IV KRN 303/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana Z., oskarżonego z art. 201 § 2 k.k., po rozpoznaniu, założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Powiatowego w Przysusze z siedzibą v Opocznie z dnia 13 lutego 1957 r. na podstawie art. 394-396, 400. 384 pkt 2 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary w ten sposób, że orzeczoną karę ośmiu miesięcy aresztu zawiesił warunkowo po myśli art. 61 k.k na okres 4 lat.Wyrokiem Sądu Powiatowego w Przysusze z siedzibą w Opocznie, z dnia 13 lutego 1957 r. Jan Z. skazany został na 8 miesięcy aresztu z art. 201 § 2 k.k. za to, że od roku 1946 złośliwie uchylał się od wykonania stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem b. Sądu Grodzkiego w Opocznie, obowiązku łożenia na utrzymanie swego pozamałżeńskiego syna Andrzeja.Od powyższego wyroku wniósł rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w oparciu o przepis art. 371 pkt 4 k.p.k. zarzucając temu wyrokowi rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemu w stosunku do przypisanego mu czynu, na skutek nieuwzględnienia okoliczności łagodzących i niezastosowania w wyniku tego do kary orzeczonej przepisu art. 61 k.k.Podnosząc ten zarzut, na podstawie art. 394-396, 384 pkt 2 k.p.k. rewizja nadzwyczajna wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku w orzeczeniu o karze przez warunkowe zawieszenie jej wykonania, ewentualnie - uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Jakkolwiek w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego wina oskarżonego Jana Z. nie budzi żadnych wątpliwości i wyrok Sądu Powiatowego w tej części uznać należy za całkowicie słuszny, to jednak zastrzeżenie nasuwa orzeczenie o karze.Sąd Powiatowy wymierzając oskarżonemu Janowi Z. karę 8 miesięcy aresztu, uwzględnił szkodliwość społeczną czynu oskarżonego, oraz nadmierną złośliwość, nie dopatrzył się natomiast - jak to wynika z motywów zaskarżonego wyroku - jakichkolwiek okoliczności łagodzących.Nadmierna złośliwość, jaką oskarżony - uchylając się przez 10-letni przeszło okres od łożenia na utrzymanie swego pozamałżeńskiego dziecka - niewątpliwie wykazał, stanowi istotnie poważną okoliczność obciążającą, która powinna znaleźć swój wyraz w odpowiednio surowej represji karnej.Okoliczność ta jednakże, jak również i szkodliwość społeczna czynu, na którą się powołuje Sąd Powiatowy, nie zwalniały Sądu od rozważenia całokształtu okoliczności dotyczących oskarżonego, okoliczności przemawiających nie tylko przeciwko, ale i za oskarżonym, stosownie do nakazu wyrażonego w przepisie art. 54 k.k.Charakter sprawcy, jego stopień rozwoju umysłowego, dotychczasowe życie, przykładowo w wyżej wymienionym przepisie - przytoczone - to równie ważne momenty, decydujące o wymiarze kary.Bez rozważenia tego rodzaju okoliczności nie może być mowy o zastosowaniu właściwej represji karnej. Tymczasem ani z protokołu rozprawy, ani z motywów wyroku nie wynika, aby sąd orzekający te momenty miał na uwadze, by w tym kierunku poczynił jakiekolwiek ustalenia. Stawia to zatem pod znakiem zapytania, wniosek Sądu o słuszności i celowości wymierzonej kary.Zaznaczyć ponadto należy, że z uwagi na rodzaj popełnianego przez oskarżonego przestępstwa zagadnienie, jaka kara będzie najbardziej słuszna i celowa, było niezmiernie ważne. Zasadniczym bowiem celem przepisu art. 201 k.k. jest ochrona interesów osób, względem których sprawca ma obowiązek opieki, zmuszenie go przy pomocy represji karnej, do wykonywania obowiązków alimentacyjnych.W związku z powyższym zauważyć wypada, iż nie zawsze dla osiągnięcia właściwego celu stosowanie bezwzględnej represji karnej jest konieczne. Nie chodzi tu bowiem jedynie o to, by sprawcę ukarać za uchylanie się od ciążących na nim obowiązków, lecz by w przyszłości obowiązki te wypełniał.Dlatego też przede wszystkim powinien był Sąd rozważyć, czy samo zagrożenie w postaci wyroku skazującego nie będzie wystarczającym sposobem osiągnięcia właściwego skutku. To jednak uszło uwadze Sądu Powiatowego, gdy tymczasem z całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności zaś z osobowości oskarżonego, zdaje się wynikać, iż orzeczenie stosownej kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania osiągnęłoby zamierzony cel.Niezależnie od powyższego, należy zauważyć, jak to wynika z załączonych dokumentów, które w postępowaniu rewizyjnym przed Sądem Najwyższym stanowią dowód (art. 389 § 3 k.p.k.), że za słusznością reprezentowanego powyżej stanowiska przemawia również i to, iż oskarżony Z. zawarł w dniu 29 maja 1957 r. ugodę z Józefą T. w przedmiocie należnych jej alimentów i syna swego Andrzeja wziął do siebie.Wydaje się zatem, iż w tej sytuacji wykonanie orzeczonej kary staje się niepotrzebne, stąd też rewizję nadzwyczajną Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego należało uznać za zasadną.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.