V KK 336/19

WyrokIzba Karna2019-08-29

Skład orzekający: Michał Laskowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd Apelacyjny, orzekając zadośćuczynienie na rzecz pokrzywdzonych na podstawie art. 46 § 1 k.k. w wyniku apelacji prokuratora wniesionej na niekorzyść oskarżonego, naruszył rażąco prawo procesowe lub materialne, mimo braku wniosku pokrzywdzonych złożonego w terminie przed sądem pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował art. 46 § 1 k.k. i zasądził zadośćuczynienie na rzecz pokrzywdzonych, mimo braku wniosku złożonego w terminie przed sądem pierwszej instancji. Wskazano, że art. 46 § 1 k.k. pozwala na zasądzenie zadośćuczynienia także wtedy, gdy brak jest wniosku pokrzywdzonego lub innej uprawnionej osoby, a apelacja prokuratora wniesiona na niekorzyść oskarżonego stworzyła podstawę do ponownego rozważenia tej kwestii przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy podkreślił, że należyte rozpoznanie zarzutów apelacyjnych nie oznacza ich uwzględnienia zgodnie z oczekiwaniami strony, a jedynie wyczerpujące się do nich ustosunkowanie.
Stan faktyczny
Sąd Okręgowy skazał Z. P. za przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., orzekając karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonymi oraz zadośćuczynienie na rzecz jednej z pokrzywdzonych. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelacje, uchylił wyrok w części uniewinniającej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie, a także zmienił wyrok, orzekając zadośćuczynienie na rzecz dwóch kolejnych pokrzywdzonych na podstawie art. 46 § 1 k.k. Obrońca skazanego wniósł kasację, zarzucając rażącą obrazę prawa procesowego i materialnego. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V KK 336/19 POSTANOWIENIE Dnia 29 sierpnia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 29 sierpnia 2019 r. sprawy Z. P. , skazanego z art. 200 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 7 lutego 2019 r., sygn. II AKa (…), zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego S. z dnia 11 września 2018 r., sygn. III K (…), 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć skazanego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z 11 września 2018 r., sygn. III K (…), Z. P. uznany został za winnego ciągu czterech przestępstw z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., za które wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności i ciągu dwóch przestępstw z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., za które wymierzono mu także karę 2 lat pozbawienia wolności. Orzeczone kary sprowadzono do kary łącznej 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd orzekł nadto zakaz kontaktowania się z trzema pokrzywdzonymi oraz orzekł zadośćuczynienie za 2 doznaną krzywdę na rzecz A. T. w kwocie 10 000 złotych. Z. P. został jednocześnie uniewinniony od popełnienia czynu opisanego w punkcie VII aktu oskarżenia. Apelacje od tego wyroku wnieśli obrońca oskarżonego i prokurator. Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w całości i w apelacji sformułował zarzuty obrazy przepisów postępowania oraz obrazy prawa materialnego i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego a ewentualnie o umorzenie postępowania. Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonego, także w całości i zarzucił dokonanie błędu w ustaleniach faktycznych oraz rażącą niewspółmierność wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności, niesłuszne niezastosowanie środka karnego z art. 41 § 1a k.k. oraz środka kompensacyjnego z postaci zadośćuczynienia na rzecz dwóch innych pokrzywdzonych. Podnosząc te zarzuty prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w odniesieniu do czynu opisanego w punkcie VII aktu oskarżenia oraz o zmianę wyroku w zakresie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności przez wymierzenie oskarżonemu kary 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczenie niezastosowanego środka karnego w postaci dożywotniego zakazu wykonywania działalności związanej z wychowywaniem, edukacją, leczeniem małoletnich i opieką nad nimi oraz orzeczenie obowiązku uiszczenia zadośćuczynienia za doznaną krzywdę także na rzecz N. K. w kwocie 10 000 złotych i M. S. w kwocie 10 000 złotych. Po rozpoznaniu apelacji, Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z 7 lutego 2019 r., sygn. akt II AKa (…), uchylił zaskarżony wyrok w części uniewinniającej Z. P. od popełnienia czynu opisanego w punkcie VII części wstępnej wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto zmieniono wyrok w ten sposób, że na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzeczono od Z. P. na rzecz N. K. i M. S. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w kwotach po 10 000 złotych. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymany został w mocy. Kasację od tego wyroku w części zmieniającej wyrok Sądu Okręgowego oraz w części utrzymującej zaskarżony wyrok w mocy wniósł obrońca skazanego. Zarzucił wyrokowi: 3 1. rażącą obrazę prawa procesowego, która mogła mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, poprzez naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. przez nienależyte rozpoznanie zarzutów apelacyjnych wskazanych w apelacji obrońcy skazanego w szczególności zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k. w zw. z art. 171 § 4 k.p.k., co doprowadziło do nierozważenia istoty tego zarzutu, a w konsekwencji do niedostrzeżenia istniejących uchybień wyroku Sądu pierwszej instancji, 2. rażące naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie art. 46 § 1 k.k., która mogła mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, poprzez jego zastosowanie i orzeczenie wobec Z. P. na rzecz N. K. i M. S. zadośćuczynienia za doznana krzywdę w kwotach po 10 000 złotych w następstwie niezasadnego uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 46 § 1 k.k. podniesionego w apelacji prokuratora w przypadku, gdy Sąd Okręgowy z wagi na brak wniosków uprawnionych złożonych w terminie miał jedynie fakultatywna możliwość orzeczenia tego środka, z czego nie skorzystał. Obrońca skazanego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Zastępca Prokuratora Rejonowego w S. w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Oba sformułowane w kasacji zarzuty okazały się bezzasadne i to w stopniu pozwalającym na ich rozpoznanie na posiedzeniu wyznaczonym na podstawie art. 535 § 3 k.p.k. Lektura uzasadnienia zaskarżonego kasacją wyroku prowadzi do wniosku, że kontrola odwoławcza wyroku Sądu pierwszej instancji dokonana została w sposób odpowiadający standardom określonym w Kodeksie postępowania karnego. Sąd Apelacyjny wyczerpująco ustosunkował się do zarzutów apelacji związanych z błędami w ustaleniach faktycznych wynikającymi, zdaniem obrońcy, z niewłaściwej oceny zeznań pokrzywdzonych w sprawie i to w odniesieniu do zeznań każdej z pokrzywdzonych z osobna. Kontrola odwoławcza prawidłowości ustaleń w tym zakresie uznana być musi za dostatecznie wnikliwą. Odniesiono się także do zarzutu kwestionującego zasadność oddalenia wniosku dowodowego 4 obrońcy o zapoznanie się z dokumentami dotyczącymi innych aniżeli występujące w przedmiotowym postępowaniu pokrzywdzonych. Sąd odwoławczy dostrzegł przy tym wskazywaną w apelacji niekonsekwencję Sądu pierwszej instancji w tym zakresie i wziął ją pod uwagę. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem autora kasacji, że doszło ze strony Sadu Apelacyjnego w (…) do rażącego naruszenia prawa w postaci nienależytego rozpoznania zarzutów apelacyjnych. Tylko zaś wykazanie rażącego naruszenie prawa w tym zakresie mogłoby, zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. okazać się skuteczne dla uwzględnienia wniosku kasacji. Należyte rozpoznanie zarzutów nie oznacza przy tym, rzecz jasna, rozpoznania ich zgodnie z oczekiwaniami strony. Drugi z zarzutów kasacji jest również bezzasadny i to w stopniu oczywistym. Art. 46 § 1 k.k. pozwala na zasądzenie zadośćuczynienia także wtedy, gdy brak jest wniosku pokrzywdzonego lub innej uprawnionej osoby. W sprawie wniesiona została apelacja na niekorzyść, w której podniesiono stosowny zarzut, a Sąd Apelacyjny, całkowicie zasadnie, uznał, że brak podstaw do ograniczenia zasądzenia zadośćuczynienia tylko w odniesieniu do pokrzywdzonej, co do której złożony stosowny wniosek. Rozstrzygnięcie to nie naruszyło w żaden sposób obowiązującego prawa, więc tym bardziej nie mogło naruszyć go w stopniu rażącym. Z powyższych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 535 § 3 KPKart. 200 § 1 KKart. 91 § 1 KKart. 41 § 1art. 46 § 1 KKart. 433 § 2 KPKart. 457 § 3 KPKart. 7 KPKart. 171 § 4 KPKart. 523 § 1 KPK§ 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026. · PDF źródłowy