IV KZ 33/26

IV KZ 33/26 POSTANOWIENIE Dnia 17 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski w sprawie A.G. i A.G. skazanych z art. 56 § 1 k.k.s. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 września 2026 r., zażalenia obrońcy skazanych na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego VII Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 30 czerwca 2026 r., sygn. akt VII Ka 802/25 (WKK 14/26, WKK 15/26) o odmowie przyjęcia kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII Ka 802/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt XVI K 259/24, na podstawie art. 530 § 3 k.p.k. i art. 518 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym zarządzeniem – na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 i 2 k.p.k. – odmówiono przyjęcia kasacji wniesionej przez obrońcę skazanych A.G. i A.G. od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 9 IV KZ 33/26 2 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII Ka 802/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt XVI K 259/24, wobec stwierdzenia, że jest ona niedopuszczalna z mocy prawa, albowiem w odniesieniu do obojga skazanych nie został spełniony warunek przewidziany w art. 523 § 2 k.p.k. (prawomocnym wyrokiem orzeczono wobec skazanych karę grzywny), zaś w kasacji nie podniesiono zarzutów wskazujących na zaistnienie uchybień z art. 439 k.p.k. Zażalenie na to zarządzenie w ustawowym terminie złożył obrońca skazanych i zaskarżając je w całości, zarzucił „naruszenie przepisów postępowania, które ma mieć wpływ na jego treść, a to art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k., poprzez bezzasadne przyjęcie, że zarzut nienależytego składu Sądu wymaga osobnego wyartykułowania w zarzucie kasacji w sytuacji gdy przepis ten przewiduje, iż (§ 1) : »Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie...jeżeli Sąd był niewłaściwie obsadzony (pkt.2)«”. Podnosząc ten zarzut, obrońca wniósł o „uchylenie zarządzenia o odmowie przyjęcia kasacji”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia trafnie podniesiono, że wobec prawomocnego skazania A.G. i A.G. za przestępstwo skarbowe na karę grzywny – z uwagi na uregulowania zawarte w art. 523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k. – kasacja na ich korzyść mogła być wywiedziona przez obrońcę jedynie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. Nie ulega wątpliwości, że wszystkie określone w art. 439 § 1 k.p.k. bezwzględne przyczyny odwoławcze podlegają kontroli kasacyjnej z urzędu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia (art. 536 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 k.p.k.). Należy jednak wyjaśnić, że obowiązek badania tego rodzaju uchybień z urzędu aktualizuje się wyłącznie wtedy, gdy nadzwyczajny środek zaskarżenia – wniesiony w ustawowym terminie – uruchomił kontrolę kasacyjną. Oczywiste jest przy tym, że jednym z podstawowych wymogów, od których ustawodawca uzależnia IV KZ 33/26 3 skuteczność środka zaskarżenia jest jego dopuszczalność. Stąd też dopiero po jego przyjęciu Sąd Najwyższy może przystąpić do badania zasadności kasacji i na podstawie art. 536 k.p.k. kontroli zaskarżonego orzeczenia także poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Przy braku skutecznej skargi badanie takie nie może być przeprowadzone (zob. postanowienie SN z dnia 29 sierpnia 2019 r., V KZ 11/19; postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2022 r., V KZ 19/22). Nie można zatem podnosić okoliczności wystąpienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych dopiero w zażaleniu, złożonym zresztą już po terminie do wniesienia kasacji (zob. postanowienie SN z dnia 29 sierpnia 2019 r., V KZ 28/19). Przyjęcie optyki przestawionej przez skarżącego prowadziłoby w istocie do obejścia ograniczeń zawartych w art. 523 § 2 i 4 k.p.k. i byłoby równoznaczne ze stanem, w którym „kasacja wniesiona na korzyść skazanego na karę nieizolacyjną, a nieoparta na przesłankach z art. 439 k.p.k. i tak każdorazowo wywoływałaby konieczność przeprowadzenia przez sąd kasacyjny kontroli w celu sprawdzenia, czy zaskarżone orzeczenie nie jest dotknięte wadą o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej” (vide postanowienie SN z dnia 14 czerwca 2018 r., III KZ 22/18). W przedmiotowej sprawie problematyka nienależytej obsady sądu – związana z nominacją sędziego orzekającego w postępowaniu odwoławczym – pojawiała się dopiero w zażaleniu obrońcy na zaskarżone zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji. Była to zatem aktywność oczywiście spóźniona, nieobjęta materią wniesionego środka zaskarżenia i obliczona jedynie na formalne wprowadzenie zarzutu dotyczącego wystąpienia uchybienia z katalogu zawartego w art. 439 § 1 k.p.k., a to w celu obejścia ograniczeń wynikających z art. 523 § 2 i 4 k.p.k. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić zasadność zaskarżonego zarządzenia. Zarówno zarzut zażalenia, jak również argumentacja przywołana w uzasadnieniu tego środka odwoławczego, nie wskazują na naruszenie przepisów prawa, które skutkowałoby wadliwością zaskarżonego zarządzenia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [WB] [a.ł] IV KZ 33/26 4