V KK 205/19

Sygn. akt V KK 205/19 POSTANOWIENIE Dnia 5 czerwca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 czerwca 2019 r., sprawy B. P. oskarżonej z art. 300 § 2 k.k. i in. z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 20 listopada 2018 r., sygn. akt VII Ka (…), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. obciążyć oskarżyciela subsydiarnego – D. Sp. z o.o. w W. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE B. P. została oskarżona o to, że: 1. w dniu 3 lipca 2012 r., składając przez Sądem Rejonowym w K. do protokołu w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I Co (…) wykaz posiadanego ruchomego i nieruchomego majątku, ukryła fakt nabycia nieruchomości położonej w Z. ul. J., nabytej na podstawie aktu notarialnego Rep A nr (…)/2009 z dnia 16 lutego 2009 r., o wartości 522.000,00 zł, działając w powyższy sposób na szkodę wierzyciela w celu udaremnienia zaspokojenia wierzyciela i wykonania prawomocnego orzeczenia sądowego, tj. o przestępstwo z art. 300 § 2 k.k.; 2 2. w okresie od 28 maja 2009 r. do dnia 30 września 2009 r., z zamiarem osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła Spółkę D. do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem w postaci betonu o łącznej wartości 131.039,47 zł, wprowadzając przedstawicieli Spółki D. w błąd co do zamiaru i możliwości wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania zapłaty, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w K., wyrokiem z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt II K (…), uniewinnił oskarżoną B. P. od popełnienia zarzucanych jej czynów. Apelację od powyższego wyroku wywiódł pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego D. Sp. z o.o. w W. Sąd Okręgowy w O., wyrokiem z dnia 20 listopada 2018 r., sygn. akt VII Ka (…), zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił rozstrzygnięcie o zasądzeniu od oskarżyciela subsydiarnego na rzecz Skarbu Państwa zwrotu wydatków, zaś w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Od powyższego wyroku kasację wywiódł pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego zarzucając rażące naruszenie prawa, mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a to obrazę przepisów prawa procesowego: „1. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uchybienie prawidłowej kontroli odwoławczej poprzez nienależyte rozpoznanie przez Sąd II instancji zarzutów pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej postawionych zaskarżonemu apelacją wyrokowi Sądu Rejonowego w K., wedle których Sąd I Instancji poczynił ustalenia faktyczne z pominięciem istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a które to zostały ujawnione w toku przewodu sądowego i przemawiały na niekorzyść oskarżonej, wskutek uznania przez Sąd II instancji, iż w świetle przepisu art. 410 k.p.k. Sąd I instancji winien oprzeć swe ustalenia faktycznie wyłącznie na tych dowodach, które zostały przeprowadzone w toku rozprawy głównej i na kanwie rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji dokonał ustaleń faktycznych na podstawie tych dowodów, które przeprowadził w toku rozprawy głównej, co w konsekwencji doprowadziło do konstatacji Sądu Okręgowego w O., iż nie można w takiej sytuacji zasadnie twierdzić, iż wystąpiła obraza przepisu art. 410 k.p.k., podczas gdy prawidłowa 3 wykładania tego przepisu oznacza, iż sąd musi oprzeć swój wyrok na wszystkich istotnych okolicznościach, które zostały ujawnione w toku rozprawy głównej i nie może ograniczyć się li tylko do części ujawnionego materiału dowodowego, zaś rozstrzygnięcie zawarte w wyroku musi stanowić rezultat analizy całokształtu ujawnionych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, przy czym odnosi się to do okoliczności potwierdzających słuszność ustaleń włączonych do faktycznej podstawy wyroku, jak i tych, które im przeczą; 2. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uchybienie prawidłowej kontroli odwoławczej poprzez nienależyte rozpoznanie przez Sąd II instancji zarzutów pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej postawionych zaskarżonemu apelacją wyrokowi Sądu Rejonowego w K., wedle których Sąd I instancji bezzasadnie nie uwzględnił wniosku oskarżycielki subsydiarnej zawartego w akcie oskarżenia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości i badania stanu finansowego przedsiębiorstw, wskutek uznania przez Sąd Odwoławczy, iż zarówno podstawa takiego rozstrzygnięcia, jak i jego uzasadnienie było prawidłowe, zaś na kanwie niniejszej sprawy dowód taki pozostawałby bez znaczenia dla rozstrzygnięcia zarzutu oszustwa, a ponadto kwestia ta nie wymaga wiadomości specjalnych, podczas gdy dopiero ustalenie sytuacji finansowej firmy oskarżonej dałoby pełny obraz obiektywnie istniejących okoliczności w dacie składania zamówienia na beton w maju 2009 r., a świadczących o zamiarze niewywiązania się z zaciągniętego zobowiązania przez oskarżoną poprzez wprowadzenie w błąd pokrzywdzonej i doprowadzenie jej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, gdyż dowód ten umożliwiłby dokonanie oceny w płaszczyźnie możliwości wypełnienia zaciągniętego przez oskarżoną zobowiązania w kontekście całokształtu możliwości finansowych jej firmy, a w szczególności osiąganych dochodów, jak również ilości oraz wysokości zaciągniętych zobowiązań pieniężnych, przy czym ustalenie tej kwestii ponad wszelką wątpliwość wymaga wiadomości specjalnych; 3. art. 458 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieprzeprowadzenie 4 z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości i badania stanu finansowego przedsiębiorstw, podczas gdy dowód ten umożliwiłby dokonanie oceny w płaszczyźnie możliwości wypełnienia zaciągniętego przez oskarżoną zobowiązania w kontekście całokształtu możliwości finansowych jej firmy, a w szczególności osiąganych dochodów, jak i również ilości oraz wysokości zaciągniętych zobowiązań pieniężnych, a co za tym idzie mógłby stanowić podstawę wnioskowania w zakresie istnienia oszukańczego zamiaru po stronie oskarżonej względem pokrzywdzonej, co bezspornie uzasadnia konstatację, iż na kanwie niniejszego postępowania stwierdzenie okoliczności mających znaczenie dla sprawy wymaga zasięgnięcia wiadomości specjalnych”. W konkluzji kasacji pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Rejonowego w K. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W pisemnych odpowiedziach na kasację prokurator, jak i obrońca wnieśli o oddalenie kasacji, jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co skutkowało jej oddaleniem w trybie art. 535 § 3 k.p.k. W związku z treścią zarzutów sformułowanych w kasacji należy przypomnieć, że nadzwyczajny środek odwoławczy, jakim jest kasacja, zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. wniesiony może być jedynie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Takie unormowanie powoduje, że podstawy kasacji nie może stanowić zarzut błędu w ustaleniach faktycznych zarówno, gdy jest on podniesiony wprost, jak i wówczas kiedy, dla ominięcia owego ustawowego ograniczenia, przyjmuje postać zarzutu obrazy prawa procesowego. Sąd Najwyższy rozpoznając kasację nie jest bowiem uprawniony do dokonywania ponownej oceny dowodów i w oparciu o jej rezultaty, do sprawdzania poprawności poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, a jedynie do skontrolowania czy orzekające sądy dokonując ustaleń faktycznych, nie dopuściły się rażącego naruszenia reguł procedowania, co mogłoby mieć istotny wpływ na ustalenia faktyczne, a w konsekwencji na treść wyroku. Przedmiotem kasacji zgodnie z art. 5 519 k.p.k. może być jedynie prawomocny i kończący postępowanie wyrok sądu odwoławczego. Lektura zarzutów kasacji i ich uzasadnienia pozwala na stwierdzenie, iż w rzeczywistości są one powtórzeniem zarzutów apelacyjnych i sprowadzają się do zanegowania przeprowadzonej w sprawie przez Sąd pierwszej instancji i aprobowanej przez Sąd odwoławczy, prawidłowej oceny zebranych dowodów i podważenia dokonanych ustaleń faktycznych. Wbrew zatem zastrzeżeniu skarżącego ich podniesienie w kasacji ma na celu ponowienie kontroli odwoławczej. Jakkolwiek powielenie w kasacji argumentacji przedstawionej wcześniej w zwykłym środku odwoławczym może być w niektórych sytuacjach skuteczne, to dotyczy jedynie przypadków, gdy sąd odwoławczy nie rozpoznał należycie wszystkich zarzutów apelacyjnych i nie odniósł się do nich w uzasadnieniu swojego orzeczenia zgodnie z dyspozycją art. 457 § 3 k.p.k. Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie zachodzi. Orzeczenie Sądu Okręgowego spełnia wymogi określone przez art. 457 § 3 k.p.k. Sąd odwoławczy przeprowadził kontrolę instancyjną zaskarżonego apelacją orzeczenia w sposób wszechstronny, odnosząc się w swoich rozważaniach do podniesionych w apelacji zarzutów. Uzasadnienie orzeczenia Sądu odwoławczego zawiera powody jego rozstrzygnięcia oraz argumentację wyjaśniającą w sposób logiczny i rzeczowy, dlaczego nie podzielono zarzutów i wniosków zawartych w apelacji obrońcy. Odnosząc się do pierwszego z zarzutów kasacji, w którym skarżący podnosi nieprawidłową kontrolę odwoławczą, przy pominięciu istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ujawnionych w toku przewodu sądowego i przemawiających na niekorzyść oskarżonej, stwierdzić trzeba, iż już sam sposób sformułowania tego zarzutu czyni go nieskutecznym w postępowaniu kasacyjnym. Skarżący nie wskazuje bowiem w jego treści żadnej okoliczności, która została pominięta przez Sąd pierwszej instancji, a była tego rodzaju, że mogła w wywrzeć istotny wpływ na treść jego orzeczenia. Odczytując ten zarzut przez pryzmat części motywacyjnej kasacji, przyjąć trzeba, że dotyczy on zeznań złożonych przez świadka D. K., z których wynikało, iż oskarżona, będąc podwykonawcą, w momencie zajęcia wierzytelności zrezygnowała z wykonania robót i przekazała je T. P. 6 W sytuacji, gdy z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że Sąd ten, dokonując ustaleń faktycznych oparł się m.in. na zeznaniach D. K., nie kwestionując ich wiarygodności, nie sposób doszukać się w procedowaniu Sądu Rejonowego podnoszonej w kasacji obrazy art. 7 i art. 410 k.p.k. Do naruszenia tych przepisów dochodzi przecież wówczas gdy sąd ocenia materiał dowodowy w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, opierając się na dowodach, które nie zostały ujawnione na rozprawie, bądź pomijając niektóre z nich. Zauważyć przy tym trzeba, że skarżący nie wykazał, jakie to istotne znaczenie miałaby eksponowana przez niego okoliczność dla ustaleń faktycznych w zakresie pierwszego z zarzucanych B. P. czynów, którego przedmiotem było precyzyjnie określone zachowanie, polegające na ukryciu faktu nabycia nieruchomości położonej w Z. To samo dotyczy również zarzucanego oskarżonej przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Zarzucając orzekającym w sprawie sądom zignorowanie faktu przekazania wykonawstwa zastępczego T. P., skarżący czyni to w oderwaniu od całokształtu pozostałych ustalonych w toku postępowania okoliczności oraz czasu jego zaistnienia. Już tylko z tego powodu trudno byłoby dowodzić, że wskazywane w kasacji zdarzenie świadczy o istniejącym po stronie oskarżonej przed 30 września 2009 r. zamiarze doprowadzenia oskarżyciela subsydiarnego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Nie są zasadnymi również pozostałe dwa zarzuty, które dotyczą nieprzeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego, czy to na wniosek złożony w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, czy też z urzędu przez Sąd odwoławczy. W tym zakresie Sąd Najwyższy w pełni aprobuje Stanowisko Sądu odwoławczego przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Podkreślić trzeba, że w realiach sprawy brak było przesłanek do zasięgania opinii biegłego. Sąd pierwszej instancji dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na ustalenie sytuacji finansowej firmy oskarżonej w sposób wymagany dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy – a więc ustalenia, czy oskarżona wprowadziła przedstawicieli pokrzywdzonego w błąd co zamiaru i możliwości wywiązania się zaciągniętego zobowiązania. Przeprowadzenie oceny zeznań świadków oraz zinterpretowanie informacji zawartych w dokumentach 7 zgromadzonych w niniejszej sprawie – w tym danych dotyczących zobowiązań podatkowych oraz składek odprowadzanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jest zadaniem, niemożliwym do wykonania bez posiadania wiadomości specjalnych, o których mowa w art. 193 § 1 k.p.k. Mając na uwadze powyższe argumenty orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.