IV KS 4/25

IV KS 4/25 POSTANOWIENIE Dnia 14 marca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala w sprawie S.S. oskarżonej o czyn z art. 284 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 marca 2025 r., skargi obrońcy oskarżonej na wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. akt VIII Ka 166/24 uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim VII Zamiejscowy Wydział Karny w Hajnówce z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt K 273/21 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. postanowił 1. oddalić skargę; 2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć oskarżoną. UZASADNIENIE S.S. została oskarżona o to, że w okresie od nieustalonego dnia czerwca 2019 roku do dnia 10 października 2019 roku w H., ul. [...], z nieruchomości zakupionej przez J.S. w drodze licytacji komorniczej w dniu 25 października 2016 roku, w postępowaniu oznaczonym sygnatura akt III K 337/16 prowadzonym przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bielsku Podlaskim R.J., przed jej IV KS 4/25 2 opuszczeniem przywłaszczyła sobie części składowe ww. nieruchomości w postaci: 13 sztuk grzejników ściennych o wartości 500 zł/szt., 9 sztuk drzwi wraz z ościeżnicami o wartości 700 zł za sztukę, 1 szt. dwuskrzydłowych drzwi o wartości 2000 zł., 2 szt. umywalek o wartości 300 zł/szt., 2 sztuk sedesów o wartości 500 zł/szt., 1 kabiny prysznicowej wraz z brodzikiem o wartości 2000 zł, 1 szt. wanny narożnej o wartości 1500 zł, 150m2 paneli podłogowych wraz z podkładem o wartości 3 000 zł, pieca grzewczego o wartości 4 000 zł, bojlera ciepłej wody o wartości 1 000 zł, mechanizmu otwierania bramy garażowej o wartości 2 000 zł, oraz mechanizmu bramy wjazdowej o wartości 1 500 zł i spowodowała straty o łącznej wartości około 31 400 zł, działając na szkodę J.S. to jest o czyn z art. 284 § 1 k.k. Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt K 273/21, Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim VII Zamiejscowy Wydział Karny w Hajnówce, uniewinnił oskarżoną od popełnienia zarzuconego jej czynu i orzekł o kosztach procesu. Od powyższego wyroku apelację wywiódł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, który zaskarżył to orzeczenie w całości zarzucając mu „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść, polegający na nieuprawnionym przyjęciu, że S.S. w okresie od nieustalonego dnia czerwca 2019 roku do dnia 10 października 2019 roku w H., ul [...], z nieruchomości zakupionej przez J.S. w drodze licytacji komorniczej w dniu 25 października 2016 roku, w postępowaniu oznaczonym sygnaturą akt III K 337/16 prowadzonym przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bielsku Podlaskim R.J., przed jej opuszczeniem nie przywłaszczyła sobie części składowe w/w nieruchomości w postaci: 13 sztuk grzejników ściennych o wartości 500 zł/szt., 9 sztuk drzwi wraz z ościeżnicami o wartości 700 zł za sztukę, 1 szt. dwuskrzydłowych drzwi o wartości 2000 zł, 2 szt. umywalek o wartości 300 zł/szt., 2 sztuk sedesów o wartości 500 zł/szt., 1 kabiny prysznicowej wraz z brodzikiem o wartości 2000 zł, 1 szt. wanny narożnej o wartości 1500 zł, 150m2 paneli podłogowych wraz z podkładem o wartości 3000 złotych, pieca grzewczego o wartości 4000 zł, bojlera ciepłej wody o wartości 1000 zł, mechanizmu otwierania bramy garażowej o wartości 2000 zł oraz mechanizmu bramy wjazdowej o wartości IV KS 4/25 3 1500 zł i spowodowała straty o łącznej wartości 31 400 złotych, działając na szkodę J.S.”. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Bielsku Podlaskim VII Zamiejscowemu Wydziałowi Karnemu w Hajnówce do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. akt VIII Ka 166/24, Sąd Okręgowy w Białymstoku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Od powyższego wyroku skargę wywiodła obrońca oskarżonej, która zaskarżyła to orzeczenie w całości, zarzucając mu rażącą obrazę art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 k.p.k. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne wydanie przez Sąd II instancji wyroku kasatoryjnego, wobec przyjęcia za podstawę prawną wystąpienia w sprawie reguły ne peius, w sytuacji gdy sąd odwoławczy w toku kontroli instancyjnej uznając, iż sąd I instancji naruszył reguły wynikające z art. 7 k.p.k. nie wywiódł wniosku, że zachodzi oczywista podstawa do skazania oskarżonej w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zaś na przeszkodzie wydaniu wyroku skazującego stałaby jedynie okoliczność, że oskarżona została uniewinniona przez sąd I instancji, wręcz przeciwnie, stwierdza że orzeczenie sądu uniewinniające było co najmniej przedwczesne, nie zaś wadliwe i powinna nastąpić ponowna ocena materiału dowodowego oraz dokonanie dodatkowych ustaleń, zaś sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k. Podnosząc powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. W odpowiedziach na skargę prokurator i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wnieśli o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że w toku postępowania skargowego zakres kognicji Sądu Najwyższego jest istotnie ograniczony. Uprawnienia tego organu IV KS 4/25 4 zawężają się bowiem wyłącznie do badania, czy kasatoryjny wyrok sądu odwoławczego nie został dotknięty uchybieniem stanowiącym bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 k.p.k., a nadto, czy nie został wydany mimo braku ustawowych podstaw do jego wydania określonych w art. 437 § 2 k.p.k. W związku z prowadzeniem tych analiz Sąd Najwyższy nie może jednak samodzielnie oceniać zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i badać, czy zachowanie oskarżonego wyczerpuje znamiona czynu zabronionego, a w konsekwencji na tej podstawie oceniać słuszności zaskarżonego orzeczenia. Te kwestie należą bowiem do kompetencji sądów powszechnych. Poza zakresem kontroli Sądu Najwyższego w tym postępowaniu pozostaje zatem prawidłowość stanowiska sądu odwoławczego co do istoty sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2018 r., V KS 15/18). Już z tych względów, zawarta w skardze argumentacja zmierzająca do wykazania, że dokonana przez organ ad quem ocena materiału dowodowego i wyprowadzone z niej wnioski były nietrafne, a słuszne były konstatacje sądu I instancji, nie mogła okazać się skuteczna. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wyraźnie przy tym wynika, że przyczyną wydania wyroku kasatoryjnego było uznanie przez sąd odwoławczy zarzutu apelacji za zasadny i wywiedzenie wniosku, „iż oskarżona S.S. popełniła zarzucany jej czyn”, co spowodowało „uwzględniając treść art. 454 § 1 k.p.k.”, że „koniecznym było uwzględnienie wniosku apelacji, a więc uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania” (k. 596). Organ ad quem wyraźnie stwierdził również, że „analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonana w sposób swobodny, ale z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, doprowadziła Sąd Okręgowy, do odmiennych wniosków, niż te przedstawione w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 22 sierpnia 2023 roku, sygn. akt VII K 273/21”. Stanowisko sądu II instancji, co do tego, że w jego ocenie w ww. sprawie należało wydać wyrok skazujący było zatem czytelne i stanowcze. Oczywiście w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znalazły się również i mniej stanowcze, wyeksponowane w skardze, stwierdzenia kierowane pod adresem sądu I instancji, które jednak nie świadczą o braku zaktualizowania się w niniejszym postępowaniu podstawy uchylenia wyroku kasatoryjnego z art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z IV KS 4/25 5 art.454 § 1 k.p.k., ale o dążeniu organu ad quem do uniknięcia formułowania jednoznacznych i niedopuszczalnych konstatacji co do rozstrzygnięcia, jakie powinno zapaść w postępowaniu ponownym. Jak trafnie wskazuje się w literaturze „w pisemnym uzasadnieniu sąd odwoławczy, stwierdzając zasadność zarzutów apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego, powinien unikać jednoznacznego stwierdzenia, że w ponownym postępowaniu należy go skazać. W części uzasadnienia dotyczącej oceny zarzutów, sąd odwoławczy powinien natomiast wskazać błędy sądu pierwszej instancji, np. w ocenie dowodów (naruszenie art. 7), których naprawienie w ponownym postępowaniu może prowadzić do skazania. Oczywiste jest natomiast, że wskazania sądu odwoławczego co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 442 § 3 nie mogą zawierać stwierdzeń co do rodzaju rozstrzygnięcia wydanego w ponownym postępowaniu, Gdyby jednak w pisemnym uzasadnieniu wyroku sąd odwoławczy wyraził zbyt stanowcze stanowisko co do istnienia podstaw do skazania, to w wypadku ponownego wniesienia apelacji od wyroku stwierdzającego winę, gdy w składzie orzekającym zasiadałby sędzia lub sędziowie, którzy wydali kasatoryjny wyrok, to powinni podlegać wyłączeniu w trybie art. 41 k.p.k.” (tak trafnie D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, komentarz do art. 454, teza 14). Kierując się przywołaną argumentacją, Sąd Najwyższy, zgodnie z treścią art. 539e § 2 k.p.k., oddalił skargę, obciążając oskarżoną stosownymi kosztami sądowymi. [WB] [r.g.]