V KK 251/16

Sygn. akt V KK 251/16 POSTANOWIENIE Dnia 27 września 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 września 2016 r. sprawy D. S. skazanego z art. 148 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II AKa …/16 utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt III K …/15 p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu skazanego - adw. D. G. (Kancelaria Adwokacka) - kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) zł, w tym 23 % tytułem podatku VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji; 3. zwolnić skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne i poniesionymi wydatkami tego postępowania obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Ś., wyrokiem z dnia 20 października 2015 roku (sygn. akt III K …/15) uznał D. S. za winnego tego, że w nocy z 17 na 18 stycznia 2015 r. w Z., działając z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia J. S., wielokrotnie zadał mu uderzenia nożem powodując 18 ran kłutych i kłuto - ciętych głowy, klatki 2 piersiowej, szyi, skutkujących krwawieniem śródczaszkowym, odmą prężną oraz znaczną utratą krwi, które doprowadziły do ostrej niewydolności krążeniowo oddechowej, w następstwie której pokrzywdzony zmarł to jest zbrodni z art.148 § 1 k.k. i za to przestępstwo wymierzono oskarżonemu karę 15 lat pozbawienia wolności. Jednocześnie Sąd Okręgowy uznał w/w za winnego tego, że w dniu 21 stycznia 2015 r. w P., znajdując się w stanie nietrzeźwości 1,84 promila alkoholu we krwi, prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy marki Skoda Oktawia tj. występku z art. 178a § 1 k.k. i na podstawie tegoż przepisu wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. Sąd wymierzył D. S. karę łączną 15 lat pozbawienia wolności, zaś na podstawie art.42 § 2 k.k. orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat. Na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności, Sąd zaliczył okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania od dnia 21 stycznia 2015r. do 20 października 2015r., zaś na podstawie art. 44 § 2 k.k. orzekł w przedmiocie dowodów rzeczowych. Powyższym wyrokiem rozstrzygnięto też o kosztach procesu. Wskazany wyrok został zaskarżony apelacjami przez prokuratora – na niekorzyść oskarżonego oraz przez obrońcę oskarżonego. Prokurator zarzucił w apelacji rażącą niewspółmierność wymierzonej D. S. kary 15 lat pozbawienia wolności za czyn określony w art. 148 § 1 k.k. a tym samym kary łącznej w wymiarze 15 lat pozbawienia wolności domagając się zmiany wyroku i wymierzenia kary bezwzględnej 25 lat pozbawienia wolności za czyn z art. 148 § 1 k.k. oraz kary łącznej w takim samym wymiarze. Obrońca oskarżonego zaskarżając wyrok w części dotyczącej skazania za przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. sformułowała następujące zarzuty: „1. obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku tj.: art. 7 k.p.k. i art. 201 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt. 3 i 4 k.p.k. wyrażającej się w oddaleniu wniosków dowodowych obrony sformułowanych na piśmie z dnia 3 września 2015 r. oraz na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. dotyczących przeprowadzenia dowodów z opinii biegłych zarówno uzupełniającej 3 opinii psychologiczno - psychiatrycznej oraz biegłego z zakresu neurologii jak i z opinii biegłego z zakresu chirurgii i ortopedii, mimo iż: a) w związku z pozyskaną przez Sąd I instancji nową dokumentacją medyczną dotyczącą oskarżonego, pochodzącą z Samodzielnego Szpitala Wojewódzkiego […], potwierdzającą zaburzenia oskarżonego o charakterze neurologicznym, a zatem pozostającym ściśle w sferze psychiki oskarżonego, w szczególności wobec wynikających z epikryzy karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 2 września 2014r. zaleceń wykonania badania EEG oskarżonego; którą biegli psychiatrzy oraz psycholog nie dysponowali wydając opinię w sprawie, należy uznać, iż jest ona niepełna, przez to także niejasna, bowiem nie uwzględnia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia konkretnej kwestii okoliczności; b) zmiana przez oskarżonego wyjaśnień co do początkowej fazy przebiegu zdarzenia tj. wskazania przez oskarżonego, iż został zaatakowany nożem przez ojca; pozyskania w tym zakresie przez Sąd I instancji potwierdzenia w postaci karty indywidualnej pielęgnacji istnienia do chwili obecnej widocznych u oskarżonego obrażeń palców lewej ręki oraz istnienia ograniczenia ruchomości tychże palców, pozwalające na ocenę pod kątem mechanizmu ich powstania po osobistym badaniu; dawały obiektywną możliwość zweryfikowania wersji podawanej przez oskarżonego pod kątem jej wiarygodności; co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych (tzw. błąd „braku”), skutkujący przyjęciem, iż w stosunku do oskarżonego nie zachodzi podstawa do zastosowania art. 31 § 1 lub 2 k.k. bądź też nie zachodzą przesłanki określone przepisem art. 148 § 4 k.k., a zatem spowodowało przedwczesne ustalenie, że oskarżonemu można przypisać winę i nie znajdzie zastosowania norma określona przepisem art. 1 § 3 k.k. oraz, że oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim; 2. w zakresie orzeczenia o kosztach zawartego w pkt. VIII wyroku”. W apelacji obrońca wniosła także o uzupełnienie przewodu sądowego poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów: „1. z opinii biegłego z zakresu chirurgii i ortopedii, wydanej po badaniu oskarżonego, u którego do chwili obecnej utrzymują się widoczne blizny po 4 nacięciach oraz ograniczenia ruchowe palców lewej ręki, na okoliczność ustalenia czy charakter obrażeń lewej dłoni oskarżonego, wskazuje na wiarygodność jego wyjaśnień co do sposobu i czasokresu ich powstania tj. w wyniku obrony przed atakiem nożem przez ojca; 2. uzupełniającej opinii psychologiczno - psychiatrycznej oraz biegłego z zakresu neurologii na okoliczność ustalenia, czy pozyskana przez Sąd I instancji nowa dokumentacja medyczna dotycząca oskarżonego pochodząca z Samodzielnego Szpitala Wojewódzkiego, w szczególności wynikające z epikryzy karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 2 września 2014r. zalecenia wykonania badania EEG w warunkach poradni neurologicznej, ma wpływ na dotychczasową opinię co do ziszczenia się przesłanek z art. 31 k.k., a nadto wypowiedzenie się czy w świetle zmienionych wyjaśnień oskarżonego (rozprawa z dnia 27 sierpnia 2015r.), a wskazujących na zaatakowanie go nożem, zweryfikowanych opinią biegłego z zakresu chirurgii i ortopedii, uwzględniając dotychczasowe okoliczności związane z trudną sytuacja życiową i rodzinną oskarżonego, możemy mówić o silnym wzburzeniu usprawiedliwionym okolicznościami w rozumieniu przepisu art. 148 § 4 k.k.” Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu obu apelacji, wyrokiem z dnia 17 lutego 2016 r. (sygn. akt II AKa …/16) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Od powyższego wyroku kasację w części dotyczącej skazania za przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. wywiodła obrońca D. S. zarzucając rażące naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na treść orzeczenia tj.: 1. „art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. wyrażające się w powieleniu przez Sąd II instancji, wadliwych ustaleń Sądu I instancji, poprzez dokonanie, z pominięciem niezbędnych wiadomości specjalnych, oceny dokumentacji medycznej pochodzącej z Samodzielnego Szpitala Wojewódzkiego, potwierdzających zaburzenia oskarżonego o charakterze neurologicznym, co było wynikiem oddalenia wniosku obrońcy o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii psychologiczno- psychiatrycznej, a skutkowało pozbawieniem skazanego możliwości zweryfikowania jego sytuacji pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 31 § 1 lub 2 k.k. 5 2. art.193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. wyrażające się w powieleniu przez Sąd II instancji, wadliwych ustaleń Sądu I instancji, poprzez ich dokonanie z pominięciem wskazań wiedzy specjalnej i zastąpienia jej własną oceną zdarzeń, a to przyjęcie, że wobec faktu, „że od tragicznego zdarzenia minął ponad rok i stwierdzenie za pomocą opinii biegłego z zakresu chirurgii i ortopedii kiedy dokładnie (w jakich okolicznościach, co było ich przyczyną) powstały obrażenia palców lewej dłoni po których pozostały tylko blizny nie jest możliwe" (str.7 uzasadnienia), a będące skutkiem oddalenia wniosku dowodowego obrońcy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu chirurgii i ortopedii, co w efekcie pozbawiło skazanego możliwości potwierdzenia wersji przebiegu zdarzenia ostatecznie przez niego podawanej tj. iż bezpośrednio przed zdarzeniem został zaatakowany przez ojca nożem, co mogłoby w efekcie prowadzić do ustalenia, że skazany działał w warunkach przewidzianych w art. 148 § 4 k.k. 3. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegające na bezkrytycznej akceptacji przez Sąd II instancji, sposobu oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonanej przez Sąd I instancji, co skutkowało naruszeniem w/w przepisów postępowania i ostatecznie pozbawiło skazanego prawa do rzetelnego procesu”. Stawiając powyższe zarzuty obrońca skazanego D. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Regionalnej wniósł o jej oddalenie, jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k. i w związku z powyższym została oddalona. Pierwszy z zarzutów kasacyjnych – sprowadzający się do naruszenia art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k., w którym obrońca wskazuje na rzekomą wadliwość oceny dokumentacji medycznej pochodzącej z Samodzielnego Szpitala Wojewódzkiego, co zdaniem obrońcy było wynikiem oddalenia jej wniosku o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii 6 psychologiczno – psychiatrycznej, w oczywisty sposób nie jest zasadny. W tym kontekście należy zauważyć, że skazany D. S., z uwagi na okoliczności ujawnione w trakcie postępowania przygotowawczego, w tym uprzednią hospitalizację wynikającą z podjętej próby samobójczej, był badany przez biegłych psychiatrów i psychologa w warunkach obserwacji sądowo – psychiatrycznej. W opinii psychiatrycznej, przy wydawaniu której uwzględniono także uprzednie przypadki hospitalizacji skazanego, opiniujący w sprawie lekarze psychiatrzy wyraźnie wskazali, iż tempore criminis D. S. nie miał zniesionej ani ograniczonej w stopniu znacznym zdolności rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem (k. 317 – 330). Podkreślenia wymaga też to, iż w ramach obserwacji sądowo – psychiatrycznej przeprowadzone zostało też badanie tomograficzne głowy skazanego (k. 327). Trafnie Sąd Apelacyjny uznał wydaną opinię psychiatryczną (oraz opinię psychologiczną) jako kompletną, pełną i jasną w szczególności z perspektywy konieczności ustalenia poczytalności skazanego w chwili czynu. Skoro tak, zasadnie Sąd Apelacyjny oddalił wniosek dowodowy obrońcy ponowiony w postępowaniu apelacyjnym powołując się na treść art. 201 k.p.k. (k. 613 – 614). Nie doszło też do naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 170 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k., gdyż sfera związana z koniecznością powołania uzupełniającej opinii biegłych powinna zostać rozstrzygnięta w obszarze art. 201 k.p.k. i tak też w tej sprawie się stało. Drugi zarzut kasacji – wskazujący na naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. poprzez zaniechanie zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu chirurgii i ortopedii na okoliczność wystąpienia u skazanego obrażeń i niedowładu palców lewej dłoni, zdaniem Sądu Najwyższego także okazał się oczywiście bezzasadny. W uzasadnieniu postanowienia oddalającego wniosek dowodowy (k. 613) Sąd Apelacyjny w sposób bardzo szczegółowy wyjaśnił dlaczego powyższy wniosek należało oddalić z powołaniem się na treść art. 170 § 1 pkt 3 k.p.k. Stosowny wywód w tym przedmiocie został poczyniony także w uzasadnieniu wyroku sądu odwoławczego i stanowisko tam zaprezentowane jest przekonujące, zaś zarzut kasacyjny w tym zakresie stanowi jedynie polemikę z trafnymi wskazaniami zamieszczonymi w części motywacyjnej wyroku sądu odwoławczego. 7 Nie można także przyznać waloru zasadności trzeciemu z zarzutów kasacyjnych – naruszenia przez Sąd II instancji art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez bezkrytyczną akceptację sposobu dokonywania przez Sąd Okręgowy oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Obrońca sugeruje w kasacji, że doszło w tym wypadku do „zaabsorbowania” naruszeń w obszarze art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. zaistniałych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Z niczym takim nie mieliśmy jednak do czynienia, co potwierdza lektura niezwykle wnikliwego uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego wykazującego także to, że Sąd Okręgowy nie naruszył art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Kierując się wskazaniami art. 637a k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k. – Sąd Najwyższy zwolnił skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne i poniesionymi wydatkami tego postępowania obciążył Skarb Państwa. Rozstrzygnął też zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w zw. z § 17 ust. 3 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) o kosztach za sporządzenie i wniesieni kasacji. kc