V KK 442/20

Sygn. akt V KK 442/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 stycznia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący) SSN Marek Pietruszyński SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa w sprawie M. S., w przedmiocie wyroku łącznego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku łącznego Sądu Okręgowego w O. z dnia 18 września 2018 r., sygn. akt III K […], uchyla zaskarżony wyrok łączny Sądu Okręgowego w O. i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umarza postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego. UZASADNIENIE M. S. został skazany: 1. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II K 292/16, za: 2 - ciąg przestępstw z art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 1 k.k. oraz 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 1 k.k. popełniony w okresie od lipca do października 2015 r. na karę 3 lat pozbawienia wolności, - ciąg przestępstw z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony w lipcu 2015 r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, z orzeczeniem kary łącznej 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności; 2. prawomocnym wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w O. z 26 maja 2017 r., sygn. akt III K 7/17, na karę łączną 9 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem okresu od 13 sierpnia 2015 r. do 14 sierpnia 2015 r. oraz okresów odbytych już kar objętych wyrokiem łącznym; 3. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z 10 lipca 2017 r., sygn. akt II K 263/16, za przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. i art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przy zast. art. 64 § 1 k.k. popełnione 4 września 2015 r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; 4. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z 9 marca 2018 r., sygn. akt II K 190/17, za przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. i art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przy zast. art. 64 § 1 k.k. popełnione 7 stycznia 2016 r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy w O. wyrokiem łącznym z dnia 18 września 2018 r., sygn. akt III K […], na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k. połączył skazanemu M. S. kary łączne pozbawienia wolności wymierzone w wyrokach opisanych w punktach 1. i 2. Oraz kary jednostkowe pozbawienia wolności wymierzone w wyrokach opisanych w punktach 3. i 4. i w miejsce odrębnie orzeczonych kar wymierzył M. S. karę łączną 11 (jedenastu) lat pozbawienia wolności. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 1 listopada 2018 r. Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżając go w całości, na korzyść skazanego, zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na orzeczeniu wobec skazanego M. S. kary łącznej, obejmującej kary jednostkowe i kary łączne pozbawienia wolności, wymierzone na postawie prawomocnych wyroków: Sądu Rejonowego w K. z dnia 18 listopada 3 2016 r. sygn. akt II K 292/16, Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 lipca 2017 r. sygn. akt II K 263/16. Sądu Rejonowego w G. z dnia 9 marca 2018 r. sygn. akt II K 190/17 oraz wyroku łącznego Sądu Okręgowego w O. z dnia 26 maja 2017 r. sygn. akt III K 7/17, pomimo że wyroki te zostały uprzednio objęte wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w O. wydanym w dniu 8 maja 2018 r. w sprawie o sygn. akt III K 22/18, zmienionym na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt II AKa 266/18, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w O. i umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarżący zasadnie dostrzegł, że Sąd Okręgowy w O. przeprowadził postępowanie w sprawie III K […], w przedmiocie wydania wyroku łącznego, pomimo że wcześniej wszczęte postępowanie, obejmujące swoim zakresem te same skazania zostało zakończone wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w O. z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt III K 22/18, zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II AKa 266/18. Na podstawie tego orzeczenia połączono kary pozbawienia wolności orzeczone wobec skazanego M. S. tymi samymi prawomocnymi wyrokami: Sądu Rejonowego w K. z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt II K 292/16, Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 lipca 2017 r., sygn. akt II K 263/16, Sądu Rejonowego w G. z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt II K 190/17 oraz wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w O. z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt III K 7/17 i w miejsce tych kar, na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k., art. 85a k.k. i art. 86 § 1 k.k., wymierzona została kara łączna 13 lat pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny w […], po rozpoznaniu apelacji wniesionej w tej sprawie przez obrońcę skazanego, wyrokiem z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II AKa 266/18, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną karę łączną obniżył do 12 lat pozbawienia wolności. Implikacją powyższego było dwukrotne wydanie wyroku łącznego, łączącego kary pozbawienia wolności, orzeczone za te same czyny, popełnione przez tę samą 4 osobę, co skutkowało wystąpieniem uchybienia w postaci powagi rzeczy osądzonej. Uchybienie tego rodzaju stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. i jest nim obarczony wyrok wydany po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego w sprawie o sygn. III K […] Sądu Okręgowego w O.. Wobec tego należało wydać orzeczenie kasatoryjne w stosunku do zaskarżonego wyroku łącznego oraz umorzenia w tym zakresie postępowania (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.). Uchylenie wyroku łącznego orzekającego łagodniejszą karę łączną pozbawienia wolności nastąpiło w uwzględnieniu kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej po upływie roku od daty wydania tego wyroku ze wskazaniem, że jest ona wywiedziona „na korzyść” skazanego. Sąd Najwyższy podzielił przy tym wywody zawarte w uzasadnieniu kasacji, ponieważ takie rozstrzygnięcie wyeliminowało z obrotu prawnego jeden z dwóch wyroków łącznych, a nie budzi wątpliwości, że zaistniała sytuacja jest dla skazanego ewidentnie korzystna. W ocenie Sądu Najwyższego decydujące znaczenie dla wystąpienia przesłanki z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. ma data uprawomocnienia się wyroku ponownie kształtującego wymiar kary łącznej, dopiero bowiem z tą datą orzeczenie to zaistniało w obrocie prawnym. Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.