V KK 425/18

Sygn. akt V KK 425/18 POSTANOWIENIE Dnia 24 października 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie M. R. skazanego z art. 286 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 24 października 2018 r. kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt IV Ka […] utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt II K […] p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację, jako oczywiście bezzasadną; 2. zasądzić od skazanego na rzecz oskarżyciela posiłkowego J. S. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia zł) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym; 3. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt II K […], Sąd Rejonowy w Ś. uznał M. R. za winnego popełnienia występków stanowiących dwa ciągi przestępstw kwalifikowane z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. oraz 276 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i wymierzył za nie, odpowiednio karę roku pozbawienia wolności oraz karę 7 miesięcy pozbawienia wolności. Jako kara łączna wymierzona została 2 oskarżonemu kara roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrokiem tym orzeczono także o obowiązku naprawienia szkody, dowodach rzeczowych oraz kosztach postępowania. Powyższy wyrok w całości zaskarżył obrońca oskarżonego zarzucając wyrokowi: „I. błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na przyjęciu, że oskarżony nie zamierzał wywiązać się z zawieranych z pokrzywdzonymi transakcji w sytuacji, gdy obiektywnie podejmował działania mające na celu realizację zleconych usług, a opóźnienia w transakcjach spowodowane były wyłącznie trudnościami w realizacji umów, a to: II. obrazę przepisów postępowania, a to: a) art. 7 w zw. z art. 410 Kodeksu postępowania karnego poprzez bezkrytyczne uznanie za wiarygodne zeznania świadka P. L., co do faktu przyjęcia pieniędzy w kwocie 45.000 zł przez H. R. w sytuacji, gdy okoliczność ta nie została w żaden sposób uprawdopodobniona, a świadek H. R. wyraźnie zaprzeczyła, aby przyjęła pieniądze od P. L., b) art. 170 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania karnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu wniosku o przeprowadzenie konfrontacji pomiędzy świadkiem P. L. a H. R. w sytuacji, gdy ów środek dowodowy pozwoliłby na obiektywną ocenę zeznań świadka L., III. obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 1 § 1 Kodeksu karnego w zw. z art. 276 Kodeksu karnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w stosunku do zachowania oskarżonego opisanego w punkcie VII w sytuacji, gdy oskarżony nie popełnił przestępstwa, bowiem korzystał z prawa zatrzymania dokumentów dotyczących samochodu V. do czasu dokonania rozliczeń majątkowych z P. L. i K. G. oraz w stosunku do zachowania opisanego w punkcie IV w sytuacji, gdy oskarżony nie popełnił przestępstwa, bowiem nie można mu przypisać zawinionego ukrycia dokumentów rejestracyjnych, jeśli dokumentów tych nie otrzymał od niemieckiego sprzedawcy." W konkluzji obrońca wniósł o uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów. Nadto obrońca w apelacji wniósł o „dopuszczenie dowodu 3 z dokumentu: zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa p-ko P. L. - na okoliczność jego treści.” Wyrokiem z dnia 13 marca 2018 r. Sąd Okręgowy we W., sygn. akt IV Ka […], zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Kasację od wyroku złożył obrońca skazanego, zaskarżając wyrok sądu odwoławczego w całości. Powołując się na przepisy art. 523 § 1 k.p.k. i 526 § 1 k.p.k. wyrokowi powyższemu zarzucił: „I. obrazę przepisu postępowania art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., polegającą na dokonaniu ustalenia o charakterze dowolnym, iż oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez doprowadzenie pokrzywdzonych określonych w pkt I-III, V-V1 zaskarżonego wyroku do niekorzystnego rozporządzenia ich mieniem, podczas gdy powyższe nie wynika w sposób niebudzący wątpliwości z przeprowadzonych w niniejszym postępowaniu dowodów; II. obrazę przepisu postępowania art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., polegającą na dokonaniu ustalenia o charakterze dowolnym wbrew jakiejkolwiek logice i wbrew doświadczeniu życiowemu, iż oskarżony usunął oryginały dokumentów dotyczących samochodów określonych w pkt IV i VII zaskarżonego wyroku, podczas gdy powyższe nie wynika z przeprowadzonych w niniejszym postępowaniu dowodów; III. obrazę przepisu postępowania art. 167 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k., polegającą na zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w szczególności zaś na niepodjęciu czynności, które pozwoliłyby na zweryfikowanie czy rzeczywiście przyjęto kwotę w wysokości 45 000 zł przez świadka H. R. od pokrzywdzonego P. L., poprzez nieprzeprowadzenie konfrontacji świadka H. R. i pokrzywdzonego P. L. - w sytuacji, gdy podczas przeprowadzenia konfrontacji można byłoby poznać rzeczywiste okoliczności opisanego zdarzenia. IV. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, w szczególności art. 5 § 2 k.p.k. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść oskarżonego wszystkich nie dających się usunąć w sprawie wątpliwości". 4 Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o „uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu we W. do ponownego rozpoznania". Odpowiedź na kasację obrońcy złożył prokurator Prokuratury Okręgowej we W. wnosząc o jej oddalenie, jako oczywiście bezzasadnej. Stanowisko w sprawie kasacji obrońcy skazanego wyrazili także pełnomocnicy oskarżycieli posiłkowych S. S. i J. S. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja obrońcy skazanego, jako oczywiście bezzasadna podlegała oddaleniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Zgodnie z treścią art. 523 k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Wykluczone jest zatem w kasacji podnoszenie zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych tak wprost, jak i dla obejścia regulacji z art. 523 § 1 k.p.k., pod pozorem zarzutu obrazy przepisów prawa (procesowego, czy materialnego). Nie ma przy tym wątpliwości co do tego, że rodzaj zamiaru, z jakim działa sprawca przestępstwa, należy do sfery ustaleń faktycznych sądu (strona podmiotowa czynu). Tymczasem w zakresie zarzutu w pkt I lektura skargi bezsprzecznie dowodzi, że właśnie taka jest intencja skarżącego. Skarżący w uzasadnieniu kasacji, przywołując odpowiednie dowody i wynikające z nich fakty, usiłuje przekonać, że skazany nie działał z zamiarem „kierunkowym mającym na celu pokrzywdzenie występujących w sprawie kontrahentów, ani tym bardziej, iż niszczył uszkadzał czynił bezużytecznym ukrywał lub usuwał dokumenty, którymi nie miał prawa rozporządzać". Chybione są pozostałe zarzuty kasacji. Na wstępie trzeba jednak podkreślić, że sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego (k. 306), a zatem nie mógł dopuścić się naruszenia przepisu art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. (zarzut w pkt II kasacji), skoro w toku postępowania odwoławczego kontrolował on jedynie dokonaną przez sąd pierwszej instancji ocenę dowodów. Postawienie zarzutu naruszenia wskazanych przepisów art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. bez powiazania ich z wykazaniem naruszenia przez sąd II instancji przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., dowodzi skierowania takiego zarzutu kasacji w istocie 5 przeciwko wyrokowi sądu pierwszej instancji, czego w kasacji czynić w takim układzie i formule zarzutu nie można. Podobnie rzecz przedstawia się z zarzutem sformułowanym w pkt III kasacji. W istocie treścią tego zarzuty jest zaniechanie przeprowadzenia przez sąd drugiej instancji konfrontacji pomiędzy H. R., a pokrzywdzonym P. L. Tymczasem zarzut oddalenia wniosku o przeprowadzenie takiej konfrontacji znalazł się w apelacji (zarzut w pkt II lit. b), a do tego zarzutu ustosunkował się sąd odwoławczy na str. 8 uzasadnienia swojego wyroku, wykazując jego niezasadność. Skoro zatem sąd II instancji nie dostrzegał wadliwości w nieprzeprowadzeniu takiej konfrontacji, to nie można postawić mu zarzutu naruszenia przepisu art. 167 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k. poprzez nieprzeprowadzenie takiego dowodu z urzędu; jest to logiczno-prawna sprzeczność. Zupełnie chybiony jest również zarzut ostatni, tj. zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. Z uzasadnienia wyroków sądu pierwszej i drugiej instancji nie wynika, aby którychś z tych sądów powziął wątpliwości, co do stanu faktycznego, czy nawet ocen prawnych, i by takie wątpliwości rozstrzygnął na niekorzyść oskarżonego. A tylko w takiej sytuacji zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. byłby zasadny. Dla podniesienia tego zarzutu nie są istotne wątpliwości wyrażane przez strony procesu, ale te, które powziął sąd, a pomimo tego rozstrzygnął te wątpliwości na niekorzyść oskarżonego. Ponadto, zarzut naruszenia przepisu art. 5 § 2 k.p.k. nie może być postawiony obok zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., albowiem norma art. 5 § 2 k.p.k. może zostać zastosowana tylko wtedy, gdy został zgromadzony całokształt materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 410 k.p.k.) i gdy jego ocena była zgodna z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.k. Jedynie na marginesie należało zauważyć, że skazanemu M. R. zarzucono czyny wyczerpujące znamiona przestępstwa z art. 276 k.k., przy czym jego zachowanie polegać miało wyłącznie na ukryciu określonych w opisie czynów dokumentów. Z materiału dowodowego nie wynika, aby w odniesieniu do tego skazanego, w sferze zainteresowania sądów obu instancji znajdowały się jeszcze inne formy sprawcze tak stypizowanego przestępstwa. 6 Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego uzasadnia przepis art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. i w zw. z § 11 ust. 4 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018, poz. 265 j.t.).