IV KRn 1272/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Gdowski. Sędziowie: M. Fic, J. Dziowgo (sprawozdawca).Prokurator: J. Jackiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Antoniego N. osk. z art. 236 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 28 stycznia 1957 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Myślenicach z dnia 30 listopada 1956 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 1, 383 i 388 § 1 k.p.k.uchylił oba powyższe wyroki co do oskarżonego Antoniego N. i przekazał sprawę w powyższym zakresie Sądowi Powiatowemu w Myślenicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Myślenicach w dniu 30 listopada 1956 r. uznał, między innymi, za winnego Antoniego N., że brał udział w bójce, w czasie której używano drągów, na skutek czego Józef D. doznał rany tłuczonej głowy i złamania kości łokciowej, co naruszyło czynności jego ręki na okres powyżej dni 20, a Jan N. i Antoni N. doznali obrażeń ciała, i na podstawie art. 240 k.k. przy zastosowaniu art. 18 § 1 k.k. skazał go za ten czyn na 8 miesięcy aresztu.Sąd Wojewódzki w Krakowie w dniu 28 stycznia 1957 r. powyższy wyrok utrzymał w mocy, poprawiając kwalifikację prawną czynu oskarżonego Antoniego N. na art. 236 § 1 k.k.Od powyższych wyroków założył rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, zarzucając wyrokowi Sądu Wojewódzkiego obrazę art. 378 § 1 lit. d k.p.k. i wnosząc o uchylenie obu wyroków i o przekazanie sprawy właściwej prokuraturze wojskowej ze względu na to, że oskarżony Antoni N. odbywa obecnie służbę wojskową w jednostce wojskowej w S.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Ze świadectwa lekarskiego z dnia 29.VIII.1956 r. wynika, że Oskarżony Antoni N. uległ tego dnia atakowi epilepsji, trwającemu 11/2 godziny. Fakt ten budzi poważne wątpliwości co do zdrowia psychicznego oskarżonego. W tych warunkach należało wyznaczyć oskarżonemu obrońcę z urzędu, czego Sąd Powiatowy z obrazą art. 79 k.p.k. nie uczynił. Naruszenie to jest tym jaskrawsze, że Sąd dopuścił dowód z biegłych psychiatrów, którzy po przeprowadzeniu badania oskarżonego wydali opinię, iż oskarżony w chwili dokonania czynu miał zmniejszoną poczytalność w rozumieniu art. 18 § 1 k.k. Zarzut naruszenia art. 79 § 1 lit. c k.p.k. został podniesiony w rewizji oskarżonego, Sąd Wojewódzki jednak uznał ten zarzut za bezzasadny, utrzymując zaskarżony wyrok w mocy i poprawiając jedynie kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonemu z art. 240 k.k. na art. 236 § 1 k.k.Uznając zarzut naruszenia art. 79 § 1 lit. c k.p.k. za bezzasadny, Sąd Wojewódzki podniósł, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż oskarżony, występując na rozprawie bez obrońcy, był w stanie "ograniczającym jego świadomość", a nadto że "rewizja oskarżonego nie twierdzi, aby z tego powodu interesy oskarżonego zostały w jakikolwiek sposób naruszone".Ten pogląd Sądu Wojewódzkiego jest błędny.Art. 79 § 1 lit. c k.p.k. ma na względzie istnienie uzasadnionej wątpliwości co do poczytalności oskarżonego w ogóle, a nie w chwili rozprawy. Gdyby ta ostatnia ewentualność nawet zachodziła, to również i wtedy sąd ze względu na przepis art. 111 k.p.k. nie byłby uprawniony do samodzielnej oceny tej kwestii bez zasięgnięcia opinii biegłych, gdyż w tym wypadku potrzebne byłyby wiadomości specjalne.Również niesłuszne jest twierdzenie Sądu Wojewódzkiego, że zarzutu tego nie należało uwzględnić, gdyż rewizja nie wykazała, żeby brak obrońcy miał wpływ na treść wyroku. Zarzut obrazy art. 79 k.p.k. stanowi bezwzględny zarzut rewizyjny, który w myśl art. 378 § 1 lit. d k.p.k., jeżeli jest słuszny, pociąga za sobą konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 378 § 2 k.p.k.).Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że Sąd Wojewódzki, utrzymując zaskarżony wyrok w mocy, dopuścił się naruszenia przepisu art. 383 pkt 3 k.p.k. przez nieuwzględnienie zasadnego zarzutu rewizji oskarżonego Antoniego N. w przedmiocie sprzeczności zachodzącej w opinii biegłych psychiatrów co do poczytalności tego oskarżonego. Po zbadaniu bowiem oskarżonego biegli psychiatrzy wydali opinię, że oskarżony tempore criminus miał poczytalność "ograniczoną w sensie art. 18 k.k., to jest nie zdawał sobie sprawy z dokonywanego działania". Pierwsza część tej opinii wskazuje, że oskarżony w chwili popełnienia czynu miał ograniczoną w znacznym stopniu zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swym postępowaniem, druga zaś jej część wskazuje na istnienie okoliczności wyłączającej możność przypisania oskarżonemu winy ("nie zdawał sobie sprawy z dokonywanego działania" - art. 17 § 1 k.k.). Sąd Powiatowy w związku z przedstawioną sprzecznością zachodzącą w opinii biegłych powinien był sprzeczność tę wyjaśnić albo przez przesłuchanie tych samych biegłych, albo przez wezwanie i przesłuchanie innych biegłych. Nie dokonując tego Sąd Powiatowy naruszył przepis art. 124 k.p.k. Uchybienie to mogło mieć wpływ na treść wyroku, a zatem Sąd Wojewódzki, rozpatrując sprawę w rewizji, powinien był z tej przyczyny zaskarżony wyrok uchylić albo też uzupełnić w tej części przewód sądowy (art. 389 § 2 k.p.k.). Sąd Wojewódzki tego jednak nie uczynił, a zatem naruszył w ten sposób, jak o tym była mowa wyżej, przepis art. 383 pkt 3 k.p.k.Ze względu na powyższe należało uchylić oba zaskarżone wyroki i sprawę przekazać właściwemu Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Gdyby się okazało, że oskarżony N. nadal pełni służbę wojskową, Sąd Powiatowy przekaże sprawę właściwemu prokuratorowi wojskowemu.