu sędziów z dnia 29 maja 1973 r. - V KRN 118/73 (OSNKW 1973, z. 12, poz. 155) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zgodnie z zasadą rewizyjności, skonkretyzowaną w art. 383 § 2 i art. 389 k.p.k., oraz z zasadami prawdy materialnej i trafnego orzekania - sąd odwoławczy ma prawo i obowiązek zbadania sprawy pod względem merytorycznym i prawnym nie tylko w granicach środka odwoławczego, ale także z urzędu, niezależnie od tych granic w celu stwierdzenia, czy nie zachodzi oczywista niesprawiedliwość wyroku, a w szczególności czy nie zachodzi potrzeba orzeczenia na korzyść oskarżonego, chociaż środek odwoławczy wniesiono na jego niekorzyść, i to na każdej z podstaw określonych w art. 387 k.p.k.Pogląd ten wyrażony został wprawdzie w sytuacji, kiedy oskarżony skazany został za jeden czyn, ale dotyczy także omawianej sytuacji.W doktrynie prawa prezentowany jest pogląd, który Sąd Najwyższy podziela, że jeżeli w wyniku skazania oskarżonego tym samym wyrokiem za kilka czynów orzeczona zostanie tym wyrokiem kara łączna, to - ze względu na przyjęty w kodeksie postępowania karnego, "integrujący" charakter wyroku łącznego - zaskarżenie orzeczenia w stosunku do choćby jednego ze skazań objętych orzeczeniem łącznym rozciąga się na wszystkie skazania objęte tym orzeczeniem (ze względu na wspomniany wyżej "przedmiot łączny") i stanowi przeszkodę do ich uprawomocnienia się.Reasumując stwierdzić trzeba, że w sytuacji, kiedy oskarżony skazany został jednym wyrokiem za kilka czynów i orzeczono karę łączną, a wyrok ten zaskarżył obrońca tylko choćby do jednego czynu, sąd rewizyjny, uznając wyrok w części nie zaskarżonej za oczywiście niesprawiedliwy, uprawniony jest na podstawie art. 389 k.p.k. zmienić lub uchylić ten wyrok na korzyść oskarżonego.Sąd Najwyższy na podstawie art. 389 k.p.k. zmienił więc wyrok Sądu Wojewódzkiego w ten sposób, że czyn oskarżonego opisany wyżej w pkt 1 zakwalifikował z art. 160 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. i wymierzył mu karę w najwyższych granicach ustawowego zagrożenia (...).