IV KS 11/22

Sygn. akt IV KS 11/22 POSTANOWIENIE Dnia 31 maja 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca) SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie G. Ż. oskarżonego o czyn z art 18 § 1 k.k. w zw. z art 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz. U. 2020, 2050 ze zm.) po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 31 maja 2022 r., skargi obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt II AKa […], uchylający wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt II K […], i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. postanowił: 1. oddalić skargę, 2. obciążyć oskarżonego G. Ż. uiszczoną opłatą od skargi. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt II K […], G. Ż. został uniewinniony od popełnienia czynu z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz. U. 2020, 2050 ze zm.). 2 W stosunku do G. Ż. wyrok Sądu I instancji został zaskarżony apelacją prokuratora, w całości, na niekorzyść oskarżonego. Prokurator podniósł w apelacji zarzut obrazy prawa procesowego dotyczący postępowania dowodowego, oceny dowodów i uzasadnienia wyroku oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O.. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt II AKa […], wyrok Sądu I instancji został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O.. Na powyższy wyrok kasatoryjny skargę w trybie przepisów rozdziału 55a k.p.k. wniósł obrońca oskarżonego. Zaskarżył go w całości i podniósł zarzut naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji mimo braku ku temu przesłanek. Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu. W pisemnej odpowiedzi na skargę prokurator wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna, dlatego należało ją oddalić. W pierwszej kolejności należy doprecyzować podstawę orzekania kasatoryjnego, na której oparł się Sąd odwoławczy. Nie ma racji obrońca, iż jedyną przesłanką, która mogła mieć zastosowanie w niniejszej sprawie była konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. W części 5.3.1. uzasadnienia Sąd Apelacyjny zaznaczył, że powodem uchylenia zaskarżonego wyroku jest zarówno ww. konieczność, jak i wzgląd na regułę ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. Jednakże lektura uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego, w tym zwłaszcza rubryki nr 4.1. w części 5.3.1. tego uzasadnienia, prowadzi do wniosku, że podstawowym powodem uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w stosunku do G. Ż. była reguła ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. Sąd Apelacyjny wskazał bowiem, że zaaprobowanie zasadności zarzutów apelacji prokuratora „nie dawało podstaw do zaaprobowania stanowiska Sądu I instancji”, a więc oznaczało brak możliwości zaaprobowania rozstrzygnięcia uniewinniającego G. Ż. od zarzucanego mu czynu. Pomimo formalnego powołania się na dwie podstawy uchylenia wyroku i 3 przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, przy czym przesłanka z art. 437 § 2 in fine k.p.k. zdaje się dotyczyć przede wszystkim współoskarżonego T. J. (rubryka nr 2.1 w części 5.3.1. uzasadnienia), w stosunku do G. Ż. zasadność orzeczenia kasatoryjnego należy oceniać przede wszystkim z punktu widzenia przesłanki unormowanej w art. 454 § 1 k.p.k. Postępowanie Sądu odwoławczego spełnia standard wymagany dla uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 454 § 1 k.p.k. W świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r. (I KZP 10/18, OSNK 2018, z. 11, poz. 73), możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego lub umarzającego postępowanie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy – w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) – stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k. Jednocześnie w wypadku reguły ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. kontrola skargowa obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania tego przepisu pod kątem spełnienia warunku, zgodnie z którym sąd odwoławczy „nie może skazać oskarżonego”. Wymaga to wykazania przez ten sąd, że gdyby nie stwierdzone uchybienie, to mógłby zapaść wyrok skazujący, ale jego wydanie nie jest dopuszczalne w instancji odwoławczej z uwagi na zakaz takiego orzekania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2021 r., IV KS 21/21). Rozpoznając zarzuty zawarte w apelacji prokuratora Sąd odwoławczy w pięciu punktach wskazał, dlaczego uznaje za konieczne uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny podważył dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę depozycji procesowych P. J., która stanowiła główny powód uniewinnienia G. Ż., zakwestionował uznanie tych 4 depozycji wyłącznie za przyjętą przez P. J. linię obrony i jednocześnie nie zgodził się z bezkrytycznym obdarzeniem walorem wiarygodności wyjaśnień oskarżonego G. Ż.. Ponadto Sąd Apelacyjny podkreślił, że uznane za niezasługujące na wiarę wyjaśnienia P. J. znajdują oparcie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, m.in. w zestawieniu połączeń telefonicznych. Wypowiedział się także co do możliwości dowodowego wykorzystania materiałów z akt sprawy II K […] Sądu Rejonowego w O.. Te wszystkie okoliczności stanowiły dokonanie własnej, odmiennej od Sądu I instancji, oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, co realizuje wymogi stawiane rozstrzygnięciu na podstawie art. 454 § 1 k.p.k. Przeprowadzenie takiej analizy doprowadziło Sąd odwoławczy do wniosku o potrzebie, na etapie postępowania odwoławczego, uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Najwyższy z uwagi na prawne uwarunkowania skargi z rozdziału 55a k.p.k. nie jest uprawniony do oceny prawidłowości kontroli odwoławczej, tak jak czyni to na potrzeby kasacji. Zakres rozpoznania sprawy w postępowaniu skargowym jest bowiem bardzo ograniczony. Postępowanie to ma na celu jedynie stwierdzenie, czy uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, sąd odwoławczy kierował się podstawami wydania wyroku kasatoryjnego wskazanymi w art. 539a § 3 k.p.k. oraz czy takie rozstrzygnięcie było w konkretnej sprawie konieczne (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2021 r., III KS 1/21; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2021 r., V KS 13/21). Mając na względzie poczynione powyżej uwagi należy uznać, że w sprawie G. Ż. istniały podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego i zostały one należycie wskazane i uzasadnione przez Sąd Apelacyjny. Mając na uwadze powyższe należało orzec tak jak w części dyspozytywnej postanowienia. a.s.