V KK 451/25

V KK 451/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Jacek Błaszczyk SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2025 r. na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w sprawie W. M. skazanego z art. 178a § 4 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. kasacji Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt II K 496/24, uchyla w całości zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Nakle nad Notecią do ponownego rozpoznania. [J.J.] Jacek Błaszczyk Jarosław Matras Andrzej Stępka UZASADNIENIE W.M. został oskarżony o to, że w dniu 11 października 2024 r. około godziny 07:00 w miejscowości N. na ul. G. na drodze publicznej, kierował pojazdem mechanicznym marki O. o nr rej. (…) znajdując się w stanie nietrzeźwości, co potwierdziło badanie urządzeniem Alcoquant 6020+ z wynikami: I badanie o godzinie V KK 451/25 2 07:06 wynik 0.53 mg/1, II badanie o godzinie 07:21 wynik 0,54 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu, a czynu tego dopuścił się będąc wcześniej prawomocnie skazanym za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości i nie stosując się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nr […] z dnia 12.07.2011 r., tj. o czyn z art. 178a § 4 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Rejonowy w Nakle nad Notecią na mocy wyroku z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt II K 496/24, uznał oskarżonego W.M. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia z tym ustaleniem, że był uprzednio prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości wyrokiem Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią z dnia 30.05.2011 r. w sprawie II K 239/11, tj. występku z art. 178a § 4 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. - i za to na mocy art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i art. 34 § 1 i § 1a pkt 1 k.k., art. 35 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., skazał go na karę roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym. Na mocy art. 42 § 3 k.k. Sąd orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, a na mocy art. 43a § 3 k.k. orzekł od niego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 złotych i zwolnił go od zapłaty kosztów sądowych w tym opłaty, wydatkami obciążając Skarb Państwa. Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w dniu 8 stycznia 2025 r. bez postępowania odwoławczego (k. 39). Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. powyższy wyrok zaskarżył Prokurator Generalny w zakresie zawartego w pkt. 1 jego części dyspozytywnej orzeczenia o karze, na niekorzyść skazanego W.M. Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 37a § 1 i 2 k.k., polegające na tym, że w związku z uznaniem oskarżonego W.M. za winnego popełnienia w dniu 11 października 2024 r. występku kwalifikowanego m.in. z art. 178a § 4 k.k., w miejsce kary pozbawienia V KK 451/25 3 wolności przewidzianej w sankcji przepisu art. 178a § 4 k.k., będącego podstawą wymiaru kary, Sąd - przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. - wymierzył oskarżonemu karę ograniczenia wolności, mimo iż zgodnie z dyspozycją art. 37a § 2 k.k., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 2600) i obowiązującym od dnia 1 października 2023 r., a więc zarówno w czasie popełnienia czynu, jak i w dacie wyrokowania w sprawie, przepisu art. 37a § 1 k.k. nie stosuje się m.in. do sprawców przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. Podnosząc powyższy zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Nakle nad Notecią do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się być w sposób oczywisty zasadna, a zatem zgodnie z treścią art. 535 § 5 k.p.k. należało uwzględnić ją w całości na posiedzeniu w trybie tego przepisu. Zgodnie z art. 37a § 1 k.k., jeżeli przestępstwo jest zagrożone tylko karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku, sąd może zamiast tej kary orzec karę ograniczenia wolności nie niższą od 4 miesięcy albo grzywnę nie niższą od 150 stawek dziennych, w szczególności, jeżeli równocześnie orzeka środek karny, środek kompensacyjny lub przepadek. Jednak § 2 tego przepisu wprowadza wyjątek od tej reguły stanowiąc, że przepisu § 1 nie stosuje się do sprawców określonych w art. 64 § 1 lub do sprawców, którzy popełniają przestępstwo działając w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, sprawców przestępstw o charakterze terrorystycznym i sprawców przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. Artykuł 37a k.k. został zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 2600). Wskazany przepis w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 1 października 2023 r., a więc przed popełnieniem zarzucanego oskarżonemu czynu (11 października 2024 r.) i obowiązywał w czasie wyrokowania w sprawie (30 grudnia 2024 r.). V KK 451/25 4 W przedmiotowej sprawie oskarżony W.M. został skazany za przestępstwo kwalifikowane między innymi z art. 178a § 4 k.k., które zostało popełnione w dniu 11 października 2024 r. Przywołany przepis stanowił zarazem podstawę wymiaru kary ograniczenia wolności. Tymczasem, decydując o wymiarze tejże kary Sąd Rejonowy zastosował jednocześnie art. 37a § 1 k.k. Słusznie więc podnosi obecnie skarżący w kasacji, że przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie oskarżonego W.M., mimo, że przypisany mu czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, a więc sankcją spełniającą formalnie kryterium z art. 37a § 1 k.k. Sprzeciwiało się temu bowiem jednoznaczne brzmienie art. 37a § 2 k.k., który stanowi katalog negatywnych sytuacji, ich wystąpienie pociąga za sobą niemożność orzeczenia kary innego rodzaju (grzywny bądź ograniczenia wolności) niż kara pozbawienia wolności, którą ustawowo zagrożone jest przestępstwo zarzucane oskarżonemu (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 29 stycznia 2025 r., V KK 534/24, LEX nr 3821915; z dnia 28 maja 2025 r., IV KK 150/25, LEX nr 3872367). W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, iż doszło do rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 37a § 1 i 2 k.k., polegającego na tym, że w związku z uznaniem oskarżonego W.M. za winnego popełnienia w dniu 11 października 2024 r. występku kwalifikowanego m.in. z art. 178a § 4 k.k., w miejsce kary pozbawienia wolności przewidzianej w sankcji tego przepisu będącego podstawą wymiaru kary, Sąd – przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. – wymierzył oskarżonemu karę ograniczenia wolności. W rezultacie, Sąd Najwyższy uwzględnił kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego i na mocy art. 537 § 2 k.p.k. uchylił w całości zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał jednocześnie, że w realiach procesowych niniejszej sprawy celowym jest uchylenie wyroku w całości, nie zaś w deklarowanej przez skarżącego części, to jest, w zakresie li tylko kary. Jacek Błaszczyk Jarosław Matras Andrzej Stępka [WB] [a.ł] V KK 451/25 5