IV KS 30/24

Izba Karna2024-07-31

Skład orzekający: Jerzy Grubba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga obrońcy na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania jest zasadna, jeśli sąd odwoławczy powołał się na zasadę ne peius i potrzebę ponownego rozpoznania sprawy?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił skargę, uznając, że sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 437 § 2 k.p.k., uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie sądu odwoławczego jednoznacznie wskazało, że podstawą uchylenia była zasada ne peius (art. 454 § 1 k.p.k.) oraz konieczność ponownego rozpoznania sprawy, co mieści się w granicach kontroli kasacyjnej.
Stan faktyczny
Obrońca oskarżonego A.R. wniósł skargę na wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Raciborzu uniewinniający oskarżonego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uznał, że ustalenia i rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie znajdują oparcia w zasadach prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy rozpoznał skargę na posiedzeniu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił oddalić skargę obrońcy i obciążyć oskarżonego A.R. kosztami postępowania skargowego.

Pełny tekst orzeczenia

IV KS 30/24 POSTANOWIENIE Dnia 31 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 31 lipca 2024r. w sprawie A. R. oskarżonego o czyny z art. 56§1 k.k.s. skargi obrońcy na wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 4 marca 2024r., sygn. akt VI Ka 251/22, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Raciborzu z dnia 18 stycznia 2022r., sygn. akt II K 885/19, na podstawie art. 539e§2 k.p.k. postanowił: 1) oddalić skargę, 2) kosztami postępowania skargowego obciążyć oskarżonego A.R. UZASADNIENIE Skarga wniesiona w imieniu oskarżonego nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 437§2 k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439§1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. IV KS 30/24 2 Powiązanie tego przepisu z treścią art. 539a§3 k.p.k., w którym wymieniono podstawy tego środka zaskarżenia, jednoznacznie wskazuje, że Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się wyłącznie do badania, czy w sprawie, na etapie postępowania przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. lub też konieczne jest przeprowadzenie na nowo w całości przewodu sądowego (vide: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018r., sygn. akt I KZP 13/17 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017r., sygn. akt IV KS 6/16). Z powyższego wynika również, że uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego winno jednoznacznie wskazywać, która z przesłanek określonych w art. 437§2 k.p.k. była podstawą uchylenia wyroku sądu I instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania. Z uzasadnienia zaskarżonego skargą wyroku jednoznacznie wynika, że Sąd Okręgowy podzielił argumentację zaprezentowaną w apelacjach oskarżycieli. Wskazano tu jednoznacznie, że „Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania jest zasadny. Ustalenia i rozstrzygnięcie sądu I instancji w zakresie braku sprawstwa i winy oskarżonego oraz analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie znajduje oparcia w zasadach prawidłowego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, co doprowadziło sąd meriti do błędnych ustaleń faktycznych, a z uwagi na uniewinnienie oskarżonego brak było możliwości wydania orzeczenia reformatoryjnego na etapie postępowania odwoławczego.” (pkt 3 formularza uzasadnienia wyroku). Podstawą zatem do uchylenia zaskarżonego wyroku była zasada ne peius wyrażona w art. 454§1 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznający sprawę w postępowaniu skargowym nie jest sądem III instancji. Stąd jego rolą nie jest przedstawienie własnych ocen w sprawie, a jedynie badanie, czy zaistniały warunki do wydania przez sąd odwoławczy wyroku kasatoryjnego. Sąd ten takie argumenty niewątpliwie przedstawił, w szczególności w zakresie nie wzięcia pod uwagę decyzji urzędów skarbowych, co przemawia za prawidłowością jego rozstrzygnięcia. IV KS 30/24 3 W świetle powyższego skarga nie mogła być uznana za zasadną. Choć nie ma racji prokurator w sporządzonej odpowiedzi, że skarga jest lakoniczna i właściwie pozbawiona argumentów. Argumenty te jednak nie przekreślają swobody działania Sądu Odwoławczego w przestrzeni zakreślonej przez dyspozycję art. 437§2 k.p.k. A podkreślenia wymaga i to, że to właśnie sąd odwoławczy powołany jest do oceny rozstrzygnięcia sądu I instancji w zakresie prawidłowości dokonania ustaleń faktycznych. Wszak materia ta nie może być już przedmiotem kontroli kasacyjnej. Z pewnością natomiast błędne jest zalecenie Sądu Odwoławczego, gdyż nie ma w niniejszej sprawie potrzeby powtarzania przewodu sądowego w całości. Konieczności oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego nie można bowiem mylić z koniecznością przeprowadzenia wszystkich tych dowodów po raz kolejny. Charakter niniejszej sprawy wskazuje na to, że w ponowionym postępowaniu, co do części dowodów, wystarczające będzie poprzestanie na wprowadzeniu ich do materiału dowodowego poprzez ich ujawnienie. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia. [J.I.] [ał]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 56§1 KKart. 539e§2 KPKart. 437§2 KPKart. 439§1 KPKart. 454 KPKart. 539a§3 KPKart. 454§1 KPK§1§2§3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy