IV KS 36/26

IV KS 36/26 POSTANOWIENIE Dnia 10 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 10 września 2026 r. w sprawie D.C. oskarżonego o czyny z art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 306c § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skargi obrońcy od wyroku Sądu Okręgowego w Łomży z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II Ka 53/26, uchylającego do ponownego rozpoznania wyrok Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 19 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 66/25 p o s t a n o w i ł: 1. oddalić skargę, 2. kosztami postępowania skargowego obciążyć oskarżonego D.C. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 66/25, Sąd Rejonowy w Zambrowie na mocy art. 66 § 1 i 2 k.k. oraz art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko D.C. na okres próby 2 lat, orzekając nadto o zadoścuczynieniu oraz obowiązkach naprawienia szkody. Po rozpoznaniu apelacji oskarżyciela publicznego, obrońcy oskarżonego, pełnomocnika oskarżycieli IV KS 36/26 2 posiłkowych, wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II Ka 53/26, Sąd Okręgowy w Łomży uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zambrowie. Skargę od wyroku Sądu II instancji wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając orzeczenie Sądu odwoławczego w całości na korzyść oskarżonego i zarzucając: „rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na ponownym uczynieniu podstawą odpowiedzialności karnej oskarżonego zachowań stanowiących fragment czynu uporczywego nękania, mimo że zachowania te były już przedmiotem prawomocnie zakończonych postępowań karnych, w szczególności dotyczących: 1. dwukrotnego uszkodzenia motoru należącego do pokrzywdzonego M.D. co do których zapadły prawomocne wyroki uniewinniające wydane przez Sąd Rejonowy w Zambrowie w sprawach o sygn. akt II W 19/25, II W 22/25, 2. malowania drzwi garażu oraz drzwi pokrzywdzonego, które były przedmiotem prawomocnie zakończonego postępowania zakończonego wyrokiem wydanym przez Sąd Rejonowy w Zambrowie sygn. akt I1W 21/25”. Mając powyższe na uwadze, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i utrzymanie w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Zambrowie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Łomży do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga obrońcy oskarżonego nie jest zasadna. Stronie postępowania, kwestionującej dopuszczalność uchylenia wyroku i przekazania go do ponownego rozpoznania, przysługuje skarga od wyroku Sądu II instancji. Jej celem jest kontrola prawidłowej realizacji wskazanych wyżej reguł procesowych. Zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. skargę na wyrok sądu odwoławczego IV KS 36/26 3 można wnieść, gdy wydanie na etapie postępowania apelacyjnego orzeczenie o charakterze kasatoryjnym naruszało treść art. 437 k.p.k. lub też, gdy przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może, zgodnie z art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Nie można się zgodzić ze skarżącym, że na etapie postępowania odwoławczego doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie w postaci art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Trzeba zważyć, że Sąd Okręgowy ustosunkował się do kwestii poruszanych przez obrońcę w złożonej skardzie, trafnie wskazując, że zakres prowadzonego postępowania względem D.C. w tej sprawie jest szerszy niż w postępowaniach przez niego powoływanych, w tym również w zakresie czynu I. z art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 306c § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z powodu którego Sąd II instancji zdecydował się przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Obrońca w istocie zdaje sobie z tego sprawę, wskazując jedynie na tożsamość „fragmentu czynu”. Trafnie zatem Sąd Okręgowy uznał, że w tym przypadku rozważenia wymaga odpowiednia korekta czynu stosownie do ustaleń faktycznych w tym zakresie. Jednocześnie z uwagi na zagrożenie karne wskazanego czynu niemożliwym było warunkowe umorzenie postępowania karnego. Na marginesie, poza zarzutami skargi wskazać należy, że Sąd Okręgowy wprawdzie niezasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie na przesłance z art. 454 § 1 k.p.k., ponieważ reguła ne peius nie dotyczy zakazu skazania w instancji odwoławczej po warunkowym umorzeniu postępowania (od zmiany, która weszła w życie 5.10.2019 r.), a jedynie po umorzeniu postępowania (i uniewinnieniu), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Jednocześnie jednak uchylenie z tego powodu orzeczenia Sądu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji byłoby działaniem nie tylko poza zarzutami skargi, ale mogłoby rodzić uzasadnione wątpliwości co do tego, czy rozstrzygnięcie takie byłoby zgodne IV KS 36/26 4 z wolą skazanego oraz działaniem na jego korzyść. Sąd Najwyższy nie podzielił bowiem – jak wskazano wyżej – argumentacji skarżącego związanej z zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci przesłanki res iudicata, a w konsekwencji nie podważył tym samym istnienia merytorycznej podstawy do przyjęcia, że warunkowe umorzenie postępowania z uwagi na zagrożenie karne tego przestępstwa nie jest możliwe. W tym układzie procesowym, w razie uchylenia zaskarżonego wyroku, Sąd odwoławczy zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w swoim uzasadnieniu zobowiązany byłby do merytorycznej zmiany wyroku umarzającego postępowanie na niekorzyść skazanego. Tym samym skazany utraciłby wówczas szansę na dwuinstancyjne postępowanie sądowe, a nie taki był cel i zamysł wniesionej skargi. Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [WB] [a.ł]