IV KS 23/21
Izba Karna2021-09-23
Skład orzekający: Wiesław Kozielewicz, Dariusz Kala, Barbara Skoczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy w postępowaniu skargowym jest uprawniony do merytorycznej oceny zasadności zarzutów apelacyjnych, które doprowadziły do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy w postępowaniu skargowym nie jest uprawniony do merytorycznej oceny zasadności zarzutów apelacyjnych, które doprowadziły do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji. Rola Sądu Najwyższego ogranicza się do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie, takie jak obraza art. 41 § 1 k.p.k. polegająca na niewyłączeniu sędziego, daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego. Obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku, skutkuje koniecznością przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w D. skazał oskarżonych za przestępstwo uporczywego nękania (stalkingu) i inne. Sąd Okręgowy w R. uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na naruszenie art. 41 § 1 k.p.k. poprzez niezastosowanie zasady wyłączenia sędziego. Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej złożył skargę do Sądu Najwyższego, kwestionując uchylenie wyroku przez Sąd Okręgowy. Sąd Najwyższy oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej i obciążył ją kosztami postępowania skargowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV KS 23/21 POSTANOWIENIE Dnia 23 września 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Dariusz Kala (sprawozdawca) SSN Barbara Skoczkowska w sprawie M. K. , c. M., M. K., c. W. i A. K. oskarżonych o czyn z art. 190a § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 23 września 2021 r., skargi pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 31 grudnia 2020 r., sygn. akt III Ka (…) uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w D. z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II K (…) i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. postanowił 1. oddalić skargę; 2. obciążyć oskarżycielkę posiłkową B.W. kosztami postępowania skargowego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II K (…), Sąd Rejonowy w D.: 1. uznał oskarżonych M. K. , córkę M., M. K., córkę W. i A. K. za winnych tego, że od dnia 22 lipca 2014 r. do dnia 23 kwietnia 2015 r. w Ż., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu uporczywie nękali B. W. w ten sposób,
2 że obserwowali ją, podglądali, rejestrowali fakty z jej życia prywatnego za pomocą aparatu telefonicznego, znieważali słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, niepokoili o różnych porach rzucając na jej posesję petardy hukowe, śledzili ją jadąc za nią samochodem, zakłócali spokojne funkcjonowanie w trakcie dnia włączając głośno muzykę oraz wypowiedzi B. W. zarejestrowane w programie telewizyjnym pt. „I.”, jeździli samochodem przed jej posesją, gwałtownie przyspieszając, a następnie hamując, zawiadamiali różnego rodzaju instytucje o różnego rodzaju naruszeniach prawa przez B. W., które to zachowania wzbudziły u B. W. poczucie zagrożenia oraz naruszyły istotnie jej prywatność, a nadto w dniu 21 grudnia 2014 r. wdarli się na ogrodzoną posesję B. W., a następnie znieważyli ją słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, zaś A. K. kierował pod adresem B. W. groźby pozbawienia życia, które wzbudziły w niej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, natomiast M. K., córka W., uderzyła B. W. w głowę oraz szarpała za ucho, czym naruszyła jej nietykalność cielesną, tj. popełnienia przestępstwa z art. 190 a § 1 k.k. i art. 193 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przez M. K., córkę M., popełnienia przestępstwa z art. 190 a § 1 k.k., art. 193 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przez M. K., córkę W. i popełnienia przestępstwa z art. 190 a § 1 k.k., art. 193 k.k. i art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przez A. K. i za to na podstawie art. 190a § 1 k.k. skazał oskarżonych na kary po 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności; 2. na podstawie art. 41a § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych M. K., córki M., M. K., córki W. i A. K. środek karny w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną B. W. bez jej zgody na okres 5 lat; 3. na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonych M. K., córki M., M. K., córki W. i A. K. na rzecz pokrzywdzonej B. W. nawiązki w wysokości po 3 000 zł;
3 4. uznał oskarżonych M. K., córkę M., M. K., córkę W. i A. K. za winnych tego, że w okresie od dnia 15 listopada 2014 r. do dnia 23 kwietnia 2015 r. w Ż., woj. (…), działając wspólnie i w porozumieniu uporczywie nękali Ł. C. i P. C. w ten sposób, że znieważali ich słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, niepokoili o rożnych porach rzucając na ich posesję petardy hukowe, zakłócali spokojne funkcjonowanie w czasie dnia włączając głośno muzykę i wypowiedzi B. W. zarejestrowane w programie telewizyjnym pt. „I.” które to zachowania wzbudziły u nich poczucie zagrożenia i naruszyły istotnie ich prywatność, tj. popełnienia przestępstwa z art. 190a § 1 k.k. i za to na podstawie art. 190a § 1 k.k. skazał oskarżonych na kary po 3 (trzy) miesiące pozbawienia wolności; 5. na podstawie art. 41a § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych M. K., córki M., M. K., córki W. i A. K. środek karny w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi P. C. i Ł. C. bez ich zgody na okres 3 lat; 6. na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonych M. K., córki M., M. K., córki W. i A. K. na rzecz pokrzywdzonej P. C. nawiązki w wysokości po 2 000 zł (dwa tysiące złotych); 7. na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonych M. K. , córki M., M. K., córki W. i A. K. na rzecz pokrzywdzonego Ł. C. nawiązki w wysokości po 2 000 zł (dwa tysiące złotych); 8. uznał oskarżoną M. K., córkę M., za winną tego, że w okresie od dnia 24 kwietnia 2015 r. do dnia 11 lutego 2016 r. w miejscowości Ż., woj. (…), wspólnie i w porozumieniu z M. K., córką W. i A. K. , w różnych składach osobowych, przez wielość swoich zachowań uporczywie nękała B. W. oraz Ł. C. i P. C. w ten sposób, że obserwowała, rejestrowała fakty z życia prywatnego za pomocą aparatu telefonicznego i kamer rejestrujących obraz i dźwięk, skierowanych na teren posesji pokrzywdzonych, śledziła i jeździła samochodem za pokrzywdzonymi, podjeżdżała pod domy ich rodzin, znieważała ich słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, głośno wykrzykiwała pod adresem pokrzywdzonych, niepokoiła poprzez rzucanie na
4 posesje kawałków cegieł i śmieci, zastraszała poprzez ciągłe wykrzykiwanie słów „za kraty” i „do ciupy”, groziła wszczęciem postępowania karnego, o różnych porach dnia puszczała z głośników głośną muzykę i urywki programu „I.”, codziennie kilkakrotnie podjeżdżała samochodem, w różnych składach osobowych, przed posesje pokrzywdzonych, obserwowała teren posesji z samochodu i wyczekiwała na powrót pokrzywdzonych, a następnie blokowała samochodem drogę uniemożliwiając przejazd i dostanie się na teren posesji, złośliwie wjeżdżała na nieogrodzoną, oznakowaną nieruchomość B. W., bezpodstawnie zawiadamiała Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w D. o konieczności skierowania B. W. na badania psychologiczne kierowców, bezpodstawnie zawiadamiała policję o szeregu zachowań B. W. , Ł. C. i P. C., które miały być wykroczeniami lub przestępstwami, wywieszała na siatce ogrodzeniowej rozdzielającej posesję B. W. różne przedmioty oraz reklamówkę z bliżej nieustaloną zawartością emitującą fetor oraz wylewała nieczystości, ponadto w dniu 5 lutego 2016 r. udała się do D., gdzie podając się za prezenterkę telewizji próbowała od W. G. uzyskać informacje na temat B. W., przy czym zachowania te wzbudziły u pokrzywdzonych poczucie zagrożenia oraz naruszyły istotnie prywatność pokrzywdzonych, tj. popełnienia przestępstwa z art. 190 a § 1 k.k. i za to na podstawie art. 190 a § 1 k.k. skazał ją na karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności; 9. na podstawie art. 41a § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonej M. K., córki M., środek karny w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi B. W., P. C. i Ł. C. bez ich zgody na okres 5 (pięciu) lat; 10. na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonej M. K., córki M., na rzecz pokrzywdzonych B. W., P. C. i Ł. C. nawiązki w wysokości po 5 000 zł (pięć tysięcy złotych); 11. uznał oskarżoną M. K., córkę W., za winną tego, że w okresie od dnia 24 kwietnia 2015 r. do dnia 11 lutego 2016 r. w miejscowości Ż., woj. (…), wspólnie i w porozumieniu z M. K., córką M. i A. K., w różnych składach osobowych, przez wielość swoich zachowań uporczywie nękała B. W. oraz Ł.
5 C. i P. C. w ten sposób, że obserwowała, rejestrowała fakty z życia prywatnego za pomocą aparatu telefonicznego i kamer rejestrujących obraz i dźwięk, skierowanych na teren posesji pokrzywdzonych, śledziła i jeździła samochodem za pokrzywdzonymi, podjeżdżała pod domy ich rodzin, znieważała ich słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, głośno wykrzykiwała pod adresem pokrzywdzonych, niepokoiła poprzez rzucanie na posesje kawałków cegieł i śmieci, zastraszała poprzez ciągłe wykrzykiwanie słów „za kraty” i „do ciupy”, groziła wszczęciem postępowania karnego, o różnych porach dnia puszczała z głośników głośną muzykę i urywki programu „I.”, codziennie kilkakrotnie podjeżdżała samochodem, w różnych składach osobowych, przed posesje pokrzywdzonych, obserwowała teren posesji z samochodu i wyczekiwała na powrót pokrzywdzonych, a następnie blokowała samochodem drogę uniemożliwiając przejazd i dostanie się na teren posesji, złośliwie wjeżdżała na nieogrodzoną, oznakowaną nieruchomość B. W., bezpodstawnie zawiadamiała Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w D. o konieczności skierowania B. W. na badania psychologiczne kierowców, bezpodstawnie zawiadamiała policję o szeregu zachowań B. W., Ł. C. i P. C., które miały być wykroczeniami lub przestępstwami, wywieszała na siatce ogrodzeniowej rozdzielającej posesję B. W. różne przedmioty oraz reklamówkę z bliżej nieustaloną zawartością emitującą fetor oraz wylewała nieczystości, przy czym zachowania te wzbudziły u pokrzywdzonych poczucie zagrożenia oraz naruszyły istotnie prywatność pokrzywdzonych, tj. popełnienia przestępstwa z art. 190 a § 1 k.k. i za to na podstawie art. 190a § 1 k.k. skazał ją na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności; 12. na podstawie art. 41a § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonej M. K., córki W., środek karny w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi B. W., P. C. i Ł. C. bez ich zgody na okres 4 (czterech) lat; 13. na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonej M. K., córki W., na rzecz pokrzywdzonych B. W., P. C. i Ł. C. nawiązki w wysokości po 3 000 zł (trzy tysiące złotych);
6 14. uznał oskarżonego A. K. za winnego tego, że w okresie od dnia 24 kwietnia 2015 r. do dnia 11 lutego 2016 r. w miejscowości Ż., woj. (…), wspólnie i w porozumieniu z M. K., córką M. i M. K. , córką W., w różnych składach osobowych, przez wielość swoich zachowań uporczywie nękał B. W. oraz Ł. C. i P. C. w ten sposób, że obserwował, rejestrował fakty z życia prywatnego za pomocą aparatu telefonicznego i kamer rejestrujących obraz i dźwięk, skierowanych na teren posesji pokrzywdzonych, śledził i jeździł samochodem za pokrzywdzonymi, podjeżdżał pod domy ich rodzin, znieważał ich słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, głośno wykrzykiwał pod adresem pokrzywdzonych, niepokoił poprzez rzucanie na posesje kawałków cegieł i śmieci, zastraszał poprzez ciągłe wykrzykiwanie słów „za kraty” i „do ciupy”, groził wszczęciem postępowania karnego, o różnych porach dnia puszczał z głośników głośną muzykę i urywki programu „I.”, codziennie kilkakrotnie podjeżdżał samochodem, w różnych składach osobowych, przed posesje pokrzywdzonych, obserwował teren posesji z samochodu i wyczekiwał na powrót pokrzywdzonych, a następnie blokował samochodem drogę uniemożliwiając przejazd i dostanie się na teren posesji, złośliwie wjeżdżał na nieogrodzoną, oznakowaną nieruchomość B. W., bezpodstawnie zawiadamiał Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w D. o konieczności skierowania B. W. na badania psychologiczne kierowców, bezpodstawnie zawiadamiał policję o szeregu zachowań B. W., Ł. C. i P. C., które miały być wykroczeniami lub przestępstwami, wywieszał na siatce ogrodzeniowej rozdzielającej posesję B. W. różne przedmioty oraz reklamówkę z bliżej nieustaloną zawartością emitującą fetor oraz wylewał nieczystości, przy czym zachowania te wzbudziły u pokrzywdzonych poczucie zagrożenia oraz naruszyły istotnie prywatność pokrzywdzonych, tj. popełnienia przestępstwa z art. 190a § 1 k.k. i za to na podstawie art. 190a § 1 k.k. skazał go na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności;
7 15. na podstawie art. 41a § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego A. K., środek kamy w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi B. W., P. C. i Ł. C. bez ich zgody na okres 4 (czterech) lat; 16. na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonego A. K. na rzecz pokrzywdzonych B. W., P. C. i Ł. C. nawiązki w wysokości po 3 000 zł (trzy tysiące złotych); 17. na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 90 § 2 k.k. w miejsce jednostkowych kar pozbawienia wolności wymierzonych M. K., córce M., orzekł wobec oskarżonej karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, zaś w miejsce zakazów kontaktowania się z pokrzywdzonymi bez ich zgody orzekł łączny zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonymi B. W., P. C. i Ł. C. bez ich zgody na okres 8 (ośmiu) lat; 18. na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 90 § 2 k.k. w miejsce jednostkowych kar pozbawienia wolności wymierzonych M. K., córce W., orzekł wobec oskarżonej karę łączną 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, zaś w miejsce zakazów kontaktowania się z pokrzywdzonymi bez ich zgody orzekł łączny zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonymi B. W., P. C. i Ł. C. bez ich zgody na okres 7 (siedmiu) lat; 19. na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 90 § 2 k.k. w miejsce jednostkowych kar pozbawienia wolności wymierzonych A. K. orzekł wobec oskarżonego karę łączną 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, zaś w miejsce zakazów kontaktowania się z pokrzywdzonymi bez ich zgody orzekł łączny zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonymi B. W., P. C. i Ł .C. bez ich zgody na okres 7 (siedmiu) lat; 20. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił oskarżonym wykonanie orzeczonych kar łącznych pozbawienia wolności na okres 3 (trzech) lat próby; 21. na podstawie art. 73 § 1 k.k. w okresie próby oddał oskarżonych pod dozór kuratora sądowego;
8 22. na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 k.k. zobowiązał oskarżonych do przeproszenia pokrzywdzonych na piśmie w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku. Wyrok zawierał również rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu. Od powyższego wyroku apelacje wywiedli prokurator, pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej B. W., obrońcy oskarżonych i oskarżeni. Prokurator zaskarżył wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze na niekorzyść oskarżonych, zarzucając rażącą niewspółmierność orzeczonych wobec oskarżonych jednostkowych i łącznych kar pozbawienia wolności, a nadto rażącą niewspółmierność orzeczonych wobec oskarżonych środków karnych. W konkluzji, prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie orzeczonych wobec oskarżonych kar (jednostkowych i łącznych) oraz środków karnych i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy w pozostałym zakresie. Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, środkach karnych i środkach kompensacyjnych w stosunku do wszystkich oskarżonych. Podniósł zarzuty obrazy art. 46 § 1 i 2 k.k., art. 424 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 oraz § 2 k.p.k., błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia oraz rażącej niewspółmierności kary. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę wydanego wyroku w zakresie orzeczonych wobec oskarżonych kar (jednostkowych i łącznych), środków karnych oraz środków kompensacyjnych. Obrońca oskarżonej M. K., córki M., zaskarżyła wyrok w całości w stosunku do ww. oskarżonej, podnosząc zarzuty obrazy przepisów prawa procesowego mającej wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. i art. 424 § 1 k.p.k. , art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 167 § 1 k.p.k. w zw. z art. 169 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., art. 196 § 3 k.p.k. w związku z art. 170 k.p.k., a nadto zarzut obrazy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 190a § 1 k.k. i błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uniewinnienie oskarżonej M. K.,
9 córki M., od czynów zarzucanych w jej akcie oskarżenia, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania, Obrońca oskarżonych M. K., c. W. i A. K. zaskarżyła wyrok w stosunku do tych oskarżonych w całości, podnosząc zarzuty: obrazy przepisów postępowania, tj. art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 167 k.p.k., art. 170 § 1 w zw. z art.167 k.p.k., art. 424 k.p.k., obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 190a § 1 k.p.k. oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonych M. K. c. W. i A. K. od zarzucanych im czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I Instancji. W osobistej apelacji oskarżeni, zaskarżając wyrok w całości, podnieśli zarzuty obrazy przepisów postępowania poprzez „odmowę powołania nowego zespołu biegłych z zakresu psychiatrii” w celu wydania kolejnych opinii co do stanu zdrowia oskarżonych M. K., c. M., M. K., c. W. i A. K. , obrazę przepisu art. 4 § 1 k.k., obrazę przepisu art. 41 k.p.k. poprzez niezastosowanie tej regulacji „względem wyłączenia sędziego Przewodniczącego - SSR B. S.”, obrazę przepisow art. 41 k.p.k. w zw. z art. 47 § 1 k.p.k. poprzez niezastosowanie tych regulacji „względem wyłączenia oskarżyciela publicznego – Prokuratury Rejonowej w D.”, obrazy art. 6 k.p.k. w zw. z art. 378 § 2 k.p.k., obrazę art. 7 k.p.k. i art. 5 k.p.k. oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 31 grudnia 2020 r., sygn. akt III Ka (…), Sąd Okręgowy w R. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w D. do ponownego rozpoznania.
10 Od powyższego wyroku skargę wywiódł pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej B. W., który zaskarżył wyrok w całości zarzucając mu naruszenie: - art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 5 § 1 k.p.k. poprzez wadliwe zastosowanie tego pierwszego przepisu i uchylenie w całości wyroku Sądu Rejonowego w D., II Wydział Karny, sygn. akt II K (…) w powołaniu na naruszenie wskazanych art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. i art. 5 § 1 k.p.k., w sytuacji gdy - po pierwsze - do naruszenia tych przepisów nie doszło, albowiem nie zachodziły jakiekolwiek przesłanki do wyłączenia sędziego przewodniczącego SSR B. S. od orzekania w sprawie, a z pewnością przesłanką taką nie jest jej uprzednie orzekanie w sprawie z udziałem stron prowadzonej przez Sąd Rejonowy w D., II Wydział Karny do sygn. akt II K (…), - po drugie - Sąd odwoławczy nie podniósł konkretnych okoliczności, które wskazywałby na to, że orzekanie w przedmiotowej sprawie przez SSR B. S. naruszyło w jakikolwiek sposób zasadę obiektywizmu w sposób mający wpływ na treść zapadłego wyroku Sądu I instancji, a nadto Sąd Odwoławczy wydając orzeczenie kasatoryjne nie wskazał też takich okoliczności faktycznych oraz prawnych, które uzasadniałaby konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości i wyłączałyby orzekanie merytoryczne przez sąd odwoławczy, - art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 202 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. poprzez wadliwe zastosowanie tego pierwszego przepisu i uchylenie w całości wyroku Sądu Rejonowego w D., II Wydział Karny, sygn. akt II K (…) w powołaniu na konieczność dalszego badania stanu zdrowia psychicznego osób oskarżonych i wyjaśniania kwestii dotyczących opinii biegłych psychiatrów (w tej i różnych sprawach gdzie występowali oskarżeni), w sytuacji gdy Sąd odwoławczy ma pełną możliwość prowadzenia postępowania dowodowego w tej materii, w tymi nawet zarządzenia obserwacji oskarżonych w zakładzie leczniczym jeżeli takie byłoby wskazanie biegłych psychiatrów.
11 Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w R. w całości i przekazanie sprawy temu sądowi jako właściwemu sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. W odpowiedziach na skargę obrońcy oskarżonych oraz oskarżeni wnieśli o oddalenie tego środka zaskarżenia. Prokurator natomiast wniósł o uwzględnienie skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w sposób jednoznaczny wynika, że jedyną przyczyną uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w D. było stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji doszło do obrazy przepisu art. 41 §1 k.p.k. Powyższe miało być konsekwencją rozpoznania sprawy przez sąd, w składzie którego zasiadała sędzia B. S., a która - w ocenie organu ad quem - w oparciu o powyższą regulację, powinna zostać wyłączona od udziału w tej sprawie. Powodem uchylenia zaskarżonego orzeczenia nie były natomiast, stwierdzone przez organ ad quem, uchybienia sądu pierwszej instancji związane z niedopuszczeniem dowodu „z innego zespołu biegłych psychiatrów oraz psychologa” celem ustalenia stanu zdrowia oskarżonych. Wynika to jednoznacznie z treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. W tym stanie rzeczy zarzut podniesiony w tiret drugie skargi musiał zostać uznany za nietrafny. W ten sam sposób, choć z innych powodów, należało ocenić zarzut podniesiony w tiret pierwsze skargi. Rozwijając ten wątek stwierdzić należy, że skarżący ma oczywiście rację, gdy kasatoryjne rozstrzygnięcie organu ad quem wiąże ze stwierdzeniem uchybienia w postaci obrazy art. 41 § 1 k.p.k. polegającej na niewyłączeniu od udziału w sprawie, w postępowaniu głównym, sędzi B. S.. Sposób sformułowania tego zarzutu oraz argumentacja przywołana na jego poparcie wskazuje jednak na to, że autor skargi nie przywiązuje należytej wagi do specyfiki postępowania skargowego i w konsekwencji wadliwie postrzega zakres
12 kognicji Sądu Najwyższego w tym postępowaniu. Swoistość postępowania skargowego polega bowiem na tym, że celem kontroli przeprowadzanej w jego ramach, nie jest badanie sprawy co do meritum. Oznacza to, że w przypadku uchylenia wyroku z powodu przesłanki „konieczności przeprowadzenia przewodu na nowo w całości” (art. 437 § 2 zd. 2 in fine k.p.k.) rola Sądu Najwyższego ogranicza się do zbadania, czy uchybienie stwierdzone przez sąd odwoławczy daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego. Organ ten nie ocenia natomiast merytorycznej zasadności konstatacji sądu odwoławczego w kwestii stwierdzonych uchybień, gdyż byłoby to równoznaczne z rozpoznaniem sprawy „co do istoty” (tak Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, OSNKW 2018/3/23). Z powyższego wynika, że w niniejszym postępowaniu, Sąd Najwyższy uprawniony był jedynie do formalnego zbadania, czy przywoływane przez sąd odwoławczy - w kontekście analizowanego uchybienia - podstawowe fakty dotyczące przedmiotu oraz uczestników procesu, w sprawie toczącej się przed Sąd Rejonowym w D. pod sygnaturą II K […]/14, znajdują odzwierciedlenie w materiale aktowym (co też uczynił m.in. poprzez pozyskanie odpisów wyroków sądu pierwszej i drugiej instancji, zapadłych w ww. sprawie wraz z ich uzasadnieniami). Nie miał natomiast kompetencji do oceny, czy wnioski wyprowadzone przez sąd odwoławczy z analizy, dokonanej w kontekście apelacyjnego zarzutu obrazy art. 41 § 1 k.p.k., opartej na porównaniu okoliczności badanych w kontrolowanym postępowaniu oraz we wskazanej wyżej sprawie II K […]/14, były trafne. Takie postąpienie byłoby bowiem równoznaczne z dokonaniem merytorycznej oceny zasadności zarzutu apelacyjnego, do czego w postępowaniu skargowym, Sąd Najwyższy nie jest uprawniony. Sąd Najwyższy miał natomiast kompetencję, połączoną z nakazem uczynienia z niej użytku, do zbadania, czy stwierdzone przez organ ad quem uchybienie dawało podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego. Analizy przeprowadzone w tej kwestii doprowadziły do wniosku, że odpowiedź w tej materii musi być pozytywna. W orzecznictwie podkreśla się, że obraza przepisów postępowania, której konsekwencją jest dopuszczenie do udziału w sprawie sędziego, którego bezstronność już choćby tylko w odbiorze zewnętrznego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu, może wywołać uzasadnione
13 wątpliwości, w zdecydowanej większości przypadków będzie musiała zostać uznana za mogącą mieć istotny wpływ na treść wyroku. Stan uzasadnionej obawy co do bezstronności sądu (sędziego) co do zasady nie pozwala bowiem, z wymaganą przez standard rzetelnego procesu stanowczością, wyeliminować wątpliwości co do merytorycznej słuszności wydanego przez ów sąd orzeczenia (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 lutego 2019 r., IV KK 390/18, LEX nr 2623746). Z powyższego wynika zatem, że stwierdzenie przez sąd II instancji, iż w postępowaniu głównym doszło do mogącej mieć wpływ na treść orzeczenia obrazy art. 41 § 1 k.p.k., jest równoznaczne z konstatacją, że strona została pozbawiona prawa do rzetelnego procesu. Ta okoliczność zaś, bez wątpienia skutkuje koniecznością przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości (zob. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19, OSNKW 2019/6/31). W tym stanie rzeczy, skarga jako bezzasadna musiała zostać oddalona (art. 539e § 2 k.p.k.). Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
Powiązane orzeczenia
- V KS 22/25 2025-08-06Czy Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji, powinien badać jedynie istnienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub konieczność ponownego przeprowadzenia p…
- I KS 33/25 2025-11-26Czy Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego powinien badać jedynie istnienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub konieczność ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego, czy też może badać inne as…
- V KS 31/23 2023-11-09Czy Sąd Najwyższy w postępowaniu skargowym jest uprawniony do wniknięcia w meritum sprawy i oceny, czy zaistniały merytoryczne podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego przez sąd odwoławczy?
- IV KS 12/23 2023-04-18Czy Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, może oceniać merytoryczne podstawy takiego rozstrzygnięcia?
- III KS 16/21 2021-08-26Czy Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego, może badać zasadność stwierdzonych przez sąd odwoławczy uchybień stanowiących względny powód odwoławczy, czy jedynie ocenić, czy z powodu stwierdzonych pr…
Powołane przepisy
art. 190a § 1 KKart. 539e § 2 KPKart. 190art. 193 KKart. 11 § 2 KKart. 217 § 1 KKart. 190 § 1 KKart. 41a § 1 KKart. 46 § 2 KKart. 85 § 1art. 86 § 1 KKart. 90 § 2 KK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy