IV KS 23/18

Sygn. akt IV KS 23/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Ryński SSN Barbara Skoczkowska Protokolant Danuta Bratkrajc po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 13 grudnia 2018 r. w sprawie A. K. oskarżonego z art. 158 § 1 k.k. skargi obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt VI Ka […] uchylający wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt VIII K […] I. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym; II. zarządza zwrot A. K. uiszczonej przez niego opłaty od skargi. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt VI Ka […], uchylił wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 27 marca 2018 r., VIII K […], 2 uniewinniający oskarżonego A. K. od popełnienia zarzucanych mu czynów i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skargę od tego wyroku złożył obrońca oskarżonego, zarzucając: cyt. „obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to art. 437 § 2 k.p.k. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż dokonanie przez sąd meriti ustaleń faktycznych na podstawie oceny dowodów nie spełniających kryteriów z art. 7 k.p.k. rodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego na nowo, podczas gdy konieczność ponownej oceny przeprowadzonych dowodów nie mieści się w kręgu podstaw wyroku kasatoryjnego". Podnosząc ten zarzut, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania. Prokurator nie złożył odpowiedzi na skargę Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga jest zasadna co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Z lektury pisemnych motywów zaskarżonego wyroku nie wynika, która z określonych w art. 437 § 2 k.p.k. podstaw uchylenia wyroku, zdaniem Sądu Okręgowego w K., miałaby zaistnieć w tej sprawie. Co prawda, zaskarżony apelacją wyrok Sadu Rejonowego w K. był wyrokiem uniewinniającym, a więc prima vista, taką podstawą mogłaby być reguła ne peius określona w art. 454 § 1 k.p.k. W okolicznościach procesowych tej sprawy tak jednak nie było. Nie tylko Sąd Okręgowy w K. nie wykazał, że po ewentualnym usunięciu stwierdzonych uchybień należałoby oskarżonego skazać, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18), ale wskazał jednocześnie na zakres, w jakim postepowanie dowodowe musi zostać przez sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy uzupełnione. Oznacza to, że skoro należy przeprowadzić jeszcze jakieś dowody przed rozstrzygnięciem sprawy, to przesłanka związana z regułą ne peius w ogóle w tym stanie sprawy nie mogła być rozważana jako podstawa uchylenia wyroku. 3 W takim układzie pozostaje druga, z możliwych w okolicznościach tej sprawy, podstaw tj. potrzeba przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. Uzasadnienie wyroku kasatoryjnego Sądu Okręgowego w K. nie pozwala na przyjęcie, że ta przesłanka uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania zaistniała w tej sprawie. Sąd ten w pisemnym uzasadnieniu na półtorej stronicy merytorycznych rozważań, wskazał jedynie, że ocena dowodów dokonana przez sąd pierwszej instancji była wadliwa, a także przeprowadzona w sytuacji, gdy nie wyczerpano wszystkich możliwości dowodowych związanych z oceną zasadności przekonania o tym, że podczas przesłuchania w toku postępowania przygotowawczego mogło dojść do zasugerowania tożsamości oskarżonego i pozostałych współsprawców. Odnośnie tej kwestii, jak wskazano w uzasadnieniu wyroku kasatoryjnego, nie przesłuchano w charakterze świadka M. K. - wykonującej jako funkcjonariusz Policji czynności przedstawienia zarzutu i przesłuchania w charakterze podejrzanego J. Z., a także K. J. i X. Y. - funkcjonariuszy Policji, którzy dokonywali zatrzymania J. Z.. Zakreślona przez Sąd Okręgowy w K. potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego żadną miarą nie daje podstaw do przyjęcia, iżby ziściła się ustawowa przesłanka przeprowadzania na nowo całego przewodu. Czynności dowodowe, które miałby przeprowadzić Sąd Rejonowy w K., nie wskazują w żadnym wypadku na to, ażeby należało powtórzyć całe postępowanie przed sądem pierwszej instancji. Przesłuchania trzech świadków, i to niezależnie już od podstaw uchylenia wyroku określonych w art. 437 § 2 k.p.k., ale także z uwagi na ekonomikę procesową, należało dokonać przed sądem odwoławczym. Powyższej oceny nie zmienia labilne stanowisko oskarżyciela publicznego w kwestii uzupełnienia materiału dowodowego, który w apelacji zawarł, stosownie zresztą do art. 427 § 3 k.p.k., wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań określonych osób, by następnie na rozprawie apelacyjnej oświadczyć, że jest to wniosek, choć zawarty w środku odwoławczym, lecz skierowany do sądu pierwszej instancji, który będzie ponownie rozpoznawał sprawę. Na zakończenie należy podkreślić, że potrzeba dokonania ponownej oceny dowodów, odpowiadającej wymogom określonym w art. 7 k.p.k., nie mieści się w podstawach uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania 4 (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 15 lutego 2018 r., II KS 3/18, z dnia 9 grudnia 2016 r., IV KS 5/16). Sąd Najwyższy nie orzekł o kosztach zastępstwa procesowego, gdyż w tym przedmiocie rozstrzyga sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie, rozliczając te koszty w zależności od wyniku procesu. Z uwagi na uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego wyroku, Sąd Najwyższy zwrócił oskarżonemu wniesioną opłatę (art. 527 § 4 w zw. z art. 539f k.p.k.).