IV KS 34/18

Sygn. akt IV KS 34/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący) SSN Dariusz Kala SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca) Protokolant Małgorzata Gierczak w sprawie A. K. oskarżonego z art. 297 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 29 stycznia 2019 r., skargi prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II Ka […], uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II K […] i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE Prokurator na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. wystąpił do Sądu Rejonowego w P. z wnioskiem o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy dwóch osób, w tym 2 A. K., któremu zarzucono, że w dniu 1 października 2017 r. w P., woj. […], w celu uzyskania korzyści majątkowej przedłożył w celu użycia za autentyczne u pośrednika kredytowego M. S. – E. sp. z o.o. z/s w P., stwierdzające nieprawdę co do wysokości przeciętnego wynagrodzenia otrzymywanego z tytułu zatrudnienia w charakterze magazyniera – operatora wózka widłowego UDT w firmie P. sp. z o.o. z/s w H. w okresie ostatnich 6 miesięcy w wysokości 4.107 zł zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości dochodów wystawione przez Prezesa Zarządu A. M. S. - K. oraz złożył nierzetelne oświadczenie we wniosku kredytowym, podając w nim nieprawdziwą wysokość otrzymywanych zarobków z tytułu pracy w kwocie 4.107 zł, które to dokumenty miały istotne znaczenie dla uzyskania kredytu w wysokości 80.000 zł w […] Banku S.A. z/s we W., usiłując w opisany sposób doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ww. banku w postaci kredytu w ww. kwocie, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na negatywną weryfikację podjętą przez pracowników banku, tj. czyn z art. 297 § 1 k.k. i art. 273 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Jednocześnie prokurator wniósł o wymierzenie uzgodnionych z A. K. kary roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat, kary grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda, podanie wyroku do wiadomości publicznej poprzez zamieszczenie na tablicy informacyjnej Sądu Rejonowego w P. przez 2 miesiące oraz zasądzenie kosztów i opłat sądowych. Sąd Rejonowy w P. uwzględniając ten wniosek prokuratora, na posiedzeniu w dniu 21 czerwca 2018 r. wydał wyrok o sygn. II K […] skazujący między innymi A. K., o treści podanej we wniosku, z wyjątkiem wysokości kary grzywny, bowiem w punkcie VII wyroku, na podstawie art. 33 § 2 k.k. wymierzył oskarżonemu tę karę w wysokości 50 stawek dziennych po 10 zł każda. Apelację od powyższego wyroku, w części dotyczącej orzeczenia o karze wobec A. K., na jego niekorzyść wywiódł prokurator. Zarzucił mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów prawa procesowego – art. 343 § 1 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegającą na orzeczeniu wobec oskarżonego obok kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, kary grzywny 3 w wymiarze 50 stawek dziennych po 10 zł stawka, mimo uwzględnienia uzgodnionego z oskarżonym wniosku prokuratora o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy, który to wniosek przewidywał m.in. wymierzenie na podstawie art. 33 § 1 i 2 k.k. – 100 stawek dziennych grzywny w wysokości 10 zł jednej stawki. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt VII, poprzez orzeczenie wobec A. K. kary grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, przy określeniu wysokości stawki dziennej na kwotę 10 zł. Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II Ka […], uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania. Już w tym miejscu należy odnotować wadliwość wyroku kasatoryjnego polegającą na uchyleniu w całości wyroku skazującego A. K., chociaż apelacja zaskarżała tylko orzeczenie o karze. W uzasadnieniu Sąd drugiej instancji wskazał, że z uwagi na niestawiennictwo oskarżonego nie miał możliwości odebrania od niego oświadczenia o ewentualnej zgodzie na weryfikację orzeczenia w postępowaniu odwoławczym oraz że podstawę orzeczenia stanowią przepisy art. 437 § 2, 438 pkt 2, 456 k.p.k. Skargę od powyższego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w P. Na podstawie art. 539a § 1 i 2 k.p.k., art. 539f k.p.k. w zw. z art. 425 § 3 k.p.k. zaskarżył wyrok w całości i zarzucił „naruszenie przepisu art. 437 § 2 k.p.k. polegające na uchyleniu wyroku sądu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki określone w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 454 k.p.k. i nie jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości, gdyż postępowanie to miałoby w istocie dotyczyć wymierzenia oskarżonemu grzywny w wymiarze uzgodnionym z oskarżycielem publicznym”. W konkluzji prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, co spowodowało uwzględnienie zawartego w niej wniosku. 4 Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. W powołanym przepisie art. 539a § 3 k.p.k. niewątpliwie znajduje się nawiązanie do art. 437 § 2 k.p.k., który w zdaniu drugim stanowi, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Mając na uwadze treść uzasadnienia wyroku trzeba uznać, że chociaż Sąd ad quem powołał się na art. 437 § 2 k.p.k., to powodem wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym nie była żadna ze wskazanych wyżej przesłanek. W każdym razie nie należy do nich niestawiennictwo oskarżonego na rozprawę odwoławczą, przy czym można przyjąć, że powodem tego było poprzestanie na zawiadomieniu A. K. o terminie rozprawy (zob. zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy apelacyjnej - k. 123 akt sprawy), podczas gdy – o ile jego obecność na rozprawie miałaby być potrzebna – należało go wezwać do obowiązkowego stawiennictwa, co też mógł uczynić Sąd odwoławczy i wyznaczyć kolejny termin rozprawy. Inną kwestią jest prawidłowość stanowiska Sądu Okręgowego, iż zmiana wyroku Sądu pierwszej instancji w sposób wnioskowany przez prokuratora wymaga zgody oskarżonego. Nie chodzi wszak o zerwanie porozumienia przez oskarżyciela publicznego przez żądanie wymierzenia oskarżonemu surowszej kary niż ta, na którą wyraził on zgodę, ale na doprowadzenie do realizacji porozumienia w takiej postaci, jaka była objęta zgodą stron. Nie jest więc jasne, dlaczego ponowienie zgody przez oskarżonego Sąd ad quem uznał za konieczne. Nadto najwyraźniej nie wziął też pod uwagę treści uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2013 r., I KZP 5/13, (OSNKW 2013, z. 11, poz. 92) wskazującej, że kontrolę instancyjną wyroku wydanego w trybie określonym w art. 343 k.p.k. przeprowadza się na zasadach ogólnych, przy czym w uzasadnieniu tego judykatu stwierdzono, iż wymieniony tryb jest trybem postępowania przed sądem pierwszej instancji. 5 Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł zgodnie z wnioskiem skargi. W ponowionym postępowaniu odwoławczym Sąd Okręgowy uwzględni poczynione wyżej uwagi i podejmie starania w celu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.