V KK 15/19

Sygn. akt V KK 15/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca) Protokolant Ewa Oziębła w sprawie D. B. skazanego za czyn z art. 279 § 1 kk po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk w dniu 30 grudnia 2019 r., kasacji wniesionej na niekorzyść skazanego przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt II K (…), uchyla zaskarżony wyrok w zakresie dotyczącym D. B., w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze, i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ś. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Ś. wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt II K (…), uznał D. B. za winnego siedmiu czynów wyczerpujących dyspozycję art. 279 § 1 k.k., z ustaleniem, że stanowią one ciąg przestępstw z art. 279 § 1 k.k. i wymierzył 2 mu karę roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. wykonanie wymierzonej D. B. kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby, zobowiązując go do informowania kuratora o przebiegu okresu próby. Wyrok ten dotyczył także oskarżonej E. C.. Ponadto Sąd Rejonowy, na podstawie art. 46 § 1 k.k., zobowiązał solidarnie D. B. i E. C. do naprawienia szkody przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych kwot odpowiadających wysokości wyrządzonych im szkód. Wyrok Sądu Rejonowego co do D. B. uprawomocnił się z dniem 21 czerwca 2018 r. Od powyższego prawomocnego wyroku, w zakresie dotyczącym D. B., w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze, kasację wniósł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny, zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 69 § 1 k.k. polegające na warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 2 miesięcy, orzeczonej wobec D. B. za popełnienie ciągu przestępstw z art. 279 § 1 kk na okres 3 lat próby, podczas gdy w dacie popełnienia przez niego czynów oraz w dacie wyrokowania możliwe było warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności w wymiarze nie przekraczającym 1 roku.” Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Ś. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, toteż musiała skutkować częściowym uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego jej rozpoznania w zakresie rozstrzygnięcia o karze. Wobec oczywistej zasadności kasacji, uwzględniając obecne brzmienie art. 535 § 5 k.p.k., obowiązujące od dnia 5 października 2019 r. (art. 1 pkt 93 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2019 r., poz. 1694), możliwe było jej uwzględnienie na posiedzeniu bez udziału stron. 3 Skarżący trafnie wskazał na rażące naruszenie przepisu prawa karnego materialnego przez Sąd Rejonowy w Ś.. D. B. stanął pod zarzutem popełnienia czynów z art. 279 § 1 k.k. Zarzucane mu czyny miały zostać popełnione w dniach 5 – 6 kwietnia 2016 r., 9 - 10 kwietnia 2016 r. oraz w okresie od dnia 28 marca 2016 r. do dnia 30 marca 2016 r. Zgodnie z art. 69 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wyrokowania, jak i w dacie popełnienia czynu), sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa. Zauważyć należy, że po zmianach wprowadzonych przez ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 396, ze zm.), od dnia 1 lipca 2015 r. warunkiem dopuszczalności zastosowania przez sąd przepisu art. 69 § 1 k.k. i warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności jest orzeczenie tej kary w wymiarze nieprzekraczającym roku. Tymczasem Sąd Rejonowy ustawowo wskazany próg przekroczył, wymierzając skazanemu D. B. karę roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Tak ukształtowana kara wykluczała zastosowanie środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia wykonania kary na okres 3 lat tytułem próby. Obraza art. 69 § 1 k.k. jest rażącym naruszeniem prawa. Wpływ tego uchybienia na treść wyroku jest niewątpliwy, jeśli uwzględni się to, że miało miejsce warunkowe zawieszenia wykonania kary orzeczonej wobec oskarżonego, co do której - przy prawidłowym zastosowaniu przepisów prawa - nie można było zastosować tej instytucji probacyjnej. Konsekwencją powyższych ustaleń musiało być uwzględnienie kasacji Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w zakresie rozstrzygnięcia o karze wymierzonej D. B. . Trzeba przy tym podkreślić, że uchylenie wyroku następuje jedynie w zakresie rozstrzygnięcia o karze i nie obejmuje zawartych w wyroku rozstrzygnięć co do środków kompensacyjnych orzeczonych na podstawie art. 46 § 1 k.k. Zgodnie bowiem z art. 447 § 2 k.p.k. 4 stosowanym w postępowaniu kasacyjnym odpowiednio z mocy art. 518 k.p.k., środek zaskarżenia zwrócony co do kary uważa się za zwrócony przeciwko całości rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych. A contrario – w przypadku wniesienia środka zaskarżenia co do kary, co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, zakresem zaskarżenia nie jest objęte rozstrzygnięcie co do środka kompensacyjnego (por. D. Świecki, Komentarz aktualizowany do art. 447 Kodeksu postępowania karnego, Lex/el. 2019 teza 11). Natomiast rozstrzygnięciem co do kary jest również rozstrzygnięcie zasądzające określoną opłatę w sprawach karnych, w rozmiarze ustalanym w zależności od wysokości kary (por. m.in.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2005 r., V KK 6/05). W toku ponownego rozpoznania sprawy w zakresie rozstrzygnięcia o karze Sąd Rejonowy w Ś. będzie miał na względzie treść art. 69 § 1 k.k., zgodnie z którym instytucję zawieszenia wykonania kary można zastosować jedynie w odniesieniu do kary pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym roku. Sąd ten weźmie też pod uwagę treść art. 538 § 1 i 3 k.p.k.