V KK 12/26
PostanowienieIzba Karna2026-10-27
Skład orzekający: Antoni Bojańczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej, oparty wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących sposobu powołania sędziego, podlega rozpoznaniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego o wyłączeniu sędziego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego, który opiera się wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących sposobu powołania sędziego, a nie na konkretnych okolicznościach faktycznych lub zdarzeniach procesowych mogących uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez tego sędziego, jest niedopuszczalny z mocy ustawy. W związku z tym wniosek taki podlega pozostawieniu bez rozpoznania, a nie merytorycznemu rozpatrzeniu.Stan faktyczny
Prokurator złożył do Sądu Najwyższego wniosek o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej, wskazując na wadliwość jego powołania do Sądu Najwyższego z uwagi na sposób funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa oraz przeniesienie do Izby Karnej. Prokurator argumentował, że udział tego sędziego powoduje, iż skład orzekający nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu bez udziału stron.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił pozostawić wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego bez rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
V KK 12/26
POSTANOWIENIE
Dnia 27 października 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
w sprawie T.W.
skazanego z art. 177 § 2 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 27 października 2026 r.
wniosku prokuratora o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej o
sygn. akt V KK 12/26
na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. a contrario w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. oraz art. 41 §
2 k.p.k. per analogiam
p o s t a n o w i ł:
wniosek pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
W dniu 29 kwietnia 2026 r. prokurator Prokuratury Okręgowej del. do
Prokuratury Krajowej na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. per analogiam, art. 42 § 1 k.p.k.
i art. 45 § 1 k.p.k. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47
Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie
praw człowieka i podstawowych wolności, wystąpił do Sądu Najwyższego z
wnioskiem o wyłączenie od rozpoznawania kasacji w sprawie V KK 12/26
powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego, z udziałem niespełniającej
standardów konstytucyjnych Krajowej Rady Sądownictwa, sędziego SN A.B.
(sprawozdawcy), wskazując, że jego udział w składzie orzekającym powoduje, że
skład ten nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i
V KK 12/26 2
niezawisłego - określonych w art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej,
art. 47 Karty Praw Podstawowych UE w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie
praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada
1950 r., zmienionej następnie protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej protokołem
nr 2 (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz w art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej - wobec czego z mocy prawa nie jest sądem, zaś
rekomendacja do powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego udzielona
wymienionemu przez gremium jedynie z nazwy będące Krajową Radą
Sądownictwa – bo niespełniającą wymogów przewidzianych dla takowej Rady
przez Konstytucję RP – stanowi w realiach niniejszej sprawy okoliczność
wywołującą uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, rozumianej jako
zdolność do zachowania obiektywizmu w przedmiotowej sprawie, którą to
wątpliwość wzmaga rażące lekceważenie prawa unijnego, orzeczeń Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) i Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka (ETPC), a także stanowiących zasady prawne uchwał Sądu
Najwyższego podjętych w zgodnych z prawem składach oraz realizowanie
pozbawionych podstaw prawnych działań odbierających stronom ich
fundamentalne prawo do sądu, co powoduje, że dopuszczanie do orzekania przez
obejmujący ich skład doprowadzi do wydania rozstrzygnięcia z rażącym
naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
W uzasadnieniu wniosku powołując się na prawo do sprawiedliwego i
publicznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony
ustawą, jako prawo podstawowe gwarantowane tak przez Konstytucję
Rzeczypospolitej Polskiej, jak i przez Konwencję o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienioną
następnie protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnioną protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r.,
Nr 61, poz. 284 ze zm.), uznane przez art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej za
ogólną zasadę prawa unijnego, wskazał na wadliwość powołania sędziego SN A.B.
(sprawozdawcy) na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego cyt.: „(…) na wniosek
zwanego Krajową Radą Sądownictwa gremium ukształtowanego ustawą z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw, niespełniającego konwencyjnego wymogu organu niezależnego, ale
V KK 12/26 3
ponadto owo powołanie nastąpiło do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych (IKNiSP), a więc de facto „sądu specjalnego”, o czym w sposób
jednoznaczny wypowiadał się już i TSUE i ETPC. Tym samym nie został on
powołany do Izby Karnej SN, w której obecnie niezasadnie przydzielane są mu do
rozpoznania sprawy. Jego przeniesienie do tej legalnej Izby Sądu Najwyższego
nastąpiło bowiem nie na mocy aktów konstytucyjnie umocowanych organów
uprawnionych do powoływania sędziów tej Izby, lecz decyzją osoby jedynie
realizującej czynności Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, tak samo jak i oni
wadliwie do tego Sądu powołanej i namaszczonej do „sprawowania” tej funkcji w
wyniku szeregu naruszeń proceduralnych - przez ówczesnego Prezydenta RP, z
którym pozostawała w zażyłych relacjach towarzyskich. Doszło zatem do ominięcia
wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP.” Akt powołania do Izby Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN, która - zdaniem prokuratora - nie spełnia
konstytucyjnego i konwencyjnego wymogu sądu ustanowionego ustawą,
niezależnego i bezstronnego, podjęty przez Prezydenta RP wyłącznie w ramach
konkursu na stanowiska w tej Izbie, nie obejmuje powołania do każdej innej Izby
SN i tym samym nie wywołuje skutków związanych z takim powołaniem. Powołując
się m. in. na uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej, Karnej,
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r, sygn. akt BSA -I-411-1/20
(OSNK 2000 nr 2, poz. 1 i OSNC 2020, nr 4, poz. 34, a także na uchwały składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego: z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22
oraz z 24 września 2025 r., sygn. akt I PZP 1/25 zaznaczył, że udział w
przedmiotowej sprawie kasacyjnej sędziego sprawozdawcy A.B., którego cyt. „(…)
bytność w Sądzie Najwyższym poprzedziła uchwała KRS ukształtowanej w oparciu
o przepisy ustawy z 2017 r.”, prowadzi w każdym przypadku do sprzeczności
składu sądu z przepisami prawa, co w konsekwencji - z uwagi na treść art. 41 § 1
k.p.k. - wskazuje na nienależytą obsadę sądu, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k., a więc rażące naruszenie prawa, niweczące postępowanie i jego skutek oraz
narażające Skarb Państwa nie tylko na konieczność wypłaty zadośćuczynienia, ale
i odszkodowania. Postępowanie takie - zdaniem prokuratora - przeciąga w czasie
niepewność strony postępowania co do jej sytuacji prawnej.
V KK 12/26 4
W uzasadnieniu wniosku prokurator przywołał liczne orzeczenia Trybunału
Sprawiedliwości UE (w tym w sprawie C-225/22), Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka (w tym w sprawach Dolińska-Ficek przeciwko Polsce, Ozimek przeciwko
Polsce, Wałęsa przeciwko Polsce) oraz Sądu Najwyższego (w tym w sprawie USK
37/24). Podniósł, że w jego ocenie sędzia został wadliwie powołany na stanowisko
sędziego Sądu Najwyższego, zaś jego udział w składzie orzekającym spowoduje,
że Sąd Najwyższy nie będzie spełniał wymogów sądu ustanowionego ustawą,
bezstronnego i niezawisłego. We wniosku zakwestionował uchwałę Krajowej Rady
Sądownictwa, stanowiącą podstawę powołania sędziego do pełnienia urzędu, nie
wskazał natomiast żadnych okoliczności, które miałyby wpływać na bezstronność
sędziego czy okoliczności świadczących o zmaterializowaniu się przesłanki
skodyfikowanej w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (k. 29-33).
Wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej
o sygn. akt V KK 12/26, nie podlegał zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć
incydentalnych („KRI”) ani w repertorium KB i został przekazany sędziemu
sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji, zgodnie z pkt. 1 zarządzenia
Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej z dnia 25 listopada 2025
r. Nr 21/2025 w myśl którego cyt.: „[p]isma prokuratorów, zawierające „wnioski o
wyłączenie" (wykluczenie) od rozpoznania sprawy i przekazanie sprawy, mające
wyłącznie charakter ustrojowy i złożone z pominięciem trybu przewidzianego w
Kodeksie postępowania karnego i ustawie o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 5 i n.) -
przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., P
22/19 - nie podlegają zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych ani
w repertorium KB, a przekazuje się je sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia
stosownej decyzji”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należało zbadać, czy złożone przez prokuratora do
sprawy pismo jest prawnie dopuszczalnym wnioskiem o wyłączenie w rozumieniu
przepisów Kodeksu postępowania karnego, do których to przepisów nawiązuje się
w petitum wniosku (ale już nie w treści uzasadnienia, co ma zresztą istotne
znaczenie z punktu widzenia oceny rzeczywistego charakteru tego wniosku, o czym
będzie mowa poniżej). Rzecz w tym, że o charakterze czynności prawnej nie
V KK 12/26 5
decyduje przecież jej f o r m a l n e nazwanie przez autora czy też li tylko w e r b a l n e
nawiązanie przez niego do określonych przepisów (jednostek redakcyjnych aktu
prawnego) w części wstępnej pisma, lecz r z e c z y w i s t a treść przedsiębranej
przez podmiot czynności, oceniana nie tylko z uwzględnieniem nazwy pisma, ale
także treści żądania (żądań) i przez pryzmat argumentacji zawartej w uzasadnieniu
pisma procesowego (art. 119 § 1 pkt 3 k.p.k.), która zresztą winna stanowić
obligatoryjny element procesowej czynności o charakterze postulatywnym
inicjowanej przez podmiot fachowy. Jest przy tym oczywiste, że w przypadku
czynności zdziałanej przez podmiot profesjonalny wymogi w zakresie precyzyjnego
i zgodnego z zasadami sztuki określenia inicjowanej akcji procesowej należy
traktować znacznie bardziej rygorystycznie, niż to jest w przypadku czynności
podmiotów niefachowych.
Złożony w niniejszej sprawie wniosek o „wyłączenie od rozpoznawania
kasacji” jest niedopuszczalny z mocy ustawy, co musiało skutkować
pozostawieniem go bez rozpoznania.
Wątpliwość co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy
czy też niezawisłości nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych
związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi
ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (por m. in.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; z 31
października 2023 r., V KK 358/23). Zarzuty mające uzasadniać wyłączenie
sędziego, nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych
grup powołanych sędziów ani też do wszystkich spraw rozpoznawanych przez tych
sędziów (postanowienie SN z 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22). W regulacji z art.
41 § 1 k.p.k. chodzi bowiem o okoliczności natury faktycznej, względnie zdarzenia
procesowe, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego
rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Do okoliczności takich nie
należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa
(postanowienia SN: z 22 listopada 2023 r., II KK 7/23, i z 23 grudnia 2025 r., V KB
152/25).
Zatem procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści
wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że kontestuje się w nim wyłącznie
V KK 12/26 6
zagadnienia o charakterze ustrojowym jest niedopuszczalne. Tak właśnie jest w
niniejszej sprawie. Podstawę wniosku stanowią bowiem wyłącznie okoliczności
dotyczące powołania sędziego (pierwotnie do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych Sądu Najwyższego, a następnie do Izby Karnej) de facto związane
tylko z organem o to wnioskującym (Krajową Radą Sądownictwa działającą w
składzie ukształtowanym zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.).
Niedopuszczalność badania okoliczności powołania sędziego w trybie art. 41
§ 1 k.p.k. wynika również z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r.,
sygn. P 22/19 (Dz.U. z 2020 r., poz. 413), w którym uznano, iż art. 41 § 1 w zw. z
art. 42 § 1 k.p.k., w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie
sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której
wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o
Krajowej Radzie Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3
pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Powołanie się przez autora wniosku w jego petitum na przepisy ustawy
postępowania karnego dotyczące instytucji wyłączenia sędziego ma całkowicie
instrumentalny charakter i n i e z m i e n i a rzeczywistego charakteru tej czynności
prawnej. Stanowi jedynie ponowną (por. uwagi niżej) próbę nadania czynności
nieprzewidzianej przez obowiązujące przepisy prawa procesowego pozorów
czynności prawnie dopuszczalnej w rozumieniu regulacji kodeksowej (Kodeksu
postępowania karnego).
Świadczy o tym dobitnie przegląd i analiza treści wszystkich składanych
przez Prokuraturę poprzednio (od listopada 2025 r.) w Sądzie Najwyższym (Izba
Karna) wniosków domagających się ⎯ wówczas ⎯ "p r z e k a z a n i a sprawy do
rozpoznania innemu składowi orzekającemu" (istota wniosków ⎯ wynikająca z
intytulacji pism Prokuratury, w której wskazano, że są to wnioski o przekazanie
sprawy innemu sądowi, a nie o wyłączenie sędziego) i postulujących (petitum) bądź
to "wyłączenie sędziego" (por. m. in. wnioski składane do spraw o sygnaturach: I
KO 53/25, I KS 35/25, I KZ 57/25, II KB 31/25, II KB 89/25, II KK 329/25, III KB
87/25, III KK 294/25, III KK 549/25, IV KO 116/25, V KB 101/25, V KB 139/25, V KK
138/25, V KK 40/25 i V KS 44/25), bądź też ⎯ jak to ujmowano w innych tego typu
V KK 12/26 7
wnioskach ⎯ "wyłączenie/wykluczenie sędziego" (por m. in. wnioski w sprawach o
sygnaturach: I KK 145/25, I KK 232/25, I KK 339/25, I KK 334/25, I KK 339/25, I KK
344/25, I KK 348/25, I KK 447/25, III KK 459/25, V KK 471/25, V KS 31/25, V KZ
50/25).
Wnioski te i treści zaprezentowanej w ich uzasadnieniach argumentacji była
w istocie analogiczna ⎯ w swej treści ⎯ do obecnego wniosku prokuratora (o
odmiennej jednak, jak już powiedziano, intytulacji). Aktualnie, mimo analogicznej w
swej istocie treści uzasadnienia wniosku i zaprezentowanej w niej argumentacji,
świadczącej dobitnie o tożsamym charakterze przedsiębranej czynności, jest to
pismo (od strony czysto formalnej) zatytułowane jako "wniosek o wyłączenie" z
powołaniem się także na przepisy ustawy postępowania karnego (art. 42 § 1 k.p.k.,
art. 45 § 1 k.p.k., art. 41 § 1 k.p.k.), a nie (jak to było w przypadku powołanych
wyżej wniosków prokuratora z listopada 2025 r.) ⎯ wniosek o "przekazanie sprawy
do rozpoznania innemu składowi orzekającemu" oparty wyłącznie na przepisach
Prawa o prokuraturze.
Istotne jest wskazanie na to, że wnioski mające na celu odsunięcie
określonych sędziów Sądu Najwyższego od orzekania składane przez prokuratora
od jesieni 2025 r. uległy znaczącej ewolucji konstrukcyjnej w zakresie petitum. I tak
w osnowie petitum przywołanych wyżej analogicznych wniosków składanych do
postępowań zawisłych w Izbie Karnej Sądu Najwyższego i datowanych na listopad
2025 r. z niewiadomych powodów b r a k było powołania się na przepisy Kodeksu
postępowania karnego o wyłączeniu sędziego jako podstawę żądania
"wyłączenia/wykluczenia" sędziów Sądu Najwyższego. Mimo co do zasady
analogicznych albo wręcz niemalże identycznych w swej treści uzasadnień tych
wniosków i obecnego wniosku powoływano się wówczas w ich podstawie
w y ł ą c z n i e na przepisy Prawa o prokuraturze (art. 3 § 1 pkt 1, 2 i 3 oraz art. 5)
jako podstawę ich składania (wyjaśnieniem takiego określenia podstawy prawnej
tych wniosków jest ⎯ być może ⎯ okoliczność, że ich autor nie uważał i nadal nie
uważa osób, co do których składa wnioski o wykluczenie/wyłącznie za sędziów,
zatem wskazanie trybu kodeksowego odnoszącego się do sędziego wydawało mu
się nielogiczne). Następnie (wiosna 2026 r.) dokonana została modyfikacja
podstawy prawnej tych wniosków i dodano do niej przepisy Kodeksu
V KK 12/26 8
postępowania karnego (art. 42 § 1 k.p.k., art. 45 § 1 k.p.k., art. 41 § 1 k.p.k.)
zmieniając intytulację i nazwę tych wniosków z "wniosków o wykluczenie" na
wnioski o "wyłączenie" (ale nie – wyłączenie sędziego, mimo oparcia ich teraz
częściowo na przepisach dotyczących sędziów). W kolejnej (obecnej) fazie
modyfikacji tożsamych argumentacyjnie pism prokurator postanowił zrezygnować z
powoływania w ich podstawie przepisów Prawa o prokuraturze i ograniczyć się do
powoływania się w tych pismach wyłącznie na przepisy ustawy postępowania
karnego o wyłączeniu sędziego jako uzasadniające postulat "wyłączenia osoby".
Otóż niepodobna oczywiście przyjąć, że autor prawie 30 wniosków o
"przekazanie sprawy do rozpoznania innemu składowi orzekającemu"
skierowanych do Izby Karnej Sądu Najwyższego i złożonych w listopadzie 2025 r.
(podmiot profesjonalny, wykwalifikowany uczestnik obrotu prawnego) opartych
w y ł ą c z n i e na wskazanych przepisach Prawa o prokuraturze po pięciu
miesiącach nagle zmienia zapatrywanie co do istoty kategorycznie ujmowanej
przezeń czynności procesowej i przyjmuje, że analogicznie uzasadniany wniosek
nie jest już żądaniem przekazania sprawy do rozpoznania innemu składowi
orzekającemu, lecz (w efekcie dodania do jego podstawy prawnej przepisów
Kodeksu postępowania karnego art. 42 § 1 k.p.k., art. 45 § 1 k.p.k., art. 41 § 1
k.p.k.) staje się wnioskiem o wyłączenie, by w kolejnej niejako odsłonie ewolucyjnej
ten sam wniosek ⎯ na skutek wyeliminowania poprzednio wskazywanych
przepisów Prawa o prokuraturze i wskazania (w podstawie prawnej) trzech
przepisów Kodeksu postępowania karnego i zmianie jego nazwy ⎯ ulega
transformacji i przekształca się w procesowy wniosek o wyłącznie osoby, mimo
analogicznego uzasadnienia i analogicznych żądań jak w kilkudziesięciu
wcześniejszych wnioskach złożonych ledwie pięć miesięcy wcześniej.
Podsumowując należy zatem powiedzieć, że:
Primo: poprzednio wskazywane przez prokuratora przepisy Prawa o
prokuraturze, stanowiące osnowę formułowania wniosków o wyłączenie nie
przewidywały ani trybu prowadzenia zainicjowanego przez prokuratora
postępowania, ani postulowanej w tych wnioskach decyzji. To wyjaśnia, dlaczego
obecnie (na tle kształtu prawie 30 analogicznych wniosków złożonych w listopadzie
2025 r. przez prokuratora) konieczna stała się nie tylko zmiana nazwy wniosku oraz
V KK 12/26 9
kosmetyczna modyfikacja rzeczywistej podstawy prawnej składanego wniosku o
przepisy Kodeksu postępowania karnego normujące wyłączenie sędziego
wyłącznie pozornie mające z nim związek (o czym jednoznacznie przekonuje
analiza treści uzasadnienia wniosku, materialnie analogicznego z uzasadnieniami
wniosków o "przekazanie sprawy innemu sądowi" składanych przez tego samego
autora w listopadzie 2025 r. i nie wskazującego na istnienie jakichkolwiek
skonkretyzowanych okoliczności odnoszących się do relacji sędziego względem
przydzielonej mu do rozpoznania sprawy). W uzasadnieniu złożonego wniosku nie
artykułuje się bowiem żadnych skonkretyzowanych (zindywidualizowanych)
okoliczności wskazujących na istnienie wątpliwości co do bezstronności
konkretnego sędziego ani nie wskazuje na istnienie skonkretyzowanych
okoliczności świadczących o wystąpieniu przesłanki, o której mowa w art. 40 § 1
pkt 1 k.p.k., poprzestając na nawiązaniu do i kontestowaniu wyłącznie okoliczności
o charakterze abstrakcyjnym (ustrojowym), dotyczących kontestowanego przez
autora wniosku powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego i orzekania
sędziego pierwotnie w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu
Najwyższego, a następnie w Izbie Karnej.
Secundo: obecny zabieg, polegający kolejnej (trzeciej w przeciągu niespełna
roku) dokonanej przez prokuratora zmianie podstawy prawnej i na oparciu go
obecnie kodeksowych przepisach normujących instytucję wyłączenia sędziego oraz
na zmianie jego nazwy względem pierwotnej intytulacji ma ⎯ w swojej istocie ⎯ na
celu jedynie próbę obejścia instytucji obowiązującego prawa oraz zakamuflowanie
r z e c z y w i s t e j treści przedsiębranej czynności, dla której brak jest jakichkolwiek
podstaw prawnych, bowiem ma ona wyłącznie charakter ustrojowy i została w
istocie złożona z pominięciem trybu przewidzianego w Kodeksie postępowania
karnego (mimo formalnej li tylko inwokacji w petitum i w uzasadnieniu przepisów tej
ustawy).
Dodatkowo należy wskazać również i na to, że wniosek złożony przez
prokuratora nie dotyczy sędziego(-ów), lecz bliżej nieokreślonych co do ich statusu
ustrojowego podmiotów. Nie sposób bowiem nie dostrzec ⎯ zaiste osobliwej ⎯
niekonsekwencji w rozumowaniu prawnym przedstawionym przez autora wniosku,
który ⎯ z jednej strony ⎯ składa wniosek oparty na przywołanych przez siebie
V KK 12/26 10
przepisach procedury karnej m. in. na art. 42 § 1 i 45 § 1 k.p.k. czy 41 § 1 k.p.k.
(zatem przepisach regulujących tryb wyłączenia s ę d z i e g o), następnie zaś w
całym wniosku koncentruje swój wysiłek na próbie wykazania, że osoba, której
dotyczy wniosek sędzią nigdy nie była i nie jest. Przypomnienia wymaga bowiem
okoliczność oczywista i niewymagająca szerszego rozwinięcia: uruchomienie
postępowania incydentalnego we wskazanym w tych przepisach trybie możliwe jest
bowiem wyłącznie w odniesieniu do sędziów (Rozdział 2-gi Kodeksu postępowania
karnego ⎯ Wyłączenie sędziego dotyczy wszak wyłączenia sędziego, podkr. —
SN). Pierwotnie ⎯ jak już wyjaśniono powyżej ⎯ prokurator trybu takiego
poszukiwał w ogólnych przepisach Prawa o prokuraturze, ale zdaje się że doszedł
w którymś momencie do konkluzji, że jednak w ustawie tej brak jest należytej
podstawy prawnej dla przedsiębranej czynności wyłączenia "osoby". Trudno jednak
wyręczać autora wniosku w trudzie zidentyfikowania właściwej podstawy
procesowej wyłączenia od udziału w sprawie ⎯ jak to się ujmuje we wniosku ⎯
"osoby biorącej czynny udział w pracach Izby Sądu Najwyższego" (albo w innych
miejscach tegoż uzasadnienia: "osoby która zasiliła szeregi Sądu Najwyższego",
która "bytuje" w Sądzie Najwyższym), która jednocześnie nie jest sędzią ("nie-
sędziego"). Jeśli jednak tryb taki w prawie procesowym istnieje, to niewątpliwie
wniosek o wyłączenie złożony przez prokuratora nie został na nim oparty, bowiem
nie tylko w uzasadnieniu wniosku, ale także w jego petitum takiej podstawy nie
wskazano, odwołując się ⎯ wadliwie ⎯ do przepisów o wyłączeniu sędziego, gdy
tymczasem wniosek dotyczy w ocenie jego autora "osoby bytującej w Sądzie
Najwyższym". Konieczne jest zatem wskazanie podstawy prawnej wniosku o
"wyłączenie osoby" od rozpoznania kasacji.
Decyzja o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o „wyłączenie od
rozpoznawania kasacji” sędziego/sędziów zapada w formie postanowienia, które
może zostać wydane również z udziałem sędziego, którego dotyczy wniosek. Jak
bowiem przyjmuje najwyższy organ władzy sądowniczej (wyrok z 15 listopada 2013
r., sygn. III KK 227/13), cyt.: "wynikający z art. 42 § 3 k.p.k. obowiązek
powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma swoje uzasadnienie tylko
wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie w ogóle podlega rozpoznaniu. Natomiast,
gdy zachodzi podstawa do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie ma
V KK 12/26 11
żadnych podstaw do przyjęcia, iż sędzia, którego ten wniosek dotyczy, nie może
brać udziału w wydaniu takiego orzeczenia. [W] składzie sądu orzekającego o
pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 2
k.p.k. może brać udział sędzia, którego wniosek taki dotyczy" (zob. także
postanowienie Sądu Najwyższego z 21 lipca 2011 r., I KZP 6/11,
OSNKW 2011, nr 8, poz. 66 z glosą D. Wysockiego, OSP 2012, z. 3, s. 207-209
oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2026 r., sygn. II KB 118/25;
15 stycznia 2026 r., sygn. I KK 424/25; por. również: J. Kosonoga w: Kodeks
postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R.A. Stefański, S.
Zabłocki, Lex 2017, art. 41, teza 73-74; M. Rogacka-Rzewnicka w: Kodeks
postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów, red. D. Szumiło-
Kulczycka, Lex 2022, art. 41, teza 3; H. Paluszkiewicz w: Kodeks postępowania
karnego. Komentarz, red. K. Dudka, wyd. 3, Warszawa 2023, art. 41, teza 11; D.
Świecki w: Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, red. D.
Świecki, Lex 2025, art. 41, teza 18-19; W. Jasiński w: Kodeks postępowania
karnego. Komentarz, red. J. Skorupka, wyd. 7, Legalis 2026, art. 41, Nb 20 wraz z
powołaną dalszą literaturą).
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy pozostawił wniosek
prokuratora bez rozpoznania.
Antoni Bojańczyk
[WB]
[a.ł]
Powiązane orzeczenia
- II KK 482/25 2026-01-15Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy kasacyjnej, oparty wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących wadliwości powołania sędziego, podlega rozpoznaniu w trybie przepisów Kodeksu postępow…
- II KK 35/26 2026-05-08Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego od rozpoznawania kasacji, oparty wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących sposobu powołania sędziego, podlega rozpoznaniu w trybie przepisów o wyłączeniu sędziego?
- IV KK 566/25 2026-05-18Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej, oparty wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących sposobu powołania sędziego, podlega rozpoznaniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania…
- I KK 511/25 2026-03-04Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej, oparty wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących sposobu powołania sędziego, podlega rozpoznaniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania…
- IV KK 46/26 2026-05-18Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej, oparty wyłącznie na okolicznościach ustrojowych dotyczących powołania sędziego, podlega rozpoznaniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania k…
Powołane przepisy
art. 177 § 2 KKart. 42 § 1art. 41 § 1 KPKart. 41 §
2 KPKart. 42 § 1 KPKart. 45 § 1 KPKart. 45 ust. 1art. 47art. 6 ust. 1art. 19 ust. 1art. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 6 ust. 3
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy