V KK 281/26

V KK 281/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 października 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Piotr Mirek SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie P. K. skazanego za czyn z art. 278 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k. na posiedzeniu w dniu 21 października 2026 r. kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na niekorzyść skazanego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 12 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 641/25 1. uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Zgierzu do ponownego rozpoznania; 2. wydatkami związanymi z rozpoznaniem kasacji obciąża Skarb Państwa. Eugeniusz Wildowicz Zbigniew Puszkarski Piotr Mirek V KK 281/26 2 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Zgierzu wyrokiem nakazowym z dnia 12 grudnia 2025 r. w sprawie sygn. akt II K 641/25 uznał oskarżonego P. K. za winnego tego, że w dniu 28 marca 2025 r. w miejscowości G. dokonał zaboru w celu przywłaszczenia mienia w postaci roweru elektrycznego marki M., powodując straty w wysokości 4600 zł na szkodę J. C. tj. czynu z art. 278 § 1 k.k. i na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 37a § 1 k.k. w zw. z art. 34 § 1a pkt 1 k.k. i art. 35 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 lat ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym. Wyrok, niezaskarżony przez żadną ze stron postępowania, uprawomocnił się 29 grudnia 2025 r. Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść skazanego, zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 500 § 1 i 3 k.p.k., polegające na wydaniu wobec P. K. wyroku w postępowaniu nakazowym, mocą którego na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 37a § 1 k.k. wymierzono mu karę ograniczenia wolności, mimo że okoliczności popełnienia opisanego w akcie oskarżenia czynu z art. 278 § 1 k.k. i wina oskarżonego, w świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, budziły wątpliwości wskazujące na to, iż wymieniony zarzucanego mu czynu dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa w rozumieniu art. 64 § 1 k.k., w związku z uprzednim skazaniem za czyn zabroniony popełniony w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, co sprzeciwiało się procedowaniu w trybie nakazowym, gdzie zarazem uznanie, że swoim zachowaniem P. K. zrealizował znamiona czynu zabronionego kwalifikowanego z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. – przez pryzmat uregulowanego w art. 37a § 2 k.k. zakazu – uniemożliwiało orzeczenie kary wolnościowej w miejsce kary pozbawienia wolności, wymierzenie której to kary pozbawienia wolności wyrokiem nakazowym jest niedopuszczalne”. Podnosząc powyższy zarzut, Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Zgierzu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. V KK 281/26 3 Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka podlegała uwzględnieniu w całości w trybie art. 535 § 5 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zaskarżony wyrok jest dotknięty podniesionym w skardze rażącym naruszeniem prawa, mającym istotny wpływ na treść orzeczenia. W części motywacyjnej kasacji trafnie wskazano, odwołując się do treści art. 500 § 3 k.p.k. i orzecznictwa Sądu Najwyższego, że postępowanie nakazowe jest szczególną instytucją prawa procesowego, której zastosowanie zostało przewidziane dla najbardziej oczywistych przypadków, gdy materiał dowodowy istniejący w aktach jest tak jednoznaczny, że nie nasuwa żadnych wątpliwości co do winy i okoliczności popełnienia zarzucanego oskarżonemu czynu (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 21 lipca 2011 r., III KK 144/11; 7 marca 2012 r., II KK 30/12; 4 listopada 2014 r., III KK 143/13; 21 stycznia 2016 r., II KK 370/15; 20 kwietnia 2017 r., V KK 66/17 i in.). Trzeba mieć również w polu widzenia art. 500 § 1 k.k., który w postępowaniu nakazowym zezwala orzec tylko karę ograniczenia wolności lub karę grzywny, zatem o ile sąd orzekający rozważa załatwienie sprawy w tym postępowaniu, powinien ustalić, czy jest możliwe orzeczenie kary wolnościowej wobec oskarżonego. Na przeszkodzie takiemu rozstrzygnięciu może stać popełnienie przestępstwa w warunkach art. 64 § 1 k.k., a realia rozpoznawanej sprawy nakazywały Sądowi Rejonowemu w Zgierzu staranne zbadanie, czy przepis ten ma zastosowanie do P. K.. Z akt sprawy wynika, że zarówno prokurator, jak i Sąd meriti dysponowali informacjami dotyczącymi uprzedniej karalności P. K.. Już w protokole przesłuchania ówcześnie podejrzanego zapisano cyt. „według oświadczenia karany za narkotyki, kradzieże, włamania” (k.38v akt sprawy), co znalazło potwierdzenie w informacji z Krajowego Rejestru Karnego (k. 41-47). W informacji tej uwidoczniono szereg wyroków wydanych wobec P. K., w tym wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi z dnia 21 grudnia 2020 r., sygn. akt IV K 841/20, którym wymieniony m.in. za czyn z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz w zw. z art. 65 § 1 k.k. został skazany na karę 3 lat pozbawienia wolności. Po połączeniu tej kary z innymi karami jednostkowymi wymierzono mu karę łączną 5 lat pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 28 lutego 2025 r. (k. 46–47). Sąd Rejonowy w Zgierzu zgodnie z art. 213 § 2 k.p.k. powinien pozyskać odpis wymienionego V KK 281/26 4 wyroku wraz z danymi o odbyciu przez skazanego kary i rozważyć, czy rozpoznanie kolejnej sprawy P. K. w postępowaniu nakazowych i przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. wymierzenie mu kary wolnościowej jest dopuszczalne. Doszedłby do wniosku, że takie postąpienie nie jest możliwe, bowiem chociaż nie wskazano tego w akcie oskarżenia, zarzucany oskarżonemu czyn jawi się jako popełniony w warunkach powrotu do przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k., zaś art. 37a § 2 k.k. wyłącza w takim wypadku zastosowanie art. 37a § 1 k.k., umożliwiającego wymierzenie sprawcy kary wolnościowej i w konsekwencji wyklucza rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym. Z dołączonej do kasacji kopii wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi z dnia 21 grudnia 2020 r., sygn. akt IV K 841/20, wynika, że czyn z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii P. K. popełnił w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, a z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu. Opis przypisanego mu przez Sąd Rejonowy w Zgierzu czynu z art. 278 § 1 k.k. nie zawiera stwierdzenia, że sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, co nie jest znaczącym uchybieniem, skoro nie jest to znamieniem przestępstwa. Zebrane dowody jednak wskazują, że kradnąc rower, P. K. działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W czasie przesłuchania niejednoznacznie tłumaczył, że cyt. „ukradłem ten rower, bo zmusiła mnie do tego sytuacja życiowa w jakiej się znalazłem” (k. 39), ale jeżeli uwzględnić, że zatrzymano go z zestawem odpowiednich narzędzi na gorącym uczynku kradzieży kolejnego roweru (k. 23), w jego miejscu zamieszkania znaleziono 6 rowerów (k. 31), a wobec funkcjonariuszy Policji przyznał, że kradzione rowery sprzedawał przypadkowym osobom (k. 24), to cel działania sprawcy jawi się całkiem jednoznacznie. Art. 115 § 3 k.k. stanowi, że przestępstwami podobnymi są m.in. przestępstwa popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, zatem przy uwzględnieniu, że odbywanie kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi P. K. zakończył 28 lutego 2025 r., a kradzieży roweru dopuścił się już 28 marca 2025 r., w grę wchodziło zastosowanie art. 64 § 1 k.k., co wykluczało rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym i wydanie rozstrzygnięcia o treści zawartej w zaskarżonym kasacją wyroku. Z tych względów Sąd Najwyższy, zgodnie z wnioskiem kasacji, uchylił V KK 281/26 5 zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zgierzu, który uwzględni uwagi poczynione w niniejszym uzasadnieniu. Orzeczenie o wydatkach związanych z rozpoznaniem kasacji znajduje oparcie w art. 638 k.p.k. [J.J.] [r.g.] Eugeniusz Wildowicz Zbigniew Puszkarski Piotr Mirek