V KK 17/22

Sygn. akt V KK 17/22 POSTANOWIENIE Dnia 9 marca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Siuchniński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, w dniu 9 marca 2022 r., w sprawie M. C. skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. kasacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II K (…), uznał oskarżonego M. C. za winnego tego, że w dniu 23 września 2019 r. w C. działając z bezpośrednim zamiarem pozbawienia życia A. G. , używając ostrego, kończystego narzędzia w postaci noża kilkukrotnie ugodził nim pokrzywdzoną, powodując 10 ran ciętych i kłutych, 2 rany klatki piersiowej po prawej stronie długości około 4 cm idące w kierunku jamy brzusznej, penetrujące przez przeponę do wątroby, ranę lewego sutka długości około 8 cm, ranę prawego nadbrzusza długości około 7 cm, ranę prawego uda długości 4 cm, ranę szyi (karku) po stronie 2 prawej długości około 2 cm, której kanał drążył w kierunku kręgosłupa, ranę prawego ramienia długości 5 cm, ranę okolicy pachowej tylnej długości około 5 cm, ranę okolicy łopatki lewej długości około 5 cm, ranę prawego ramienia długości około 3 cm z licznymi obrażeniami wewnętrznymi: uszkodzeniem żyły głównej dolnej, dróg żółciowych, wątroby, perforacji dwunastnicy, wytrzeźwieniem pętli jelitowej, perforacji przepony z uszkodzeniem miąższu płuc, odmą opłucnową lewostronną i ranę lewego sutka, co spowodowało chorobę realnie zagrażającą życiu, lecz zamierzonego celu nie osiągnął, z uwagi na natychmiastowego przewiezienia do szpitala pokrzywdzonej i udzielenia jej pomocy medycznej, czym działał na szkodę pokrzywdzonej A. G., tj. przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na mocy art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 10 lat pozbawienia wolności, a na podstawie art. 62 k.k. orzekł wobec wyżej wymienionego terapeutyczny system wykonania kary pozbawienia wolności. Ponadto, na podstawie art. 39 pkt 2b k.k., art. 41 a § 1 i 4 k.k. i art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek kamy w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej A. G. na odległość bliższą niż 50 metrów na okres 15 lat, a na mocy art. 39 pkt 1 k.k. i art. 43 § 1 k.k. orzekł środek kamy w postaci pozbawienia praw publicznych na okres 10 lat. Apelację od tego wyroku złożył obrońca z urzędu oskarżonego, zaskarżając go wyrok w części dotyczącej kary na korzyść oskarżonego. Wyrokiem z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt II AKa (…), Sąd Apelacyjny w (…) zmienił zaskarżony w ten sposób, że uchylił orzeczenie o pozbawieniu oskarżonego praw publicznych, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Kasację od tego wyroku wywiódł obrońca skazanego, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treści orzeczenia, a mianowicie: 1. art. 31 k.k. poprzez jego błędną wykładnię i nieprzeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego, czego konsekwencją było przyjęcie, iż w świetle okoliczności niniejszej sprawy oskarżony miał w czasie przypisanego mu czynu zachowaną pełną zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim 3 postępowaniem, podczas gdy skazany w chwili zdarzenia znajdował się w stanie atypowego czy patologicznego upicia alkoholowego, skutkującego ograniczeniem, czy też zniesieniem jego poczytalności. 2. art. 148 § 1 k.k. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że czyn zarzucany M. C. wypełnia zmaniona przestępstwa z art. 148 § 1 k.k., podczas gdy analiza materiału dowodowego uzasadnia przyjęcie kwalifikacji czynu z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.k. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego (…) i Sądu Okręgowego w S. i przekazanie sprawy oskarżonego do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest bezzasadna w stopniu oczywistym, co musiało skutkować jej oddaleniem, na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 3 k.p.k. W myśl art. 519 k.p.k. i art. 523 § 1 k.p.k. wniesienie kasacji uzasadniać mogą uchybienia wskazane w art. 439 k.p.k. lub inne, mające cechy rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, przy czym kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wobec czego zaskarżony nią może być jedynie wyrok sądu odwoławczego. W apelacji od wyroku Sądu meriti obrońca skazanego C. postawił jedynie zarzut rażącej niewspółmierności kary. Wina skazanego a także zastosowane przepisy prawa materialnego nie były w apelacji kwestionowane. Skoro tak, to Sąd odwoławczy miał obowiązek odnieść się wyłącznie do zarzutu rażącej niewspółmierności wymierzonej mu kary, jako że rozpoznawał sprawę wyłącznie w granicach zaskarżenia oraz podniesionych zarzutów. Nie stwierdził bowiem wystąpienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub przesłanek do przekonujących o rażącej niesprawiedliwości zaskarżonego apelacją wyroku. Z tego obowiązku Sąd odwoławczy się wywiązał prawidłowo i w związku z rozpoznaniem apelacji w tym zakresie, w kasacji zarzutu nie postawiono. Natomiast zarzuty obrazy prawa materialnego w niej postawione pozostać muszą poza zakresem rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym; - po pierwsze z powyższego powodu a także dlatego, że nie postawiono w kasacji Sądowi odwoławczemu zarzutu rażącej obrazy art. 440 k.p.k. (Sąd Najwyższy 4 wszak rozpoznaje kasację wyłącznie w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów a szerzej jedynie w wypadkach określonych w art. 439, 435 i 455 k.p.k.), - po drugie dlatego, że Sąd odwoławczy prawa materialnego nie stosował a jedynie kontrolował prawidłowość jego zastosowania zaś zarzutu nierzetelnej kontroli odwoławczej nie postawiono. Dla profesjonalnego pełnomocnika/obrońcy powyższe powinno być oczywistością. Poza tym Sąd Apelacyjny w (…) rozpoznał i należycie się odniósł – co już zaznaczono - w uzasadnieniu swego wyroku do zarzutu, który w apelacji faktycznie postawiono. Zważywszy na treść wyroku Sądu Apelacyjnego, utrzymującego co do zasady orzeczenie Sądu I instancji w mocy (zawarte w nim rozstrzygnięcie zmieniające dotyczy tylko środka karnego), wskazać trzeba, że Sąd Apelacyjny nie miał, nie stwierdziwszy podstaw procesowych do rozpoznania apelacji poza granicami postawionego w niej zarzutu, możliwości, by naruszyć przywołane w zarzutach kasacji przepisy prawa materialnego. Podnoszone w kasacji okoliczności odnoszą się wyłącznie do zagadnień związanych z winą skazanego, poprzez podważanie trafności dokonanej oceny dowodów (opinii biegłych psychiatrów) oraz zgłaszanie niekompletności i nieprawidłowości poczynionych ustaleń faktycznych (w zakresie zamiaru sprawcy). Jak słusznie zauważył prokurator w odpowiedzi na kasację: „ taki zakres zaskarżenia apelacji sprawia natomiast, że skarżący, obok uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k., a także uchybień związanych z naruszeniem przez Sąd odwoławczy innych przepisów, które nakazywały by temu Sądowi rozważenie z urzędu danej kwestii (art. 440 k.p.k.), mógł w kasacji podnosić jedynie zarzuty rażącego naruszenia przez sąd odwoławczy tych przepisów, które (bezpośrednio, czy pośrednio) były związane wyłącznie z karą. Przy czym rażące naruszenie tych przepisów - by stanowić skuteczną podstawę kasacji — musiałoby być nadto takie, by stwarzać możliwość istotnego jego wpływu na treść zaskarżonego wyroku Sądu odwoławczego. Tymczasem obrońca skazanego nie przestrzega owych ograniczeń procesowych determinujących rodzaj i kierunek możliwych do podniesienia przez niego w kasacji zarzutów, co sprawia - że w takim układzie procesowym - stają się one przez to samoistnie bezzasadne”. W tej sytuacji stwierdzić należy, że zarzuty postawione w kasacji stoją na pograniczu prawnej dopuszczalności. Odnosząc się jednak – niejako na 5 marginesie, mimo powyżej poczynionych uwag - do zarzutu dotyczącego obrazy art. 31 k.k. podkreślić trzeba, że Sąd I instancji w uwzględnieniu opinii psychiatrycznej dotyczącej skazanego poddał ocenie jego zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem w czasie popełnienia zarzucanego czynu podnosząc, że: „W czasie popełnienia zarzucanego czynu M. C. miał zachowaną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Cierpi na zespół zależności alkoholowej, wymaga leczenia odwykowego, które może być prowadzone w warunkach penitencjarnych. Karę powinien odbywać w systemie terapeutycznym”. Tymczasem skarżący, w sposób rażąco dowolny, bo jedynie w oparciu o wyjaśnienia skazanego i bez podjęcia choćby polemiki z wynikami opinii sądowo – psychiatrycznej, w dodatku dopiero na etapie postępowania kasacyjnego, wysunął wniosek, iż w realiach przedmiotowej sprawy mamy do czynienia z upojeniem alkoholowym nietypowym tj. takim którego wystąpienia oraz skutków sprawca nie przewidywał ani nie mógł przewidzieć. W tych warunkach kasacja okazała się być oczywiście bezzasadną i jako taka została oddalona na posiedzeniu Sądu Najwyższego w trybie art. 535 § 3 k.p.k. z jednoczesnym obciążeniem skazanego kosztami postępowania kasacyjnego w myśl art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.