SDI 79/16

Sygn. akt SDI 79/16 POSTANOWIENIE Dnia 24 stycznia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Gradzik (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jarosław Matras SSN Andrzej Ryński Protokolant Anna Kuras przy udziale Zastępcy Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych Anny Kończyk, w sprawie radcy prawnego P. S., obwinionego z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 6 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. kasacji wniesionej przez obrońcę obwinionego od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt WO-../16, utrzymującego w mocy orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt D ../2015, 1. oddala kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego w kwocie 20 (dwadzieścia) złotych obciąża obwinionego. UZASADNIENIE Orzeczeniem z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. D …/2015 Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uznał radcę prawnego P. S. za winnego tego, że pomimo otrzymania w dniu 30 sierpnia 2011 r. od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wezwania do dostarczenia w terminie 7 dni oryginału pełnomocnictwa bądź potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii 2 pełnomocnictwa do występowania w imieniu pani K. C., nie dochował należytej staranności i nie wezwał do dnia 6 września 2011 r. swojej mocodawczyni do niezwłocznego dostarczenia mu oryginału pełnomocnictwa do występowania w jej imieniu przed w/w organem – tj. przewinienia dyscyplinarnego stanowiącego czyn sprzeczny z art. 6 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (w dalszym tekście ustawy rp) wymierzył mu karę pieniężną w kwocie 5000zł. Obciążył go również kosztami postępowania dyscyplinarnego w kwocie 2000zł. Po rozpoznaniu odwołania obrońcy obwinionego Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych orzeczeniem z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. WO …/16 utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, obciążając obwinionego kosztami postępowania odwoławczego. W kasacji od prawomocnego orzeczenia obrońca obwinionego zarzucił temu orzeczeniu rażące naruszenie prawa procesowego, wyrażające się obrazą przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jego treść, tj: 1) art. 433 § 2 kpk w zw. z art. 457 § 3 kpk, polegające na zaniechaniu prawidłowej i wszechstronnej kontroli odwoławczej zaskarżonego orzeczenia przez nienależyte ustosunkowanie się do zarzutów odwołania w następstwie czego doszło do utrzymania w mocy niezasadnego, bo wydanego z naruszeniem przepisów postępowania orzeczenia Sądu I instancji, a ponadto na sporządzeniu przez Sąd II instancji lakonicznego i nieodpowiadającego standardom uzasadnienia orzeczenia,co skutkowało uniemożliwieniem kontroli instancyjnej w tym zakresie; 2) art. 17 § 1 pkt 10 kpk w zw.z art. 55 § 1 kpk i w zw. z art. 330 § 2 kpk, polegające na braku wniosku o ściganie pochodzącego od pokrzywdzonej w sytuacji, gdy tylko ona była upoważniona do wnoszenia subsydiarnego aktu oskarżenia po powtórnej odmowie wszczęcia postępowania przez Rzecznika Dyscyplinarnego. Skarżący podniósł też zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 6 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, polegajace na przyjęciu, że obwiniony dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego określonego w tych przepisach bez jednoznacznego 3 wskazania, które czynności i jak miał wykonać obwiniony w sytuacji braku woli współdziałania ze strony skarżącej. Podnosząc te zarzuty obrońca obwinionego wniósł o uchylenie skarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik pokrzywdzonej K. C. wniósł o oddalenie kasacji. Sąd Najwyższy – Izba Karna zważył, co następuje. W pierwszej kolejności podlegał rozpoznaniu zarzut procesowy wskazujący na zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt 10 kpk, wynikającej z braku wniosku o ściganie pochodzącego od pokrzywdzonej. Gdyby bowiem rzeczywiście wszczęto postępowanie przed Sądem dyscyplinarnym bez koniecznego wniosku pochodzącego od osoby uprawnionej, to prawomocne orzeczenie byłoby obarczone bezwzględną przyczyną odwoławczą wymienioną w art. 439 § 1 pkt 9 kpk i podlegałoby uchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia (art. 439 § 1 in principio), zaś rozpoznawanie pozostałych zarzutów stałoby się bezprzedmiotowe. Tak postawiony zarzut jest jednak bezzasadny w oczywistym stopniu. A to dlatego, że przepisy ustawy rp nie zawierają pojęcia czynów ściganych na wniosek, analogicznie do „przestępstw ściganych na wniosek” w rozumieniu art. 12 § 1 kodeksu karnego. W myśl art. 671 ustawy rp rzecznik dyscyplinarny prowadzi postępowanie z urzędu. Niezależnie zatem od tego, czy konkretna osoba domagała się przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego, jego wszczęcie przez Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, było proceduralnie skuteczne. Należy też zauważyć, że zarzut ten został postawiony w innym jeszcze aspekcie, aczkolwiek z błędnym powołaniem pkt 10 art. 17 § 1 kpk. Skarżący wskazał bowiem, w ramach zarzutu, także na obrazę art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk i na to, że tylko pokrzywdzona była upoważniona do wniesienia aktu oskarżenia (w tym wypadku subsydiarnego) po ponownej odmowie złożenia wniosku o ukaranie przez Rzecznika Dyscyplinarnego. I w tym aspekcie zarzut skarżącego jest całkowicie bezzasadny. Wszak w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach radców prawnych instytucja oskarżenia subsydiarnego nie funkcjonuje. 4 Zgodnie z art. 681 ustawy rp postępowanie przed sądem dyscyplinarnym wszczyna wniosek o ukaranie złożony odpowiednio przez Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego, rzecznika dyscyplinarnego lub ich zastępców, natomiast oskarżycielem w postępowaniu przed okręgowym sądem dyscyplinarnym jest rzecznik dyscyplinarny (art. 68 ust. 2 ustawy rp). To prawda, że na podstawie art. 741 pkt 1 ustawy rp w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, ale kwestia uprawnienia do złożenia wniosku o ukaranie i do oskarżania w postępowaniu przed okręgowym sądem dyscyplinarnym jest w ustawie rp unormowana w sposób wyczerpujący. Nie przewiduje się w niej wszczęcia postępowania przed sądem dyscyplinarnym przez pokrzywdzonego występującego w roli oskarżyciela subsydiarnego, ani też w ogóle wnoszenia aktu oskarżenia jako pisma wszczynającego postępowanie przed sądem dyscyplinarnym. Pismem tym jest wniosek o ukaranie. Przechodząc do trzeciego zarzutu kasacji, wytykającego rażące naruszenie prawa materialnego, należy zauważyć, że nie był on podnoszony w odwołaniu od orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Jeśli zważyć, że w instancji odwoławczej zaskarżone orzeczenie utrzymano w mocy, a tym samym nie zmieniono niczego w zakresie zastosowania prawa materialnego, w tym wypadku art. 64 ust. 1 ustawy rp, to nasuwa się uwaga, że tenże zarzut skierowany jest do orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Z tego punktu widzenia nie jest zatem zarzutem kasacyjnym, gdyż ten nadzwyczajny środek zaskarżenia przysługuje od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego (art. 621 ustawy rp). Marginalnie tylko można stwierdzić, że gdyby podnoszono ów zarzut wcześniej w odwołaniu, to nie byłoby podstaw do jego uwzględnienia. Skarżący utrzymuje w nim, że obraza art. 64 ust. 1 ustawy rp miała wynikać stąd, iż przypisując obwinionemu przewinienie dyscyplinarne Sąd dyscyplinarny nie podał, które czynności i w jaki sposób miał obwiniony wykonać jako radca prawny w sprawie K. C. Jest to zarzut zupełnie niezrozumiały, skoro w treści przypisanego czynu sprecyzowano, że uchybienie obwinionego polegało na niezwróceniu się do swojej mocodawczyni o niezwłoczne dostarczenie pełnomocnictwa do występowania w sprawie przed Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego. Następstwem tego zaniedbania było pozostawienie bez rozpoznania 5 zażalenia złożonego przez obwinionego w imieniu tejże K. C. W tym właśnie zawierało się wypełnienie znamion przewinienia dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 64 ustawy rp. Z podniesionych tu względów zarzut ten należało także uznać za bezzasadny w oczywistym stopniu. Pierwszy zarzut kasacji spełnia pozornie tylko wymóg z art. 526 § 1 kpk, obligujący skarżącego do podania na czym polega zarzucane uchybienie. Formuła zarzutu powtarza tylko treść art. 433 § 2 kpk i art. 457 § 3 kpk, nie precyzując w czym konkretnie miałoby przejawiać się naruszenie tych przepisów. Dopiero z krótkiego uzasadnienia można odczytać myśl autora kasacji. Wyraża się ona w tym, że w przedmiotowej sprawie (zaskarżenie decyzji Wojewody […] odmawiającej wszczęcia na wniosek K. C. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta […]) obwiniony nie był w ogóle pełnomocnikiem K. C. Stąd też, w przekonaniu skarżącego nietrafnie przyjęły Sądy Dyscyplinarne obu instancji, że obwiniony złożył odwołanie w roli pełnomocnika, nie dołączając dokumentu potwierdzającego swoje umocowanie. Nawet jednak takie postrzeganie pozycji obwinionego w sprawie K. C. (w ogóle nie umocowanego do działania w sprawie), samo w sobie nie wyjaśnia jeszcze, w czym miałoby przejawiać się naruszenie w orzeczeniu Sądu drugiej instancji wymienionych w zarzucie przepisów. Rzecz w tym, że wyrażone przez skarżącego przekonanie, iż pokrzywdzona nie zleciła mu pomocy prawnej w przedmiotowej sprawie jeszcze przed złożeniem zażalenia, wcale nie prowadzi do skutecznego podważenia zasadności przypisania obwinionemu przewinienia w takiej formie, jak to ujęto w prawomocnym orzeczeniu. Wszak obwiniony jako radca prawny, złożył jednak do właściwego organu administracji państwowej środek odwoławczy „w imieniu K. C.” (t. I, k. 3 akt), nie dołączając pełnomocnictwa. W tym stanie rzeczy zażalenie mogło być rozpoznane tylko wtedy, gdyby obwiniony jako radca prawny, przedstawił umocowanie do działania w zainicjowanym tym pismem odwoławczym postępowaniu administracyjnym. O usunięcie tego właśnie braku został on wezwany przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a więc przez organ właściwy do rozpoznania zażalenia. Wysuwanie argumentu, że obwiniony nie był pełnomocnikiem wobec nieudzielenia mu pełnomocnictwa przez K. C. jest niezrozumiałe. W zaistniałej sytuacji jego powinnością zawodową było zwrócenie 6 się do osoby, na rzecz której podjął działanie prawne o udzielenie mu pełnomocnictwa przed upływem terminu zakreślonego przez organ powołany do rozpoznania zażalenia. Z ustaleń niezmienionych przez Sąd drugiej instancji wynika, że obwiniony zaniechał działań na rzecz usunięcia braku formalnego i doprowadził w ten sposób do pozostawienia zażalenia bez rozpoznania. Jako wykonujący zawód radcy prawnego miał świadomość tego skutku, tym bardziej, że był o nim uprzedzony przez organ wzywający do usunięcia braku. Wszystkie te okoliczności faktyczne są ustalone w sprawie w sposób kategoryczny. Świadczą one o dopuszczeniu się poważnego uchybienia w pełnieniu przez obwinionego obowiązków zawodowych. Każda z tych okoliczności, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, była w polu widzenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy rozpoznawaniu odwołania. Zarzut obrazy art. 433 § 2 kpk i art. 457 § 3 kpk okazał więc się także bezzasadny w oczywistym stopniu. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy obwinionego jako oczywiście bezzasadną (art. 535 § 3 kpk), a o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 637a kpk w zw. z art. 636 § 1 kpk. kc